Σε πλήρη αναντιστοιχία με την αρχή της διαφάνειας που ευαγγελίζεται, κινείται η Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ) στο ζήτημα της διερεύνησης των καταγγελιών για επαναπροωθήσεις, που της ανέθεσε η κυβέρνηση. Οι αδιαφανείς χειρισμοί της ΕΑΔ προκαλούν εύλογο προβληματισμό σε 25 οργανώσεις από τον χώρο του προσφυγικού και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίες ζητούν να δημοσιοποιηθεί η έκθεση της ΕΑΔ για τις επαναπροωθήσεις, «προκειμένου να μπορεί να αξιολογηθεί η μεθοδολογία και τα αντίστοιχα πορίσματα αυτής».
Όπως έγινε γνωστό, η ΕΑΔ διερεύνησε τις αποκαλύψεις δημοσιεύματος εννέα ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης που συνέλεξαν εκατοντάδες βίντεο από επαναπροωθήσεις στο Αιγαίο, στα 15 από τα οποία αναγνωρίζονται με καλυμμένα πρόσωπα στελέχη ειδικών αποστολών του Λιμενικού (ΜΥΑ, ΚΕΑ, ΟΕΑ).
Σύντομη ανακοίνωση
Όσο διαρκούσε η έρευνα, η ΕΑΔ, λαλίστατη σε άλλες υποθέσεις, απέφυγε να γνωστοποιήσει το οτιδήποτε γι’ αυτήν, παρά τις συστάσεις διεθνών οργανισμών και φορέων δικαιωμάτων που επισήμαιναν ότι η δημοσιότητα σε κάθε στάδιο της έρευνας διασφαλίζει την αποτελεσματικότητα και την ανεξαρτησία της. Αλλά, και μετά την ολοκλήρωσή της, η έκθεση παραμένει στα συρτάρια και δεν έχει δημοσιοποιηθεί.
Στη θέση της βγήκε μια σύντομη και γενικόλογη ανακοίνωση, που καταλήγει ότι δεν τεκμηριώθηκαν οι αποκαλύψεις, καθώς ο εργαστηριακός έλεγχος στα εγκληματολογικά εργαστήρια της ΕΛ.ΑΣ. δεν αποφάνθηκε για τη γνησιότητα των βίντεο. Την ανακοίνωση επανέλαβε αυτούσια στην εβδομαδιαία ενημέρωση ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, προσθέτοντας ότι η έρευνα αναδεικνύει τον σεβασμό των ελληνικών αρχών στο ελληνικό και διεθνές δίκαιο. Ωστόσο, αντί να πλήξει την αξιοπιστία των καταγγελιών που διερεύνησε, η ΕΑΔ κατάφερε να δημιουργήσει ερωτήματα για τη δική της αξιοπιστία.
Οι οργανώσεις σημειώνουν ότι «η ΕΑΔ απέτυχε να παρέχει απαραίτητες πληροφορίες που θα μπορούσαν να παρέχουν μια απάντηση» και μιλούν για «σωρεία αναπάντητων ερωτημάτων, όπως το αν και σε τι βαθμό έλαβε υπόψη τις 540 περιπτώσεις παράνομων επαναπροωθήσεων που έχει καταγράψει η Ύπατη Αρμοστεία […], για το εύρος των δρώντων στους οποίους απευθύνθηκε για τους σκοπούς της έρευνας, όπως και την ευρύτερη μεθοδολογία».
Οι οργανώσεις (ΕλΕΔΑ, Διεθνής Αμνηστία, ΕΣΠ, Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών, Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων, Ίριδα, Διοτίμα, Μέλισσα, Συμβίωση, Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο, Action for Women, Changemakers Lab, ECHO100PLUS, Europe Must Act, Fenix, HIAS, HumanRights360, Human Rights Legal Project, IHR, IRC, Legal Centre Lesvos, Mobile Info Team, RLS, Still I Rise, The HOME Project) εκφράζουν προβληματισμό για τη συνδρομή που δόθηκε από κεντρική υπηρεσία της ΕΛ.ΑΣ., «στελέχη της οποίας, όπως και του Λιμενικού, αποτελούν τους φερόμενους ως δράστες των παράνομων επαναπροωθήσεων».
Επισημαίνουν, τέλος, ότι η ΕΑΔ δεν είναι συνταγματικώς κατοχυρωμένη ανεξάρτητη αρχή, δεν πληροί τις συστάσεις για τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου και αποτελεσματικού μηχανισμού διερεύνησης των επαναπροωθήσεων και δεν διαθέτει την απαιτούμενη ειδίκευση σε θέματα συνόρων.
Οδηγία Μιγιάτοβιτς
Είναι χαρακτηριστική η Οδηγία που έβγαλε χθες η επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, Ντούνια Μιγιάτοβιτς, προς τα κράτη-μέλη, «να ενισχύουν τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, παίρνοντας, εκτός των άλλων, μέτρα για την ενδυνάμωση των ανεξάρτητων μηχανισμών επιτήρησης των συνόρων, που είναι κρίσιμα για να σταματήσουν οι επαναπροωθήσεις, να έρθουν στο φως οι παραβιάσεις και να καταπολεμηθεί η ατιμωρησία».
Σημείωσε ότι το εύρος και η κανονικοποίηση των επαναπροωθήσεων απαιτούν επείγουσα και συντονισμένη δράση από κυβερνήσεις και βουλευτές και προειδοποίησε ότι δεν πρέπει να συνεχιστεί η απόπειρα περιορισμού του ελέγχου των επαναπροωθήσεων. Μόνο η φωτογραφία του Έλληνα πρωθυπουργού και του διοικητή της ΕΑΔ έλειπαν από την Οδηγία.
