«Γαζώνουμε την πόλη με τις μπότες στο έδαφος»

«Αν ακούσεις αυτό το τραγούδι των Massive Attack έστω και μία φορά, μπορεί να βρεθείς να ανακαλείς τις λούπες του αφού θα γυρίζουν στο μυαλό σου για ώρες μετά – όσο, για παράδειγμα, στέκεσαι μουδιασμένος κάτω από το ντους ή κάθεσαι χαμένος σε ένα φανάρι: εκείνος ο αδέξιος ρυθμός, οι σκοτεινές συγχορδίες του πιάνου και ο Tom Waits, πιο καταβεβλημένος και αποσυντονισμένος από ποτέ, να βραχνιάζει στην επαναλαμβανόμενη φράση του τίτλου: “Boots on the Ground”.

»Ανάμεσα σε αυτό το μοτίβο που θυμίζει μάντρα, ξεπροβάλλουν αποσπασματικές εικόνες από τα μέτωπα των “αιώνιων πολέμων” της Αμερικής, όπως τις βλέπουν οι νυχτερινές διόπτρες των βαριά εξοπλισμένων δυνάμεων κρούσης: “Σκοτώνω έναν σκούρο άντρα που ποτέ δεν γνώρισα / Πνίγηκε στο σάλιο και μετά έγινε μπλε / Πετάχτηκε μαύρο αίμα, ξεψύχησε“. Ο Waits είναι ένας από τους σπουδαιότερους ερμηνευτές “χαμένων” ηρώων στη σύγχρονη μουσική – αλλά δεν τον έχουμε ξανακούσει σε τέτοιο ρόλο. Το “Boots on the Ground” είναι ένα τραγούδι για τους κύκλους βίας, και μέρος της ιδιοφυΐας του είναι ο τρόπος που συγχωνεύει διαφορετικά πολεμικά πεδία σε μια ντροπιαστική ενιαία σκηνή μάχης – έναν πνευματικό κρατήρα έκρηξης αρκετά μεγάλο για να καταπιεί ολόκληρο το έθνος. Οι πεζοναύτες στα ελικόπτερα της πρώτης στροφής, θυμίζοντας σκηνή από το “Black Hawk Down” (“Μαύρο Γεράκι. Η κατάρριψη”, σκην. Ρίντλεϊ Σκοτ, 2001) ή το “Apocalypse Now” (“Αποκάλυψη τώρα”, σκην. Φράνσις Φορντ Κόπολα, 1979), μπορεί ταυτόχρονα να είναι και οι αστυνομικοί που σκότωσαν τον Τζορτζ Φλόιντ».

Δυνατή και άγρια η περιγραφή του περίφημου μουσικοκριτικού του Guardian, Alexis Petridis, για το τραγούδι «Boots on the Ground» που έφερε την απρόσμενη και συγκλονιστική (χρησιμοποιώ τον χαρακτηρισμό πολύ συνειδητά) συνεργασία δύο κορυφαίων αντισυμβατικών ευφυών περιπτώσεων διεθνούς εμβέλειας στον χώρο της σύγχρονης μουσικής σκηνής: των Massive Attack και του Tom Waits.

Περιγραφή, όχι πιο δυνατή και άγρια πάντως από το ίδιο το τραγούδι. Και απολύτως ακριβής. Οταν μετά από μία λούπα βαριάς ανάσας ξεκινά η πρώτη στροφή, λέει «Big legs dangle from a helicopter hole / Big chug rhythm, gotta be now ho! / Brown, mean and young, dumb and full of cum / What can you use a Marine for?» (κάπως σαν «Μακριά πόδια κρέμονται από μια τρύπα ελικοπτέρου / Βαρύς, κοφτός ρυθμός σαν μηχανή, πρέπει να γίνει τώρα, ρε! / Καφέ, σκληρός και νέος, χαζός και γεμάτος καύλα / Για τι πράγμα μπορείς να χρησιμοποιήσεις έναν πεζοναύτη;»). Δεν μπορεί παρά να σου φέρει στον νου την εναρκτήρια σκηνή της ταινίας του Κόπολα με τα αμερικανικά ελικόπτερα που φτάνουν στο Βιετνάμ, φέρνοντας μια κόλαση φωτιάς και καταστροφής, καθώς τον ήχο από τις έλικες καλύπτει το «The End» των Doors ή και την ακόμα διασημότερη σκηνή στην ιστορία του σινεμά με την αιφνίδια επίθεση στο μικρό βιετναμέζικο χωριό με υπόκρουση την «Επέλαση των Βαλκυριών» του Βάγκνερ.

Παντοδύναμοι συνειρμοί που ασφαλώς χρησιμοποιήθηκαν συνειδητά από τους Massive Attack για να υποδηλώσουν ότι από τη δεκαετία του 1960 τίποτα δεν έχει αλλάξει σε αυτό το τρομακτικό σκηνικό πολέμου, στις προθέσεις, στην ανθρώπινη ματαιοδοξία. Οσο ο Τραμπ αναρτούσε στο «Χ» αυτές τις ημέρες τον εαυτό του ως Χριστό η βραχνή φωνή του Τομ Γουέιτς γρατσούνιζε χιλιάδες ακροατές σε όλο τον κόσμο: «Αυτός είναι ένας γαμημένος πόλεμος με πολυβόλα / Με τις μπότες στο έδαφος, μπότες στο έδαφος / Μπότες στο έδαφος, μπότες στο έδαφος». Μα ποιος είναι αυτός ο «γαμημένος πόλεμος»; Στο Βιετνάμ, στο Ιράν, στην Κούβα, στην Ουκρανία, μέσα στην ίδια την Αμερική, στα στενά του Ορμούζ, στη Γάζα; Αλλωστε μην ξεχνάμε πως οι πιο πρόσφατες ειδήσεις που είχαμε μέχρι τώρα για τον frontman των Massive Attack, τον περίφημο Robert Del Naja, ήταν πως βρισκόταν ανάμεσα στα 500 άτομα που συνελήφθησαν στην Trafalgar Square στο Λονδίνο σε διαμαρτυρία του Palestine Action.

Κατά τα άλλα είχαμε καιρό να ακούσουμε δουλειά των υπέροχων αυτών Βρετανών: «Εχουν περάσει έξι χρόνια από την τελευταία δημιουργία τους – το EP “Eutopia” του 2020 και μερικά βίντεο στο YouTube όπου η μουσική λειτουργούσε ως υπόβαθρο για κομμάτια αφηγηματικά και καταγγελτικά των παγκόσμιων συστημάτων – και μια δεκαετία από την τελευταία κυκλοφορία τους, το single “The Spoils”. Το πιο πρόσφατο άλμπουμ τους, “Heligoland”, είχε κυκλοφορήσει το 2010», θυμίζει ο Πετρίδης του Guardian. Αλλά και ο Τομ Γουέιτς είχε από το 2011 και το «Bad as Me» να εμπλακεί στη μουσική. Από τότε, είχε επικεντρωθεί κυρίως στην υποκριτική, με πιο πρόσφατη την εμφάνισή του στην ταινία «Father Mother Sister Brother» (2025) του αγαπημένου Τζιμ Τζάρμους. «Το σήμερα, όπως και όλα τα χθες της ανθρωπότητας, εγγυάται ότι αυτό το τραγούδι δεν θα πάψει ποτέ να είναι επίκαιρο. Η ανθρώπινη ανοησία παραμένει γλέντι για τις μύγες», δήλωσε ο θρυλικός τραγουδοποιός. Και αντίστοιχα οι Massive Attack επισήμαναν: «Είναι τιμή για την καριέρα μας να συνεργαζόμαστε με έναν καλλιτέχνη του μεγέθους, της πρωτοτυπίας και της ακεραιότητας του Tom Waits, αλλά αυτό το κομμάτι κυκλοφορεί σε ατμόσφαιρα χάους.

Σε όλο το δυτικό ημισφαίριο, ο κρατικός αυταρχισμός και η στρατιωτικοποίηση των αστυνομικών δυνάμεων συνδυάζονται ξανά με νεοφασιστικές πολιτικές. Αν το δει κανείς μέσα από την αμερικανική κρίση, εντός και εκτός συνόρων, αυτό το κομμάτι περιέχει δονήσεις ωμής παρόρμησης και εγκατάλειψης της λογικής».

Το τραγούδι (στο οποίο στα φωνητικά συμμετέχει και ο γιος του Tom Waits, Casey) κυκλοφόρησε μαζί με ένα εξίσου στοιχειωτικό βίντεο στο YouTube δημιουργημένο από τους Massive Attack, με πρώτη ύλη έργα του Αμερικανού φωτογράφου thefinaleye και με τη διευκρίνιση ότι όλα τα έσοδα από το τραγούδι θα πάνε στην Αμερικανική Ενωση Πολιτικών Ελευθεριών και στο Πρόγραμμα Υπεράσπισης Μεταναστών. Στο κείμενο που παρεμβάλλεται στις εικόνες αναφέρεται ότι το βίντεο «συμπυκνώνει τη δουλειά του thefinaleye σε μια καθοριστική περίοδο έξι ετών.

Από τη δολοφονία του George Floyd στη Μινεάπολη στις 25 Μαΐου 2020 μέχρι τις πρόσφατες επιχειρήσεις της ICE σε κοινότητες μεταναστών και τη δολοφονία πολιτών που τους προστατεύουν. Από τη βίαιη κρατική καταστολή δημόσιων διαμαρτυριών, μέχρι την πραγματικότητα των αστέγων στις ΗΠΑ που περιλαμβάνει σχεδόν 33.000 στρατιωτικούς βετεράνους.

Μέχρι τον Μάρτιο του 2026, οκτώ άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από πράκτορες της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων των ΗΠΑ (ICE) ή ενώ βρίσκονταν υπό κράτηση. Τα ονόματά τους ήταν: Renée Good, Alex Pretti, Geraldo Lunas Campos, Luis Gustavo Nunez Caceres, Luis Beltran Yanez Cruz, Parady La, Heber Sanchez Dominguez και Victor Manuel Diaz».