Η πρόσβαση των προσφύγων και των μεταναστών στο εκπαιδευτικό σύστημα δεν είναι μόνο ζήτημα καλής προαίρεσης και αμοιβαίου σεβασμού μεταξύ Ελλήνων και μεταναστών μαθητών, αλλά απαιτεί πολιτικές ενδυνάμωσης και πρόσθετους πόρους, προκειμένου να διευκολυνθούν οι πρόσφυγες για να γεφυρώσουν τη διαφορά που τους χωρίζει από τους ντόπιους, καθώς η κοινωνία υποδοχής και η συνθήκη της προσφυγιάς τούς επιφυλάσσουν κατώτερη θέση στο κοινωνικό σύστημα.
«Δυστυχώς απουσιάζει η αντίληψη της κατώτερης θέσης στην οποία βρίσκονται οι μετανάστες και οι πρόσφυγες, όπως και η αντίληψη των πόρων που πρέπει να δοθούν για να καλυφθεί η διαφορά», σημείωσε ο αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο Πάντειο, Γιώργος Τσιμουρής, στη 17η ετήσια Στρογγυλή Τράπεζα κατά των Διακρίσεων, που διοργάνωσε το κέντρο «Αντιγόνη» στην ΕΣΗΕΑ, με θέμα την πρόσβαση των προσφύγων στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.
Ο κ. Τσιμουρής σημείωσε ότι το ελληνικό σχολείο αναπαράγει τον μύθο της υπεροχής της λευκής φυλής και του χριστιανισμού και δεν θίγει το μοντέλο της παγκοσμιοποίησης, που αναπαράγει την οικονομική ανισότητα και τις διακρίσεις. «Οι εκπαιδευτικές πολιτικές για τους πρόσφυγες έχουν τα όριά τους στον βαθμό που δεν θίγουν τον θεσμικό ρατσισμό του εκπαιδευτικού συστήματος», σημείωσε.
Η βοηθός ερευνήτρια στο ΕΛΙΑΜΕΠ, Μαρίνα Νικόλοβα, επισήμανε ότι τα τελευταία χρόνια οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν αρχίσει να αναπτύσσουν πολιτικές ένταξης των προσφύγων και των μεταναστών στο εθνικό σύστημα εκπαίδευσης.
Αναφέρθηκε στην ευρωπαϊκή τάση να διδάσκονται οι πρόσφυγες όχι μόνο τα δικαιώματά τους αλλά και τις υποχρεώσεις τους, ενώ σε ορισμένα κράτη είναι υποχρεωτική η παρακολούθηση μαθημάτων γλώσσας από τους πρόσφυγες, διαφορετικά κόβονται οι υλικές παροχές.
Διασφάλιση εκπαίδευσης
Στις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετώπισαν ο σχεδιασμός και η εφαρμογή του προγράμματος του υπουργείου Παιδείας για την εκπαίδευση των προσφυγόπουλων αναφέρθηκε η Αγγελική Αρώνη, προϊσταμένη του Αυτοτελούς Τμήματος Συντονισμού και Παρακολούθησης της Εκπαίδευσης των Προσφύγων. «Αν ο εκπαιδευτικός έχει έλλειμμα στάσης και αξίας ως προς τους πρόσφυγες, δεν θα εφαρμόσει τη μεθοδολογία της διδασκαλίας των ελληνικών ως δεύτερης γλώσσας, έστω και αν την ξέρει πολύ καλά», σημείωσε.
«Το σχολείο πρέπει να διασφαλίζει καθολικά την εκπαίδευση, αλλά πρέπει να παρέχει διαφοροποιημένα μέσα ανάλογα με τις ανάγκες, τις δυνατότητες και την επιθυμία των παιδιών ή ομάδων παιδιών. Για να πάνε τα προσφυγόπουλα στο σχολείο, χρειάζεται ασφαλές περιβάλλον. Προέρχονται από διαφορετικό εκπαιδευτικό σύστημα και κάποιοι γονείς μπορεί να διστάζουν να εμπιστευτούν τα παιδιά τους στο δικό μας, όπως ίσως θα διστάζαμε κι εμείς αν βρισκόμασταν σε ξένη χώρα», σημείωσε ο Παύλος Χαραμής, αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής.
Η Ελενα Παπαγεωργίου, συντονίστρια μαθημάτων του Κυριακάτικου Σχολείου Μεταναστών, σημείωσε με συγκίνηση ότι κάποιοι από τους σημερινούς εθελοντές διδάσκοντες είναι παλιοί μαθητές του Σχολείου. Αναφέρθηκε επίσης στα εμπόδια που συνάντησε το Σχολείο στην προσπάθειά του να λειτουργήσει εθελοντικά μέσα στον καταυλισμό του Ελαιώνα.
«Εχω κουραστεί να με φωνάζουν πρόσφυγα. Είναι πολύ βαριά λέξη, μειώνει την προσωπικότητά σου όπως χρησιμοποιείται. Ανθρωποι είμαστε πάνω απ’ όλα» σημείωσε σημείωσε ο Νασρουντίν Νιζάμη, εκπρόσωπος της συνεταιριστικής διαδικτυακής πλατφόρμας solomon, που επικεντρώνει σε θέματα διαπολιτισμικής συνύπαρξης.
Η Ελένη Ζωγραφάκη, μέλος του Δ.Σ. της ΟΛΜΕ, αναφέρθηκε στον σταθερό προσανατολισμό της Ομοσπονδίας προς ένα σχολείο ανοιχτό σε όλα τα παιδιά και κατέθεσε τον προβληματισμό της για κρούσματα εθνικισμού και ρατσισμού μέσα στο σχολείο, όχι μόνο από ακροδεξιές ομάδες αλλά ορισμένες φορές και από εκπαιδευτικούς που έχουν ασπαστεί την ιδεολογία και τον λόγο ναζιστικών οργανώσεων.
«Πώς το αντιμετωπίζουμε όταν κλείνει η πόρτα της σχολικής αίθουσας και μπολιάζεται η ψυχή των παιδιών με πράγματα που, αν μη τι άλλο, είναι τελείως εκτός της εκπαιδευτικής πολιτικής; Τα περιστατικά είναι λίγα, αλλά πρέπει να μας ανησυχούν. Οι εκπαιδευτικοί αυτοί πρέπει να καταγγέλλονται ονομαστικά και να μην μπορούν να κυκλοφορούν στην κοινωνία», επισήμανε.
Κέντρο «Αντιγόνη»
Ρατσιστικά περιστατικά σε δημοτικά σχολεία
Εμφαση στα περιστατικά ρατσιστικής αντιμετώπισης των προσφυγόπουλων σε δημοτικά σχολεία της χώρας δίνει η φετινή έκθεση του Κέντρου Πληροφόρησης και Τεκμηρίωσης για τον Ρατσισμό, την Οικολογία, την Ειρήνη και τη Μη Βία «Αντιγόνη», που καταγράφει διακρίσεις, έρευνες και καλές πρακτικές της διοίκησης στην απασχόληση, τη νομοθεσία, την εκπαίδευση, τη ρατσιστική βία, τη στέγαση, την υγεία και την πρόνοια.
Σύμφωνα με τον υπεύθυνο του γραφείου Αθήνας της οργάνωσης, Νάσο Θεοδωρίδη, τα περιστατικά ρατσιστικής βίας παρουσιάζουν αύξηση περίπου 30%, κυρίως λόγω της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί στα νησιά, αλλά και λόγω της «αναπτέρωσης του ηθικού», όπως την ονομάζει, των ρατσιστικών ομάδων, που φέτος ενεπλάκησαν σε περισσότερες ρατσιστικές επιθέσεις εναντίον προσφύγων, μεταναστών και Ρομά.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι παραμένουν θεσμικές ελλείψεις στις διαδικασίες υποδοχής και ασύλου, ελλείψεις που επιδεινώνονται στα νησιά και στον Εβρο λόγω της ευρωτουρκικής συμφωνίας για το προσφυγικό, εμποδίζοντας την αποτελεσματική εφαρμογή του νομικού πλαισίου. Παρά τις εξαγγελίες του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής για χιλιάδες νέες θέσεις φιλοξενίας στην ενδοχώρα και για αποσυμφόρηση των νησιών, περισσότεροι από 17.000 άνθρωποι ήταν στοιβαγμένοι στα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης στα νησιά το φθινόπωρο, σε απελπιστικές συνθήκες, καθώς χωρούν μόνο 6.000 άτομα συνολικά.
Η κατάσταση καταγράφεται ιδιαίτερα κρίσιμη στη Σάμο και τη Λέσβο, όπου ζουν κατά κανόνα υπερδιπλάσιοι πρόσφυγες και μετανάστες, με αποτέλεσμα σοβαρές ανεπάρκειες και δυσλειτουργίες στην εξυπηρέτηση των καθημερινών αναγκών των προσφύγων και στην ιατροφαρμακευτική τους φροντίδα. Η έκθεση αναδεικνύει έρευνες οργανώσεων και οργανισμών που καταγράφουν αύξηση αναφορών και καταγγελιών για παράνομες αστυνομικές επιχειρήσεις επαναπροώθησης στον Εβρο. Αναφέρεται επίσης στις συστάσεις διεθνών και εθνικών οργανισμών και οργανώσεων, όπως η Υπατη Αρμοστεία, η Διεθνής Αμνηστία και η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, σχετικά με τη διαχείριση του προσφυγικού.
