Ενστάσεις για την υποχρεωτικότητα της διαμεσολάβησης

Με χθεσινή ανακοίνωση η Ελληνική Ενωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου επισημαίνει ζητήματα που ανακύπτουν από την ψήφιση των διατάξεων για την υποχρεωτική διαμεσολάβηση. Το βασικό που εντοπίζει η Ενωση είναι η θέσπιση υποχρεωτικότητας αποκλειστικά στην ιδιωτική διαμεσολάβηση και όχι στις άλλες επιλογές που υπάρχουν, όπως η διαιτησία, η δικαστική διαμεσολάβηση, η απόπειρα συμβιβασμού κ.λπ.

Οπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση, είναι αμφίβολο αν ο θεσμός αυτός θα αποδώσει στο πεδίο της εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών και επομένως στην επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης.

Κατά την άποψη της Ενωσης, θα επιβαρυνθεί ο πολίτης σύμφωνα με τον νόμο που προβλέπει την ελάχιστη αμοιβή του διαμεσολαβητή (εκτός από τη δικηγορική αμοιβή), ειδικά στις υποθέσεις με μικρές οικονομικές απαιτήσεις.

Εντοπίζεται επίσης ασάφεια σε ό,τι αφορά τα κριτήρια για το ποιες υποθέσεις υποχρεωτικά θα πρέπει να καταφύγουν στη διαμεσολάβηση.

«Η ρύθμιση του νέου νόμου, σύμφωνα με την οποία είναι δυνατή η ίδρυση προσωπικών εταιρειών με τη συμμετοχή διαμεσολαβητών (χωρίς να είναι σαφές αν είναι δυνατή η συμμετοχή σε αυτές και μη διαμεσολαβητών), δημιουργεί τη δυνατότητα ίδρυσης εταιρειών παροχής υπηρεσιών διαμεσολάβησης από εταιρικά σχήματα, στο πλαίσιο των οποίων οι διαμεσολαβητές θα απασχολούνται σε συνθήκες υποκρυπτόμενης εξαρτημένης εργασίας, πράγμα που προδήλως υπονομεύει την εξαγγελία περί ανεξαρτησίας και αμεροληψίας τους».

Στο σημείο αυτό το υπουργείο Δικαιοσύνης έχει ξεκαθαρίσει ότι διασφαλίζεται με τις διατάξεις η αποφυγή κάθε τέτοιας πιθανότητας, ενώ προβλέπεται από ειδική επιτροπή η διαπίστωση πειθαρχικών παραπτωμάτων των διαμεσολαβητών.

Η ανακοίνωση καταλήγει: «Τα σημαντικά προβλήματα της ελληνικής Δικαιοσύνης επιβάλλουν πράγματι την αναζήτηση ουσιαστικών λύσεων για την επιτάχυνση της απονομής της. Εξίσου επιβεβλημένη είναι η πρόνοια για τη διασφάλιση στην πράξη του δικαιώματος πρόσβασης στη Δικαιοσύνη των οικονομικά αδύναμων συμπολιτών μας μέσω ενός διαφανούς, καθολικού και αποτελεσματικού συστήματος νομικής βοήθειας. Ωστόσο, η επιδίωξη της επιτάχυνσης της απονομής δικαιοσύνης θα ήταν κατά τη δική μας εκτίμηση περισσότερο αποτελεσματική αν παρείχε (θετικά και αρνητικά) κίνητρα για την εξωδικαστική επίλυση των διαφορών και όχι αν επέβαλλε, όπως συμβαίνει εν προκειμένω, ένα ακόμα δαπανηρό προστάδιο για τον πολίτη».

Ενα ανάλογο εύλογο επιχείρημα διατύπωσαν στον προβληματισμό τους οι δικαστές και οι εισαγγελείς για την υποχρεωτικότητα του θεσμού.

Στον βαθμό που η υποχρεωτικότητα δεν θα κάνει περισσότερο «αρεστό» το μέτρο στους πολίτες και άσχετα με το ότι πράγματι με τη διαμεσολάβηση θα διευκολυνθούν πολίτες και κυρίως δικαστές από έναν τεράστιο όγκο υποθέσεων που εκκρεμούν, κάθε «υποχρεωτικότητα» δημιουργεί αρνητικούς συνειρμούς.

Εδώ λοιπόν χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και ενδεχομένως πρόσθετες διευκρινίσεις -σύμφωνα και με τις παρατηρήσεις της Ενωσης- ώστε ούτε να πεταχτεί ξανά ο θεσμός στα αζήτητα αλλά ούτε και να αποκλείει άλλες δυνατότητες στον πολίτη.