«Υπήρχε ένα αγόρι/Ενα πολύ παράξενο, μαγεμένο αγόρι/Λένε ότι περιπλανήθηκε πολύ μακριά/Πολύ μακριά, σε στεριά και θάλασσα/Λίγο ντροπαλό και θλιμμένο στο βλέμμα/Αλλά πολύ σοφό /Και τότε μια μέρα/Μια μαγική μέρα πέρασε από τον δρόμο μου/Και ενώ μιλούσαμε για πολλά πράγματα…/Παλιάτσοι και βασιλιάδες, αυτό μου είπε/”Το σπουδαιότερο πράγμα που θα μάθεις ποτέ/Είναι απλώς να αγαπάς και να αγαπιέσαι σε αντάλλαγμα”».
Το «Nature Boy» του Νατ Κινγκ Κολ κυκλοφόρησε το 1961 και αν και ο δημιουργός του δεν το επιβεβαίωσε ποτέ, το τραγούδι του συνδέθηκε με τον «Μικρό Πρίγκιπα» του Αντουάν ντε Σεντ-Εξιπερί. Στους στίχους φαινόταν άλλωστε η ομοιότητα στις αναφορές, που ήταν πολύ μεγάλη για να είναι συμπτωματική.
Αλλά ίσως έπαιξε ρόλο και το γεγονός ότι η δεκαετία του ’60 το αντιπολεμικό κίνημα και η ψυχεδέλεια εκτόξευσαν ξανά και ξανά στα άστρα τον μικρό ήρωα του Σεντ-Εξιπερί, χαρίζοντάς του έκτοτε τη φήμη του επιδραστικότερου λογοτεχνικού ήρωα όχι μόνο στη συνείδηση των αναγνωστών του, αλλά και σ’ ένα φάσμα καλλιτεχνικών δημιουργιών που προσέγγισαν με δεκάδες εκφραστικά μέσα τη διάσημη αλληγορία. Την αλληγορία που είχε γραφτεί, ας θυμίσουμε, από τον λογοτέχνη, αλλά πρωτίστως πιλότο της γαλλικής αεροπορίας, το 1943 εν μέσω του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, λίγο προτού ο Σεντ Εξιπερί εξαφανιστεί με το αεροπλάνο του τον Ιούλιο του 1944 ανοιχτά της Κορσικής, ενώ εκτελούσε την ένατη πολεμική αποστολή του κυνηγώντας γερμανικά καταδιωκτικά.
Στην Ελλάδα η πιο πρόσφατη απόδειξη της διαχρονικής επιδραστικότητας του πιο αντιμοναρχικού Πρίγκιπα του κόσμου φιλοξενείται από χθες στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση με την υπογραφή ενός από τους διασημότερους εκπροσώπους της ελληνικής ροκ σκηνής. Καθόλου παραδόξως ο Γιάννης Αγγελάκας ασχολήθηκε με τον «Μικρό Πρίγκιπα» πολλά χρόνια αφότου τον είχε ανακαλύψει, όπως έχει πει, στην εφηβεία του. Επισημαίνοντας βέβαια και σήμερα ότι δεν πρόκειται για ένα βιβλίο για παιδιά κι ας καταχωρίστηκε μια περίοδο σε αυτά, ο Αγγελάκας λέει ότι κράτησε το βιβλίο «στη βιβλιοθήκη του με το εξώφυλλο στραμμένο πάντα προς τα έξω». Για να θυμάται. Για να μην ξεχνά πως «όλοι οι μεγάλοι ήταν κάποτε παιδιά… αλλά λίγοι το θυμούνται». Γιατί όπως προειδοποιεί ο ίδιος: «Ενας κόσμος εκτοπισμένος από την παιδικότητά του είναι άψυχος, τρομακτικός και δυσοίωνος».
Στο παιχνίδι των συνειρμών, στο οποίο άλλωστε διακρίνεται και η φιλοσοφική αλληγορία του Σεντ Εξιπερί, ο Αγγελάκας ανακάλεσε και τον εγχώριο Πρίγκιπα της Ροκ, τον Παύλο Σιδηρόπουλο και τα περίφημα μπλουζ του («Τα μπλουζ του πρίγκηπα» (MBI) 1992). Και κάπως έτσι προφανώς συνδυάστηκαν τα πράγματα φέρνοντας «Το Μπλουζ του Μικρού Πρίγκιπα», που σε σκηνοθεσία του Γιώργου Γούση (γνωστού κι αγαπημένου από τα «Μαγνητικά πεδία», 2022) κάνει πρεμιέρα συμπτωματικά την ώρα που μαίνεται ένας άλλος πόλεμος. Η παράσταση όμως, που διαρκεί μέχρι τις 24 Απριλίου, επιδιώκει να λειτουργήσει «σαν ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα από λόγια, μουσικές και τραγούδια που διαπερνούν τη ψυχή και το σώμα, τους επί γης πολέμους και τα διαπλανητικά ταξίδια, τον Πιλότο και τον Μικρό Πρίγκιπα, τους μουσικούς και ερμηνευτές που βρίσκονται πάνω στη σκηνή και το κοινό». Και με τον ίδιο τον Αγγελάκα πρωταγωνιστή, τους Νάντια Μπαϊμπά, Ειρήνη Μπούνταλη, Νικόλα Παπούλια μαζί του επί σκηνής και μουσικούς συνοδοιπόρους τους Coti K, Νίκο Γιουσέφ, Περικλή Τσουκαλά, Κωνσταντίνο Ζάμπο να ταξιδέψει για λίγο σ’ έναν κόσμο που μετράει ακόμα η πολύτιμη συμβουλή της σοφής αλεπούς προς τον Μικρό Πρίγκιπα: «Μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά. Την ουσία δεν τη βλέπουν τα μάτια».
«Ηλεκτρική» μπλουζ-ροκ παράσταση αυτή του Γιάννη Αγγελάκα, είναι λοιπόν ακόμα μία εκδοχή απόδοσης όχι της ιστορίας αυτής καθαυτής, όσο της φιλοσοφικής ουσίας του «Μικρού Πρίγκιπα που αφού πρώτα μεταφράστηκε σε 600 γλώσσες και διαλέκτους σε όλο τον κόσμο και πούλησε πάνω από 200 εκατ. αντίτυπα, έγινε κατά καιρούς δίσκος βινυλίου (με αφηγητή της πρώτης γαλλόφωνης αφήγησης το ’72 τον Ζαν-Λουί Τρεντινιάν και τρία χρόνια μετά της πρώτης αγγλόφωνης εκδοχής τον Ρίτσαρντ Μπάρτον), ραδιοφωνική παράσταση, ταινίες (όχι μία αλλά τουλάχιστον πέντε, με σχετικά πιο πρόσφατο το υπέροχο, γαλλοϊταλικής παραγωγής, animation του Μαρκ Οσμπορν με τη μουσική του Χανς Ζίμερ), θεατρική παράσταση (σε δεκάδες γλώσσες και εκδοχές για παιδιά αλλά και για ενήλικες), όπερες (δύο μέχρι στιγμής), θέατρο σκιών (στο Βιετνάμ), μπαλέτα (τουλάχιστον 8), συμφωνικό έργο (διαβάζουμε ότι «η συναυλιακή σουίτα Le Petit Prince για σόλο βιολί, άρπα και ορχήστρα από τον Jean-Pascal Beintus παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 2008 στο DSO Berlin»), graphic novel (από τον Joann Sfar το 2008), επιτραπέζιο παιχνίδι και βιντεοπαιχνίδι. Και ωστόσο η πιο ενδιαφέρουσα και σταθερή του σχέση υπήρξε πάντα η ροκ σκηνή.
Ναι, η ροκ κουλτούρα λάτρεψε το πολύ μοναχικό και διορατικό παιδί που ταξιδεύει από πλανήτη σε πλανήτη που μπορεί να ακούει, να βλέπει και να συζητά με ό,τι δεν μπορούν οι, στερημένοι πια από φαντασία, ενήλικες, που αναζητά το τριαντάφυλλό του και στην πορεία δίνει και παίρνει μαθήματα για την αγάπη. Ο «Μικρός Πρίγκιπας» ήταν το απόλυτο ψυχεδελικό τριπ των ’60ς και της ροκ σκηνής που αμφισβητούσε το κατεστημένο, έβγαζε τη γλώσσα στις εξουσίες και κατήγγελλε τους πολέμους. Κι απ’ όλη τη ροκ ο καλλιτέχνης που ταυτίστηκε περισσότερο με τον ήρωα του Σεντ Εξιπερί ήταν ο αναμφίβολα ο Μπάουι.
Δεν ήταν φυσικά τυχαίο ότι όταν αυτός ο τεράστιος καλλιτέχνης πέθανε τον Ιανουάριο του 2016, ο αποχαιρετισμός που συζητήθηκε περισσότερο ήταν αυτός που αναρτήθηκε στη σελίδα του Μικρού Πρίγκιπα στο Facebook: ήταν ένα σκίτσο του Τζάρετ Τζ. Κροσότσκα που εμφάνιζε τον Μπάουι ως Ziggy Stardust αλλά και με τη φράση The Man Who Fell to Earth, αναφορά στην ταινία βέβαια. Ολη αυτή η σύνθεση συνοδευόταν από το σχόλιο του διαχειριστή της σελίδας: «Είμαι σίγουρος ότι κουβεντιάζουν μαζί στον αστεροειδή b612».
Η σχέση του Μπάουι με τις διαπλανητικές ιστορίες δεν χρειάζεται άλλη επιβεβαίωση πλην της διάσημης εξωγήινης περσόνας, του άλτερ έγκο του, Ziggy Stardust, όπως έσκασε στη Γη το 1972 (τότε που κυκλοφόρησε το άλμπουμ «The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars»). Είχε προηγηθεί βέβαια τρία χρόνια νωρίτερα η κυκλοφορία του «Space Oddity» που θα αποδεικνυόταν ένα από διασημότερα τραγούδια του Ντέιβιντ Μπάουι. Μιλά για τον αστροναύτη Major Tom, ο οποίος εκτοξεύεται στο Διάστημα μετά από μια αντίστροφη μέτρηση από τον Ελεγκτή Επίγειας Διαχείρισης κι αιωρείται στην κάψουλά του μέχρι που διαπιστώνει ότι τα κυκλώματα του διαστημόπλοιου παρουσιάζουν βλάβη και ο ίδιος έχει χάσει κάθε επικοινωνία με τη Γη. Τον μόνο που του απομένει είναι να αιωρείται στο Διάστημα παρατηρώντας: «Planet Earth is blue and there’s nothing I can do». Η μεταφυσική συμπαντική μοναξιά του ανθρώπου που περιπλανάται αναζητώντας κάποιο νόημα και παρατηρώντας έκθαμβος την ομορφιά της Γης από μακριά συνδέθηκε ήδη από τότε με την ιστορία του «Μικρού Πρίγκιπα». Και υπήρχαν κι άλλοι που είχαν συνδέσει τον Μπάουι με τον ήρωα του Σεντ Εξιπερί ακόμα νωρίτερα, το 1967, όταν είχε κυκλοφορήσει το «There Is A Happy Land» τραγουδώντας ήδη από τους πρώτους στίχους: «Υπάρχει μια ευτυχισμένη χώρα όπου ζουν μόνο παιδιά/Δεν έχουν χρόνο να μάθουν τους τρόπους/τους δικούς σας κύριε Ενήλικα».
Σε όλη αυτή τη φαντασμαγορική σχέση του Μπάουι με το Διάστημα και ενδεχομένως και τους συμβολισμούς του «Μικρού Πρίγκηπα» καταλυτικό ρόλο έπαιξε και η αριστουργηματική ταινία επιστημονικής φαντασίας του Νίκολας Ρεγκ «Ο άνθρωπος που έπεσε στη Γη» (The Man Who Fell to Earth, 1976) με τον Μπάουι στον πρώτο μεγάλο ρόλο του να υποδύεται τον Thomas Jerome Newton, έναν εξωγήινο που καταφτάνει στη Γη για να σώσει τον πλανήτη του, αλλά διαφθείρεται από την ανθρώπινη φύση…
Εάν ο Μπάουι είχε συνειδητά ή και όχι αυτή την παράξενη σχέση ζωής και θανάτου τελικά με τον Μικρό Πρίγκιπα δεν ήταν ο μόνος. Το μοτίβο της μεταφυσικής συμπαντικής μοναξιάς ενός αστροναύτη περιπλανώμενου στο Διάστημα το είχε επαναλάβει και ο Ελτον Τζον στο «Rocket Man», δεν είναι ωστόσο ευδιάκριτη κάποια σχέση με τον Μικρό Πρίγκιπα, ενώ τη δική τους πινελιά στη διαστημική ψυχεδέλεια (και στα ψυχότροπα ενδεχομένως) έδιναν οι Beatles στο «Across the Universe»: (Σκέψεις περιπλανώνται σαν ένας ανήσυχος άνεμος μέσα σε ένα γραμματοκιβώτιο/Πετάνε στα τυφλά καθώς διασχίζουν το σύμπαν […]/Απεριόριστη αθάνατη αγάπη που λάμπει γύρω μου σαν ένα εκατομμύριο ήλιοι/Με καλεί ασταμάτητα σε όλο το Σύμπαν/Τίποτα δεν θα αλλάξει τον κόσμο μου/Nothing’s gonna change my world»).
Κατά τ’ άλλα:
● Ο Στινγκ έχει δηλώσει κατά καιρούς πόσο τον επηρέασε η ιστορία αυτού του φιλοσοφικού παραμυθιού.
● Οι Genesis ήθελαν, όπως είχαν πει, να κυκλοφορήσουν το ’74 ένα άλμπουμ βασισμένο εξ ολοκλήρου στον «Μικρό Πρίγκιπα» – τελικά όμως έκαναν το «The Lamb Lies Down on Broadway».
● Αν και όχι ροκ, η Γαλλίδα τραγουδοποιός Mylène Farmer κυκλοφόρησε το 1999 το τραγούδι «Dessine-moi un mouton» («Ζωγράφισέ μου ένα πρόβατο»), μια φράση ευθείας αναφοράς στον «Μικρό Πρίγκιπα».
Ενώ υπάρχουν κυριολεκτικά δεκάδες ιαπωνικά ή νοτιοκορεατικά ροκ συγκροτήματα που έχουν βγάλει δίσκους εμπνευσμένους από τον ήρωα του Σεντ -Εξιπερί.
«Είχα για φίλο ένα τύπο /που ’χε ένα αστέρι για κήπο»
Και στα ελληνικά όμως έχουν κυκλοφορήσει τραγούδια που αναφέρονται στον «Μικρό Πρίγκιπα». Να θυμίσουμε πρόχειρα:
● Το ομώνυμο τραγούδι («Ο μικρός πρίγκιπας») που σε στίχους Κώστα Καρτελιά, μουσική Νίκου Κυπουργού και την ερμηνεία της Μελίνας Κανά συμπεριλαμβανόταν στα «Μυστικά του Κήπου» (2001).
● Τον «Μικρό Πρίγκιπα» που είχε τραγουδήσει ο Μάριος Φραγκούλης σε δική του μουσική και στίχους Παρασκευά Καρασούλου.
● Τον «Μικρό Πρίγκιπα» της τραγουδοποιού Νεφέλης Λιούτα από το άλμπουμ της «Τα μολύβια κομάντος» (2011).
