Ωραίο μου φεμινιστικό πλυντήριο

Παγκόσμια ημέρα της γυναίκας σήμερα, και παρά τις σοσιαλιστικές ρίζες της γιορτής, που καθιέρωσε το 1910 η Δεύτερη Διεθνής, είναι πλέον ο παγκόσμιος καπιταλισμός που παρουσιάζεται ως σπόνσορας της ισότητας των φύλων.

Πολυεθνικές εταιρίες με μακρά ιστορία περιβαλλοντικών και αποικιοκρατικών εγκλημάτων, βουτάνε χαρούμενες στην τάχα φεμινιστική κολυμβήθρα του Σιλωάμ, και επιχειρούν να βγουν άσπρες ξέξασπρες, ως φίλες του ανθρώπου, της φύσης και της γυναίκας.

Ισως η πιο κραυγαλέα περίπτωση εργαλειακής χρήσης ενός απονευρωμένου φεμινισμού στην υπηρεσία του μάρκετινγκ, είναι η φετινή καμπάνια της πολυεθνικής εταιρείας ορυκτών καυσίμων Shell. Προσθέτοντας ένα απόστροφο στο λογότυπό της, μετατρέπεται για μια ημέρα σε «She”ll”» (εκείνη θα), φορώντας το μανδύα της υπέρμαχου των γυναικείων δικαιωμάτων.

«Εκείνη θα… ακουστεί, θα αναγνωριστεί, θα γίνει σεβαστή, θα υποστηριχθεί, θα εμπνεύσει το μέλλον, θα, θα, θα…», μας λέει το σποτάκι, με φόντο εναλλασσόμενα γυναικεία πρόσωπα διαφορετικού χρώματος, εθνικότητας και ηλικίας, καταλήγοντας ότι η εταιρεία «κάνει το μέλλον ισορροπημένο σε ζητήματα φύλου».

Δικαιολογημένα η καμπάνια έχει ξεσηκώσει αρνητικές αντιδράσεις, όχι μόνο ανάμεσα στους οικολόγους ή τις φεμινίστριες αλλά και σε όσες και όσους δεν ξεχνάνε τόσο εύκολα τις κατηγορίες που βαραίνουν την Αγγλο-Ολλανδική εταιρεία Πετρελαίου, ακόμα και για συμμετοχή σε εγκληματικές πράξεις. Από τις πιο σοβαρές όλων είναι η κατηγορία ότι στη δεκαετία του ’90 η Shell στήριζε ενεργά τις διώξεις της στρατιωτικής δικτατορίας της Νιγηρίας κατά ιθαγενών περιβαλλοντικών ακτιβιστών – με βιασμούς, βασανιστήρια και δολοφονίες. Οργανώσεις όπως η Διεθνής Αμνηστία αλλα και χήρες εκτελεσμένων, απαίτησαν να ερευνηθεί και δικαστικά ο ρόλος της Shell, ως εν δυνάμει «εγκληματική επιχείρηση».

Δεν είναι η πρώτη φορά που η διαφήμιση, πιπιλίζοντας την καραμέλα της «εταιρικής κοινωνικής ευθύνης» ανακαλύπτει το «πράσινο» (οικολογικό) «ροζ» (ΛΟΑΤΚΙ) και προσφάτως «φεμινιστικό» πληντήριο, για να ξεπλύνει τα ανομήματα του καπιταλισμού, του ιμπεριαλισμού και της αποικιοκρατίας. Είναι ίσως όμως η πρώτη φορά που το κάνει τόσο χοντροκομμένα και ανέμπνευστα, πυροδοτώντας ακριβώς τις αντίθετες αντιδράσεις από αυτές που επιδίωκε.