Έκθεση ΟΟΣΑ για τη διασπορά: Επιστρέφουν σταδιακά οι Έλληνες από το εξωτερικό

Εκδήλωση της Γενικής Γραμματείας Συντονισμού, σε συνεργασία με τη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία στον ΟΟΣΑ, πραγματοποιήθηκε σήμερα στο Ίδρυμα Μποδοσάκη, με θέμα «Το ελληνικό ανθρώπινο δυναμικό στο εξωτερικό – Η επιστροφή», στο πλαίσιο της οποίας παρουσιάστηκε η κοινή μελέτη του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ) και του ΟΟΣΑ για την ελληνική διασπορά.

Τα βασικά ευρήματα της μελέτης παρουσίασαν οι Jean-Christophe Dumont και Lisa Andersson από τον ΟΟΣΑ, οι οποίοι ανέλυσαν τα χαρακτηριστικά της ελληνικής διασποράς, τις σύγχρονες τάσεις κινητικότητας του ανθρώπινου δυναμικού και τις προϋποθέσεις που μπορούν να ενισχύσουν την επιστροφή Ελλήνων του εξωτερικού.

Τα τελευταία χρόνια, η σχέση της Ελλάδας με τους Έλληνες που ζουν και εργάζονται στο εξωτερικό αποκτά νέα δυναμική, η οποία χαρακτηρίζεται από μια σταδιακή μεταστροφή των μεταναστευτικών ροών, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης «OECD Diaspora Review Greece», που εκπονήθηκε από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ).

Η μελέτη προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα της ελληνικής διασποράς στα κράτη-μέλη του ΟΟΣΑ, χαρτογραφώντας τις μεταναστευτικές τάσεις των τελευταίων δεκαετιών και αναδεικνύοντας τα δημογραφικά, εκπαιδευτικά και επαγγελματικά χαρακτηριστικά των Ελλήνων που ζουν και εργάζονται στο εξωτερικό. Παράλληλα, αναλύει τις τάσεις επαναπατρισμού, τη διεθνή κινητικότητα των Ελλήνων φοιτητών και ερευνητών, καθώς και τις δυνατότητες αξιοποίησης του ανθρώπινου δυναμικού της διασποράς προς όφελος της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας.

Αυξάνεται ο αριθμός των Ελλήνων που επιστρέφουν

Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, από το 2021 καταγράφεται σταθερή αύξηση του αριθμού των Ελλήνων πολιτών που επιστρέφουν στην Ελλάδα. Το 2023 αποτέλεσε χρονιά-ορόσημο, καθώς για πρώτη φορά μετά την έναρξη της οικονομικής κρίσης το 2009 οι επαναπατρισμοί υπερέβησαν τις αναχωρήσεις.

Κατά τη διετία 2023-2024 επέστρεψαν στην Ελλάδα 98.000 πολίτες, έναντι 69.000 που μετανάστευσαν, ενώ έξι στους δέκα Έλληνες που έφυγαν την περίοδο 2010-2025 έχουν ήδη επαναπατριστεί. Η Ελλάδα κατατάσσεται στην 4η θέση μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ ως προς τις επιστροφές πολιτών της, ενώ οι πρόσφατοι επαναπατρισθέντες είναι κατά κανόνα νεότεροι και υψηλότερα εκπαιδευμένοι σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.

Η μελέτη αναδεικνύει επίσης τη διαμόρφωση μιας πιο εξωστρεφούς και αναπτυξιακής σχέσης με την ελληνική διασπορά. Το 93% των Ελλήνων μεταναστών διαμένει σε μόλις δώδεκα χώρες του ΟΟΣΑ, κυρίως στη Γερμανία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αυστραλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά, ενώ την τελευταία δεκαετία παρατηρείται σταδιακή μετατόπιση της ελληνικής μετανάστευσης προς περισσότερο ενδοευρωπαϊκά πρότυπα κινητικότητας.

Παράλληλα, η μελέτη υπογραμμίζει ότι η βασική πρόκληση για την Ελλάδα δεν είναι μόνο η αναστροφή του φαινομένου της διαρροής εγκεφάλων, αλλά η μετάβαση σε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο διαχείρισης της διεθνούς κινητικότητας των Ελλήνων. Για τον σκοπό αυτό προτείνεται η προσαρμογή των πολιτικών ενίσχυσης των επιστροφών ανά χώρα διαμονής, ηλικιακή ομάδα, επαγγελματικό κλάδο, βαθμό σύνδεσης με την Ελλάδα και ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ομάδας.

Τέλος, αναδεικνύεται η ανάγκη αξιοποίησης της ελληνικής διασποράς μέσα από οργανωμένες δράσεις mentoring, ανάπτυξης δικτύων επιχειρηματικότητας και venture capital, υποστήριξης της διεθνοποίησης των ελληνικών επιχειρήσεων, πρόσβασης σε νέες αγορές και μεταφοράς τεχνογνωσίας μέσω συνεργασιών δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.