Υπονομεύουν το άσυλο, παίζουν με ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο

Περαιτέρω απομάκρυνση από το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, με νέους περιορισμούς στα δικαιώματα όσων ζητούν άσυλο και στις ήδη αποψιλωμένες εγγυήσεις της διαδικασίας ασύλου, επιχειρεί το νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, που κατατέθηκε αργά το βράδυ της Παρασκευής στη δημόσια διαβούλευση, όπου θα παραμείνει μέχρι τις 24 Απριλίου.

Ο χρόνος δημόσιας διαβούλευσης, όπως και το γεγονός ότι προσχέδιο του νομοσχεδίου είχε δοθεί έγκαιρα σε εμπλεκόμενους φορείς για παρατηρήσεις, σύμφωνα με πληροφορίες της «Εφ.Συν.», συνιστά επαναφορά σε μια κοινοβουλευτική διαδικασία που είχε τραυματιστεί από τους χειρισμούς του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη πριν από μερικούς μήνες.

Το σαρωτικό νομοσχέδιο για τη διεθνή προστασία που εμφάνισε τότε ο υπουργός Μιχάλης Χρυσοχοΐδης δόθηκε αιφνιδιαστικά και εσπευσμένα στη δημόσια διαβούλευση για λίγα εικοσιτετράωρα, προκαλώντας έντονες διαμαρτυρίες από το σύνολο των εμπλεκόμενων φορέων και οργανισμών.

Ασυλο… μετ’ εμποδίων

Ωστόσο, το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, με τον τίτλο «Βελτίωση Μεταναστευτικής Νομοθεσίας […]», ακυρώνει στην πράξη το βασικό, αν όχι το μόνο, πλεονέκτημα εκείνου του νόμου, τη συγκέντρωση των διατάξεων για τη διεθνή προστασία σε ένα νομοθέτημα, ενώ συνεχίζει στην κατεύθυνση της υπονόμευσης της διαδικασίας ασύλου, με στόχο την ικανοποίηση του ξενοφοβικού ακροατηρίου με κάθε κόστος και με κάθε τρόπο.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το νομοσχέδιο θεσπίζει τη δυνατότητα να δημιουργηθούν νέες δομές στα νησιά, οι τάχα «Κλειστές Ελεγχόμενες Δομές Νήσων», όπως τις ονομάζει. Μόνο στο όνομα έχουν βέβαια σχέση με «κλειστά κέντρα», όπως τα αποκαλούσε ο υπουργός Νότης Μηταράκης, σε μια εμφανή προσπάθεια να παραπλανήσει τις τοπικές κοινωνίες ώστε να νομίζουν ότι πρόκειται για κέντρα κράτησης.

Στην πραγματικότητα, τα νέα κέντρα θα περιλαμβάνουν κέντρο κράτησης, κέντρο υποδοχής και ταυτοποίησης και ειδικούς χώρους για τους ευάλωτους, όπως και τα σημερινά κέντρα στη Μόρια και στην Κω. Πηγές του υπουργείου παραδέχονται σήμερα ότι τα κέντρα θα καταλαμβάνουν «μια μεγάλη ελεγχόμενη έκταση», ενώ μόλις πριν από μερικές εβδομάδες ο κ. Μηταράκης κατηγορούσε για… «fake news» τους νησιώτες που ανησυχούσαν για το μέγεθος των νέων δομών («Τα 4+1 fake news Μηταράκη για τα νησιά», efsyn.gr, 26/2/2020).

Την ίδια στιγμή, το νομοσχέδιο δημιουργεί νέες οργανικές θέσεις συνεργατών στις υπηρεσίες του υπουργείου, επεκτείνοντας την πρακτική της στελέχωσης της μόνιμης διοικητικής μηχανής του υπουργείου με μετακλητούς, διορισμένους απευθείας από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου. Πρόκειται για άλλη μια θεαματική στροφή 180 μοιρών από αυτά που ευαγγελιζόταν προεκλογικά η Ν.Δ.

Συστήνονται τρεις θέσεις συνεργατών στο γραφείο του διοικητή της Υπηρεσίας Ασύλου, τρεις θέσεις στο γραφείο του διοικητή της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης και από δύο θέσεις στα γραφεία των υποδιοικητών των δύο υπηρεσιών, όπως και του προϊσταμένου της Αρχής Προσφυγών. Προβλέπεται επίσης στελέχωση της νεοσύστατης Νομικής Υπηρεσίας και της νεοσύστατης Τεχνικής Υπηρεσίας του υπουργείου με μετακλητούς, όπως και ο διορισμός διοικητών σε 34 προσφυγικές δομές από τον υπουργό, εκτός διαδικασίας ΑΣΕΠ.

Προθεσμίες

Οι νέες αλλαγές των διαδικασιών υποδοχής και ασύλου που επιχειρεί το νομοσχέδιο περιλαμβάνουν:

● Η Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης αναλαμβάνει πλέον την πλήρη καταγραφή του αιτήματος για άσυλο.

● Αυξάνονται οι υποχρεώσεις των δευτεροβάθμιων επιτροπών εξέτασης των αιτημάτων ασύλου και προβλέπονται νέες, μειωμένες προθεσμίες έκδοσης απόφασης στον δεύτερο βαθμό: απόφαση μέσα σε 30 ημέρες (από 90) στην κανονική διαδικασία, σε 20 ημέρες (από 40) στην ταχύρρυθμη διαδικασία συνόρων, σε 10 ημέρες (από 20) για αίτημα κρατούμενου, σε 20 ημέρες (από 30) ημέρες ως προς το αν κρίνεται παραδεκτό ή απαράδεκτο το αίτημα.

● Μετακυλίεται εν μέρει στον εξεταζόμενο η ευθύνη παραλαβής των αποφάσεων σχετικά με το αίτημα για άσυλο και δίνεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής καταγραφής και ανανέωσης του δελτίου ασύλου όπως και ηλεκτρονικής επίδοσης των θετικών αποφάσεων ασύλου ή ηλεκτρονικής ειδοποίησης για τυχόν απορριπτική απόφαση.

● Καταργείται η υποχρέωση αυτοπρόσωπης παρουσίας των εξεταζόμενων στη δευτεροβάθμια διαδικασία, αν μένουν σε προσφυγικές δομές ή βρίσκονται εκτός Αττικής.

● Καταργείται τελείως η δυνατότητα αναπομπής μιας υπόθεσης στον πρώτο βαθμό. Σε περίπτωση που κριθεί αναγκαία η προσωπική συνέντευξη που έχει τυχόν παραλειφθεί, θα γίνεται από τις δευτεροβάθμιες επιτροπές.

● Οι αρμοδιότητες για τους ασυνόδευτους ανήλικους πρόσφυγες περνούν από το υπουργείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης στην Ειδική Γραμματεία Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων, η οποία συνεργάζεται με το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης ή άλλες αρχές.