Μια «επιστροφή» στη ζωή της σύγχρονης πόλης μέσα από νέες διαδρομές και νέες συνθέσεις αποτελεί η απόδοση στο κοινό δύο οθωμανικών μνημείων των Ιωαννίνων που έγινε την Παρασκευή.
Το Τζαμί της Καλούτσιανης και το Οθωμανικό Λουτρό είναι πλέον επισκέψιμα με ανοιχτές προοπτικές για την πολιτιστική τους λειτουργία, αποτελώντας γέφυρες με ένα ζωντανό, ιστορικό, πολυπολιτισμικό παρελθόν, που διαμόρφωσε με πολλούς άλλους παράγοντες, μέσα στους αιώνες, την ταυτότητα της πόλης.
Οι εκδηλώσεις των εγκαινίων των έργων αποκατάστασης που ολοκλήρωσαν οι υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού έγιναν διαδοχικά, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα, της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη και του συνόλου των τοπικών αρχών, κάτι που δείχνει και το ενδιαφέρον της Πολιτείας. Το απόγευμα της ίδιας μέρας έγιναν εγκαίνια και στο Κάστρο της Κιάφας, στο Σούλι, το οποίο επίσης μετά από εκτεταμένα έργα αποδίδεται στο κοινό.
Η ανάδειξη του Τζαμιού της Καλούτσιανης είναι η σημαντικότερη από την άποψη ότι παίζει διαχρονικά έναν σημαντικό ρόλο στην κοινωνική ζωή της πόλης, ως μέρος της ταυτότητας της ιστορικής λαϊκής συνοικίας της Καλούτσιανης.
Η ανάδειξή του επιτελεί δύο βασικές λειτουργίες.
Σεβασμός στην παράδοση
Η πρώτη είναι ότι σέβεται τη μακρά πολιτιστική παράδοση των Ιωαννίνων στην οποία συναντήθηκαν τρεις θρησκευτικές κοινότητες, η χριστιανική, η μουσουλμανική και η εβραϊκή, δημιουργώντας ιδιαίτερα στοιχεία ταυτότητας που συναντάμε έως και σήμερα στην αρχιτεκτονική, σε λατρευτικές παραδόσεις, στην τέχνη, όπως και στις κοινωνικές σχέσεις και στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.
Η δεύτερη είναι ότι το μνημείο μπορεί να αποτελέσει πόλο έλξης και να συμβάλει στην ανάπτυξη του τόπου και ιδιαίτερα στον τουρισμό που αναζητά την αυθεντικότητα.
«Η Ήπειρος αποτελεί τόπο με μοναδικό πολιτιστικό απόθεμα, όπου η ιστορική συνέχεια της πατρίδας μας αποτυπώνεται σε μνημεία όλων των ιστορικών περιόδων. Η προστασία και η ανάδειξή τους αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα του υπουργείου Πολιτισμού, καθώς υπηρετεί τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης, ενισχύει την ταυτότητα των τοπικών κοινωνιών και δημιουργεί νέες προοπτικές βιώσιμης ανάπτυξης», επισήμανε η κ. Μενδώνη.
Προοπτική αναγέννησης
Κι έχει και ειδικότερη ακόμα σημασία η προοπτική αναγέννησης μιας ιστορικής συνοικίας, σε μικρή απόσταση από το κέντρο της πόλης, με νωπές ακόμα τις μνήμες από τη ζωή της, με τα χάνια, τα πεταλωτήρια και τα σιδεράδικα ή τα τσαρουχάδικα έως και τη δεκαετία του ’70, κάτι που μνημόνευσε ιδιαίτερα ο Γιαννιώτης στην καταγωγή Κ. Τασούλας.
Κι ήταν αξιοσημείωτη η σεμνή παρουσία στην εκδήλωση και παλαιών κατοίκων της περιοχής, που διηγούνταν ιστορίες από τη ζωή γύρω από την πλατεία του τζαμιού.
«Είναι όμως και κάτι άλλο τα Γιάννενα: ένα πολιτιστικό παλίμψηστο. Μια διαρκής πολιτιστική ανανέωση που έρχεται με τον καιρό και φεύγει, αλλά δεν εξαλείφεται, γιατί κάθε περίοδος αφήνει το αποτύπωμά της, άξιο σεβασμού από τους επιγενόμενους, δηλαδή από εμάς» θα σημειώσει ο κ. Τασούλας.
Το Τζαμί της Καλούτσιανης, χτισμένο το 1740, κι ένα από τα τέσσερα σωζόμενα τζαμιά της πόλης από τα 17 που είχε τη δεκαετία του ’20, μετά την απελευθέρωση του 1913, αποδόθηκε στην Εθνική Τράπεζα και στη συνέχεια σε ιδιώτες, όμως κηρύχθηκε μνημείο και από το 2005 απαλλοτριώθηκε από το υπουργείο Πολιτισμού.
Με το έργο αποκατάστασης που έγινε αφαιρέθηκαν οι εξωτερικές παρεμβάσεις, αποκαλύφθηκαν τοιχογραφίες και ξυλόγλυπτα και επανήλθε στην ιστορική μορφή του με μια εικόνα που εντυπωσιάζει τον επισκέπτη. Το ερώτημα είναι πλέον ποιες χρήσεις θα έχει, με τον δήμαρχο Θ. Μπέγκα να προβάλλει τον σχεδιασμό του δήμου για την ευρύτερη περιοχή, ζητώντας τη συνεργασία με το υπουργείο για τον τρόπο λειτουργίας και αξιοποίησης του αποκατεστημένου τζαμιού.
Πόλος Ιστορίας
Η περίπτωση του Οθωμανικού Λουτρού, που συνδέει τον επισκέπτη με την πρώιμη οθωμανική περίοδο, είναι διαφορετική, γιατί αποτελεί ήδη μέρος του πλέγματος μνημείων του Κάστρου, του μεγάλου Τζαμιού του Ασλάν πασά (νυν Δημοτικό Μουσείο), στο οποίο ήδη γίνεται μεγάλο έργο ανάδειξης, της Οθωμανικής Βιβλιοθήκης και του Σουφαρί Σεράι (νυν ΓΑΚ Ηπείρου), ενώ σε κοντινή απόσταση είναι η σπουδαία Συναγωγή της πόλης και το συγκρότημα του Ιτς Καλέ. Ο στόχος δημιουργίας ενός «Πάρκου Πολιτισμού» ήδη διαγράφει τα όρια ενός πόλου ιστορίας και πολιτισμού με καταγωγή δεκάδων αιώνων πίσω, προσβάσιμο για όλους σήμερα.
Και η ιδιότητα της πρόσβασης για όλους, τα μνημεία που γίνονται κτήμα της κοινωνίας, είναι ίσως και το σημαντικότερο στοιχείο που αναδεικνύεται μέσα από την επικαιρότητα των εγκαινίων και των θεσμικών εκδηλώσεων σαν αυτές που έγιναν στα Γιάννενα.
-320x213.jpg)
