Είναι η στέγαση ανθρώπινο δικαίωμα ή μήπως εμπορευματοποιημένο αγαθό; Πώς έχει αλλάξει η συνθήκη στέγασης τη τελευταία δεκαετία έπειτα από την επέλαση της κρίσης στην Ελλάδα; Πώς μπορεί να επιλυθεί η κρίση διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών και τα ακραία φαινόμενα φτώχειας με το στεγαστικό; Πόσο μεγάλη είναι η απόκλιση μεταξύ του επιστημονικού λόγου και της ακαδημαϊκής έρευνας και της πραγματικότητας; Και το κυριότερο: μπορεί αυτό το χάσμα να αρθεί;
Αυτά τα ζητήματα και πολλά περισσότερα σχετικά με τη στέγαση και τη στεγαστική επισφάλεια συζητήθηκαν προχτές (4/11) στο Πάντειο Πανεπιστήμιο στο πλαίσιο του Α’ Κύκλου συζητήσεων «Η στέγαση ως ανθρώπινο δικαίωμα» που συνδιοργανώνουν το Εργαστήριο Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου, η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και το Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία.
«Δε θέλουμε να μείνουμε στο ακαδημαϊκό μας καλούπι, δε θέλουμε να μείνουμε σε έναν αμιγώς ακαδημαϊκό χώρο. αλλά αντίθετα να ανατροφοδοτηθούν αυτές οι συζητήσεις και από επαγγελματίες και από το πεδίο των κινημάτων που αγωνίζονται για μια καλύτερη συνθήκη διαβίωσης», είπε ο Δρ. Νίκος Κουραχάνης, μέλος Επιστημονικού Συμβουλίου του Εργαστηρίου Κοινωνικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.
Τη συζήτηση συντόνισε η δημοσιογράφος της «Εφ.Συν.» Ντίνα Δασκαλοπούλου με ομιλητές τη Μαρία Στρατηγάκη, αναπληρώτρια καθηγήτρια του Πάντειου και πρώην αντιδήμαρχος Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Πρόνοιας και Iσότητας, Δήμου Αθηναίων, η Δήμητρα Σιατίτσα, μεταδιδακτορική ερευνήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης, η Τόνια Κατερίνη, μέλος Ενωτικής Πρωτοβουλίας κατά των Πλειστηριασμών και ο Σπύρος Ψύχας, από το Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία.
«Πρέπει να βρούμε διαύλους με τους οποίους η πληροφορία από ανθρώπους που δουλεύουν ερευνητικά πάνω στη στέγαση να περάσει και να γίνει κτήμα των κινημάτων και η εμπειρία των κινημάτων να βρεθεί στο επίκεντρο της μελέτης», λέει η Τόνια Κατερίνη.
Η Δήμητρα Σιατίτσα αναφέρθηκε στις επιπτώσεις της κρίσης και η πρόκληση της άμεσης και μακροπρόθεσμης στέγασης των προσφύγων. «Στην Ελλάδα δεν έχουμε έναν φορέα αρμόδιο για την εφαρμογή και παρακολούθηση της στεγαστικής πολιτικής. Οι διοικητικές ικανότητες των υπηρεσιών ειδικά τη περίοδο της κρίσης αποδυναμώθηκαν και απαξιώθηκαν. Οι αρμοδιότητες βρέθηκαν διεσπαρμένες στους κοινωνικούς φορείς. Έγιναν όμως μεταρρυθμίσεις και προσπάθειες πολιτικών, όπως το κοινωνικό εισόδημα αλληλεγγύης και η εισαγωγή του επιδόματος ενοικίου. Έχουν ενεργοποιηθεί οι δήμοι σε συνεργασία με τον κοινωνικό τομέα» προσθέτει.
Ο Σπύρος Ψύχας εκπρόσωπος του Δικτύου τόνισε και αυτός με τη σειρά του την ανάγκη για μονιμότερες θεσμικές λύσεις για στεγαστική ασφάλεια και ποιοτική στέγαση, ενώ αναφέρθηκε το πρόβλημα των εισπρακτικών εταιρειών.
Η Μαρία Στρατηγάκη έθεσε τον όρο «θεσμικός ακτιβισμός» για να εκφράσει τις απεγνωσμένες προσπάθειες των δήμων να εφαρμόσουν πολιτικές στέγασης για άστεγους και πρόσφυγες αν και μέχρι το 2010 δεν ήταν στην αρμοδιότητα τους. «Όταν δεν έχεις θεσμικό πλαίσιο, χρήματα και αρμοδιότητες είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπίσεις αυτά τα προβλήματα». Αναφέρθηκε ακόμα στον θεσμό των κέντρων κοινότητας που αριθμούν πάνω από 200 πανελλαδικά.
Τι λέει όμως το κίνημα για αυτές τις πολιτικές;
«Το φαινόμενο των πλειστηριασμών στην Αττική αποτελούσε παλιότερα μια πρακτική απειλής και φόβου, σήμερα έχουμε 30- 60 πλειστηριασμούς κάθε βδομάδα, αποκτώντας υλική υπόσταση. Κρίνεται λοιπόν επιτακτική ανάγκη να δημιουργηθεί ένα κίνημα ειδικά σε μία εποχή που οι άνθρωποι νιώθουν ενοχή και δε διεκδικούν, αποδέχονται ότι πρόκειται για ένα ατομικό σφάλμα», λέει η κυρία Κατερίνη.
Προέβαλε την ανάγκη δημιουργίας τράπεζας κοινωνικής κατοικίας, εφαρμογής πολιτικών συνεταιριστικής κατοικίας, ενίσχυσης μοντέλων συλλογικής κατοίκησης και υλοποίησης μητρώου αιτούντων κατοικίας ώστε να ξεκινήσει η καταγραφή.
