Λάμπρος Παπαλέξης: Στην ”Νομανσλάνδη” σε μαθαίνουν από νωρίς, να σκύβεις, να είσαι ηττημένος

Πριν από μερικές εβδομάδες ένας δίσκος έκανε την εμφάνισή του διαδικτυακά, ένας δίσκος που σηματοδοτεί αποχαιρετισμό και ταυτόχρονα μια ιστορική εξιστόρηση. 

Είναι η ”Νομανσλάνδη” του Λάμπρου Παπαλέξη και, ουσιαστικά, με αυτή ο σημαντικός Έλληνας τραγουδοποιός λέει δισκογραφικό «αντίο» περίπου με τους δικούς του όρους.

Ο Λάμπρος Παπαλέξης έχει δώσει όσο λίγοι τα διαπιστευτήρια του στο ελληνικό rock και τώρα αποφάσισε να επαναπροσεγγίσει τραγούδια από όλη την αρκετών δεκαετιών μουσική του πορεία.

Ζώντας, πια, σε μια άλλη χώρα πολύ μακρινή, μας εξηγεί την δική του διαδρομή μέσα στη ”Νομανσλάνδη” τη «χώρα όπου δαπάνησα ίσως περισσότερο από 50 χρόνια της ζωής μου βλέποντας την σιγά σιγά να καταστρέφεται εκ των έσω».

Η συζήτηση μαζί του είναι ειλικρινής και με μεγάλη ευθύτητα. Δεν περιγράφει θριάμβους και καλλιτεχνικά success stories, δεν μιλάει για πολλά όνειρα και ελπίδες, αλλά αναδεικνύει με έναν περίεργο τρόπο τα σκοτεινά σημεία της χώρας και της κοινωνίας μας, μέσα από τα μάτια και τον τρόπο σκέψης ενός μουσικού που δεν φοβάται να δηλώσει ότι «ηττήθηκε», αλλά σπεύδει να στείλει τη δική του ευχή σε όσους μάχονται ακόμη το Θηρίο. 

Από τον υπόνομο στη Νομανσλάδη λοιπόν; Τι και που είναι η «Νομανσλάνδη»; 

Χμ… Σίγουρα μιά φορά δεν είναι μία χώρα της φαντασίας μου. Η ”Νομανσλάνδη” είναι μια χώρα όπου δαπάνησα ίσως περισσότερο από 50 χρόνια της ζωής μου βλέποντας την σιγά σιγά να καταστρέφεται εκ των έσω. Μία χώρα όπου δεν μπορεί πιά να ζήσει ένας κανονικός άνθρωπος στοιχειωδώς με αξιοπρέπεια. Ο υπόνομος, λειτουργικό μέρος της. Το μέρος όπου η εξουσία μέσω της χώρας, του κράτους και των αρμών του, το σύστημα, ο ίδιος ο χυλός της κοινωνίας της έχει πετάξει αφού πρώτα έχει συνθλίψει, απομονώσει με όλους τους τρόπους, κάθε διέξοδο, κάθε ευκαιρία, οτιδήποτε διαφορετικό, άλλη αντίληψη,  έκφραση και λόγο από τη γενικευμένη πολιτιστική και πολιτικοοικονομική χυδαιότητα. Παρ’ όλα αυτά από τους υπόνομους, τα ερείπια και την ατελείωτη νύχτα κάθε ”Νομανσλάνδης” πάντα αναδύονται και ακούγονται ελεύθερες, ανυπότακτες και αδέσποτες κραυγές. Διαμάντια που λάμπουν ανάμεσα στα περιττώματα και στην λάσπη. Και αυτό θα συνεχίσει να συμβαίνει στους αιώνες. Με τον έναν τρόπο ή τον άλλον όσο θα υπάρχουν άνθρωποι με ελεύθερη βούληση και σκέψη. Ευτυχώς.

Πες μας δύο λόγια για την κυκλοφορία καθεαυτή; Από πού προέρχεται το υλικό και γιατί επέλεξες να το κυκλοφορήσεις τώρα; 

Είναι υλικό που προέρχεται από τραγούδια των απαρχών της τραγουδοποιίας μου έως σήμερα. Τραγούδια όλων των περιόδων μου εκτός του ”Δηλητήριο Ποτισμένο από Αγάπη” που παρ’ ότι 10 χρόνια πίσω, το θεωρώ πρόσφατο και απόλυτα ολοκληρωμένο έργο. Σαν να λέμε το magnum opus μου. Τραγούδια που υπάρχουν σε δίσκους μου που θεωρώ πως αδικήθηκαν εκτελεστικά λόγω νεαρής ηλικίας, εμπειρίας και προσέγγισης, είτε λόγω παραγωγής, είτε έμειναν έξω από κάποιες δουλειές σαν outtakes γιατί αλλοιώνανε το συνολικό ύφος και το story telling, είτε καινούργια που δεν μπορούσαν αριθμητικά να δημιουργήσουν ένα νέο υλικό την συγκεκριμένη περίοδο. Αλλά όλα μεταξύ τους δημιουργούσανε μία αισθητική συνάφεια.

Στο δίσκο έχουμε μια επιστροφή στις ρίζες, με πιο blues και folk στοιχεία. Ήταν αυτό το απαραίτητο συστατικό για να «εξιστορίσεις» τη ζωή σου; 

Ναι, αυτή είναι η συνέχεια της προηγούμενης ερώτησης… Οπότε με όλο αυτό το υλικό των αρχικά 16-17 τραγουδιών που είχαν σαφείς αναφορές στις φόρμες που αναφέρεις αλλά και από τις μουσικές της Νέας Ορλεάνης, του rock ‘n roll με την ευρεία έννοια ή ό,τι τέλος πάντων το σμίλεψε και το διαμόρφωσε ως ένα σημείο, κατά την γνώμη μου μπόρεσα να δημιουργήσω όπως θεωρώ, ένα κράμα, μία μαγιά, τον πυρήνα των μουσικών μου καταγωγών και καταβολών σε ένα ακουστικό album για να ρίξω μία τελευταία ματιά και να πω ένα οριστικό αντίο σε όλους και σε όλα. Το άλλο συστατικό ήταν να επιλεγούν τα κατάλληλα πρόσωπα, μουσικοί, τραγουδιστές και τραγουδίστριες να το υποστηρίξουν κατανοώντας τις βασικές αρχές και την ουσία του εγχειρήματος μιας και μιλάμε πως συμμετέχουν 38 φίλοι. ‘Ολοι σπουδαίοι μουσικοί στην αντίληψη, στο ύφος και τις εκτελεστικές ικανότητές τους και 6 διαφορετικές εξαιρετικές μπάντες. Νομίζω εκ τους αποτελέσματος σύμφωνα με τις προσδοκίες μου υπήρξε απόλυτη επιτυχία για -άλλη- μια τέτοια υπερπαραγωγή αν σκεφτεί κανείς πως ένα πολύ μεγάλο μέρος του υλικού παίχτηκε ζωντανά και ήταν όλο ακουστικό. Με όλες τις τεχνικές δυσκολίες που συνεπάγονται, ακούγεται όπως το είχα φανταστεί. Όσο χρειάζεται ωμό, με αιχμές, απέριττο, μεθυστικά χαρούμενο στις ατμόσφαιρές του χωρίς πολλά πολλά στολίδια και να αποτυπωθεί η ατμόσφαιρα μιας αποχαιρετιστήριας γιορτής, ενός τελευταίου πάρτι. Σε αυτό έπαιξε πολύ μεγάλο ρόλο και ο Θάνος ο Αμοργινός τόσο στην ηχοληψία και στην μίξη αλλά και σε κάποιες ιδέες που εισέφερε απλόχερα κατά την διάρκεια των ηχογραφήσεων οι οποίες διαρκέσανε σχεδόν 5 χρόνια από τον Γενάρη – Φλεβάρη του ΄19 έως αρχές Οκτώβρη του ’24. Λίγο πριν μπω στο αεροπλάνο σχεδόν.

Το κείμενο που συνοδεύει την κυκλοφορία είναι και ένας αποχαιρετισμός. Λες λοιπόν αντίο με τους δικούς σου όρους; Πόσο εύκολο είναι αυτό; 

Ναι, σε γενικές γραμμές με τους δικούς όρους. Καλλιτεχνικά μου ήταν πάρα πολύ εύκολο να πάρω την απόφαση. Εξάλλου δουλευότανε στο μυαλό μου κατά το ενδιάμεσο της 6χρονης ακουστικής περιοδείας ”Τραγούδια από τον Υπόνομο” μεταξύ 2018 – 2024. Πάντα κάποια πράγματα θα μπορούσανε να είχαν πάει καλύτερα και αλλά χειρότερα. Αλλά δεν έχει καμία σημασία πια.  Αισθάνομαι πλήρης, έντιμος και ειλικρινής στα όσα λίγα με τις δικές μου μικρές δυνάμεις κατάφερα 40 ίσως και χρόνια αλλά και με την βοήθεια κάποιων φίλων ανά διαστήματα.

Είσαι, πλέον, κάτοικος μιας άλλης χώρας, αρκετά μακρινής. Θες να μας πεις για αυτή σου την απόφαση και, εάν είναι βέβαια εφικτό αυτό, έχεις προλάβει να εντοπίσεις διαφορές και ομοιότητες;

Η απόφαση ήταν για όλους του λόγους που απαντώ στην πρώτη ερώτηση. Ποιοτικούς, οικονομικούς, πολιτιστικούς. Στην ”Νομανσλάνδη” ξέρεις σε μαθαίνουν από νωρίς, πολύ μικρό να σκύβεις, να είσαι ηττημένος ή αν είσαι ανυπότακτος θα σε πολεμήσουν έως να ηττηθείς. Να συντριβείς. Ακόμη και βιολογικά. Είναι οι ”Χτισμένες Ψυχές… των Θεμελίων” του συστήματος τόσο ανθρωπιστικά ”ευαίσθητες”. Σε όλες τις ”Νομανσλάνδες” του πλανήτη. Προς το παρόν μένω σε μία μικρή, ήσυχη σε γενικές γραμμές και γραφική σχεδόν παραθαλάσια πόλη της Νότιας Καμπότζης. Κάνω μία πολύ ήσυχη ζωή με τα εδώ λίγα ενδιαφέροντα μου. Δεν θέλω να σκέφτομαι πολύ. Δεν θέλω να κάνω πολλά πράγματα. Είναι κάτι που το χρειάζομαι και το έχω ανάγκη. Φτωχή χώρα. Καλοί άνθρωποι, αγνοί και αθώοι ως ένα σημείο θα έλεγα. Υπάρχουν ομοιότητες και διαφορές αλλά δεν θα ήθελα να αναφερθώ σε περισσότερα προς το παρόν δημόσια. Δεν είναι στις προτεραιότητες μου αυτή την περίοδο. Βρίσκομαι ακόμη σε μεταβατική φάση σε αυτό το κομμάτι της ζωής μου. Δεν έχω αποφασίσει ακόμη αν θα εγκατασταθώ εδώ ή σε κάποια χώρα δίπλα. Προς το παρόν ζω εδώ σχεδόν ένα χρόνο. Αλλά σκοπεύω να ζήσω το υπόλοιπο του βίου μου  μακριά από την δική μου ”Νομανσλάνδη”. Ηττήθηκα; Ναι, το παραδέχομαι. Ίσως συνολικά. Δεν είχα άλλα κουράγια; Πιθανόν. Δείλιασα; Μπορεί. Μεγάλωσα αρκετά για να ανέχομαι την μικρότητα, τα μικροσυμφέροντα και τις μικροπολιτικές του καθενός; Σίγουρα. Έφυγα για να βρω μια τελευταία ευκαιρία προσπαθώντας να επιβιώσω και να ζήσω τα τελευταία χρόνια της ζωής μου σχετικά εν ηρεμία με καλύτερους όρους; Ναι. Κανείς δεν θέλει να αφήνει το σπίτι του. Αναγκάζεται. Με διάφορους τρόπους. Αυτοεξορίστηκα. Για πάντα. Δεν έχει και μεγάλη σημασία πιά για μένα. Είμαι εντάξει με όλο αυτό.

Και η μουσική στην Καμπότζη; Είναι «σοκ» για έναν κατά κάποιον τρόπο δυτικό μουσικό να βρεθεί σε μια τόσο μακρινή και διαφορετική κουλτούρα;

Όχι καθόλου. Είναι πολύ καλοί μουσικοί και με παράδοση ακόμη και στις δυτικές μουσικές. Με μεγάλη κουλτούρα σε αυτές, πριν από την περίοδο των Ερυθρών Χμερ και κάτι έχει μείνει από όλο αυτό τελικά. Τους έχω πολύ μεγάλο σεβασμό σε αυτό το κομμάτι. Προτείνω σε όλους να ακούσουν τους Cosmic Bongs(Κοσμικά Μεγάλα Αδέλφια), εξαιρετική μπάντα, πολυπολιτισμική και στην σύνθεση των ανθρώπων που απαρτίζουν το συγκρότημα αλλά και στο ύφος.

Έχεις βρει τρόπο να εκφραστείς μουσικά και στη νέα κατάσταση; Αν και ίσως η παγκόσμια κατάσταση που ζούμε πλέον με τις τόσες επιλογές τεχνολογικά να εκμηδενίζει την απόσταση.

Δεν είναι στις προθέσεις μου, στις ανάγκες μου και στην διάθεσή μου. Νομίζω πως το κεφάλαιο τραγουδοποιία έκλεισε για μένα οριστικά. Ίσως για κάποιους να είναι δύσκολο ακόμη να το αντιληφθούν αλλά για μένα όχι. Καμιά φορά σπάνια όμως, παίρνω την 12χορδη και τις φυσαρμόνικες και τραγουδώ 3-4 τραγούδια άλλων σε κάποια open mic αλλά έως εκεί. Εκτονώνομαι και αυτό είναι. Τώρα έχω καιρό να το κάνω γιατί δεν νιώθω την ανάγκη. Και αυτό είναι μεγάλη ανακούφιση για μένα. Μια χαρά. Δεν ήμουν ποτέ της αντίληψης – τουλάχιστον από όταν πέρασα την μετα εφηβεία- πως ζω για να σκοράρω, αλλά για να υπάρχω. Να προσπαθώ να υπάρχω με κομψότητα, ευγένεια και αξιοπρέπεια.

Τι έχεις πάρει μαζί σου από την Ελλάδα και τι άφησες για πάντα πίσω σου; Πνευματικά μιλώντας και όχι υλικά.

Σίγουρα προσπάθησα να αφήσω πίσω όσο γίνεται όλα αυτά που με στοιχειώνανε και να αφήσω πίσω όσους περισσότερους σταυρούς των άλλων αλλά και δικούς μου κουβαλούσα. Δεν είναι πάντα εύκολο, αλλά δουλεύω προς αυτή την κατεύθυνση. Μαζί μου προσπαθώ να κουβαλάω όλα αυτά που στην ”Νομανσλάνδη” δεν έχουν καμία σημασία αν ζεις εκεί. 

Και ποια θα ήταν η «αποχαιρετιστήρια» ευχή και σκέψη για την Ελλάδα; Μουσικά, κοινωνικά, πολιτικά;

Καλά ξεμπερδέματα θα έλεγα, αλλά όσο συνεχίζουν να υπάρχουν άνθρωποι που μάχονται απέναντι στο Θηρίο τους εύχομαι να βρουν τη δύναμη που ίσως έλειψε στο τέλος σε μένα να συνεχίσουν. Να μην καταθέσουν τα όπλα ποτέ. Ακόμη και αν γνωρίζουν πως στο τέλος θα ηττηθούν. Και αν  στην δική μου ”Νομανσλάνδη” υπήρχε έλλειψη από τέτοιες ποιότητες πλην ελαχίστων,  σημασία τελικά έχει για μένα το τι ευγενές σε κάνει ανιδιοτελή και σε ολοκληρώνει σαν άνθρωπο.