Σε δύσκολους καιρούς, ας κάνουμε το Euro 2024 γιορτή των καλύτερων αξιών μας

Εδώ και εβδομάδες, εκατομμύρια άνθρωποι έχουν διαδηλώσει στη Γερμανία για τη θωράκιση της δημοκρατίας. Η ώθηση προέρχεται από το επίκεντρο της κοινωνίας, η οποία ακόμα διατηρεί σωστή αίσθηση για το πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για να βγούμε στους δρόμους.

Αυτό με παρακινεί. Θέλω να διοργανώσω ένα καλό τουρνουά φέτος το καλοκαίρι. Το ποδόσφαιρο φέρνει τους ανθρώπους κοντά και η όλη διαδικασία είναι απολαυστική, διασκεδαστική. Επιπλέον ισχυροποιεί την κοινωνία των πολιτών. Ο αθλητισμός μπορεί να αποτελέσει το μέσο για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Το πρόσφατο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα χάντμπολ στη Γερμανία απέδειξε ήδη τι μπορεί να καταφέρει ο αθλητισμός. Στην Κολονία, 30.000 άτομα διαδήλωσαν μια μέρα στο κέντρο της πόλης και το ίδιο βράδυ βρίσκονταν στο κλειστό γήπεδο για να στηρίξουν την εθνική ομάδα. Η διαδήλωση και ο πανηγυρισμός είναι διαφορετικές ενέργειες, όμως έχουν κάτι κοινό. Απαιτούν φυσική παρουσία και εκφράζουν εκτίμηση – στην περίπτωση αυτή, την εκτίμησή μας στο να ζούμε ελεύθεροι.

Σε αυτούς τους καιρούς, πρέπει να νιώθουμε ευγνωμοσύνη για την αφοσίωση όσων οργανώνουν επιδείξεις, fan events, μουσικές συναυλίες ή αθλητικά τουρνουά. Κάθε πολιτιστικό δρώμενο αποκτά διαφορετική σημασία. Είναι υπέροχο να βλέπουμε τον κόσμο έξω ξανά μετά τους περιορισμούς της πανδημίας. Η συνύπαρξη στους δρόμους μάς κάνει να νιώθουμε ζωντανοί, να νιώθουμε άνθρωποι.

Μετά τη λήξη της καριέρας μου το 2017, η απόφασή μου να συμπλεύσω με τη Γερμανική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (DFB) για τη διοργάνωση του Euro 2024 οφειλόταν στην κρίση που παρατηρούνταν στον αθλητισμό. Εκείνο τον καιρό υπήρχε έντονος σκεπτικισμός για τις μεγάλες διοργανώσεις. Η FIFA είχε αναθέσει το Παγκόσμιο Κύπελλο στη Ρωσία και στο Κατάρ, ενώ η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή είχε δώσει το χρίσμα στο Σότσι και στο Πεκίνο. Οι ευρωπαϊκές Δημοκρατίες έδειχναν σκεπτικισμό κάθε φορά που αναφέρονταν οι αξίες του αθλητισμού.

Αυτό δεν συμφέρει ούτε τη Γερμανία ούτε τον δυτικό κόσμο. Ηθελα να συνεισφέρω ώστε να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα, τόσο σε μικρή όσο και σε μεγάλη κλίμακα. Ετσι έγινα βοηθός προπονητή στην FT Gern, τον τοπικό σύλλογο όπου παίζει ο γιος μου. Και παράλληλα έγινα και διευθυντής της Οργανωτικής Επιτροπής του Euro 2024.

Ηταν ήδη φανερό από το 2018, όταν η Γερμανία επικράτησε της Τουρκίας και πήρε το χρίσμα από την UEFA στη Νιόν, ότι επίκειτο Zeitenwende* (κομβικό σημείο) στον αθλητισμό. Τώρα βρισκόμαστε σε μια εποχή που η Ευρώπη πρέπει να ζήσει σύμφωνα με τις αρχές της. Ο αθλητισμός μπορεί να αποτελέσει μέρος του συγκεκριμένου μωσαϊκού.

Κατ’ αρχάς, το ποδόσφαιρο είναι θέαμα και διασκέδαση. Ομως αυτό το ομαδικό άθλημα μπορεί επίσης να αποτελέσει το όχημα για τη συζήτηση σχετικά με πολλές κοινωνικές εξελίξεις, καλές και κακές. Καμία ομάδα δεν έχει ποτέ επωφεληθεί όταν οι παίκτες της δακτυλοδείχνουν και κατηγορούν ο ένας τον άλλον ύστερα από ήττες. Κατά τον ίδιο τρόπο, δεν βοηθά το να κατηγορούμε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, όπως τους μετανάστες, για τις παρούσες κρίσεις.

Στο πνεύμα των Πιερ ντε Κουμπερτέν και Ζιλ Ριμέ, που εμπνεύστηκαν τους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες και το Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου αντίστοιχα, οι διεθνείς αθλητικές διοργανώσεις (πρέπει να) προωθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη διεθνή κατανόηση. Εδώ και έξι χρόνια, προσπαθώ να εκτελέσω τα καθήκοντά μου με αυτόν τον γνώμονα.

Ο ρόλος μου είναι μεσολαβητικός. Προσπαθώ να κάνω άπαντες να καταλάβουν ότι η διοργάνωση μπορεί να βοηθήσει ώστε να δημιουργηθεί μια αίσθηση συνύπαρξης και ενότητας. Από συζητήσεις με τους συνεργάτες μας, γνωρίζω ότι πολλές επιχειρήσεις έχουν συνειδητοποιήσει πως το ποδόσφαιρο δεν αποτελεί απλά μια επιχείρηση, αλλά είναι κοινωνικά βιώσιμο και μας κάνει ανθεκτικούς. Σε αυτό μας στηρίζει και η κυβέρνηση Ampel**.

Τα εμπλεκόμενα θεσμικά όργανα χρειάζονται αξιόπιστους εκπροσώπους και πρέπει να αλληλοδυναμώνονται κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Ο ρόλος της DFB είναι να προωθεί τη ζωή εντός του συλλόγου, όπου οι εθελοντές εκπαιδεύουν τα παιδιά. Αν η «ναυαρχίδα» της ομοσπονδίας, το εθνικό συγκρότημα, παίζει ως ομάδα, τότε το ποδόσφαιρο εκπληρώνει την κοινωνική ευθύνη του.

Το έζησα ως παίκτης. Ημουν απίστευτα ενθουσιασμένος πριν από τον εναρκτήριο αγώνα του Παγκόσμιου Κυπέλλου 2006, καθώς είχα έντονη αίσθηση της ευθύνης μου ως αθλητή. Ηθελα να επιτύχουμε, όλοι μας ως ομάδα θέλαμε να φτάσουμε όσο πιο ψηλά γινόταν. Η διοργάνωση κατόπιν εξελίχθηκε σε κάτι μεγαλύτερο. Είχε ωριμάσει ο καιρός ώστε η Γερμανία να παρουσιαστεί στον κόσμο ως ένας καλός οικοδεσπότης. Το Sommermärchen*** (καλοκαιρινό παραμύθι) δημιουργήθηκε από τους ανθρώπους και το ποδόσφαιρο έγινε ο καταλύτης.

Τώρα έχουμε πάλι την ευκαιρία. Το UEFA Euro 2024 πρέπει να δώσει έμφαση στο ότι συγκεντρώνουμε τις καλύτερες συνθήκες στην Ευρώπη: ελευθερία ταξιδιών, ελευθερία συγκεντρώσεων, ελευθερία έκφρασης – για να αναφέρω τις σημαντικότερες.

Η μνησικακία δεν αποτελεί λύση. Είναι καταστροφική και επιζήμια στην προσπάθειά μας να προσαρμοστούμε σε νέες συνθήκες. Το να υποστηρίζουμε κάτι μας κάνει να νιώθουμε ζωντανοί. Για τον λόγο αυτό, απαιτείται αλληλεγγύη, μεταξύ άλλων με πολιτικούς και επιχειρήσεις. Δεν είναι απαραίτητο να συμφωνούμε πάντα, όμως δεν πρέπει να είμαστε υπερβολικά επικριτικοί απέναντι σε όσους εδώ και δεκαετίες κινούνται στους χώρους των κεντρώων κομμάτων.

Τώρα σημασία έχουν τα βασικά, οι αξίες μας. Πρέπει να υπεραμυνθούμε της ελεύθερης και ειρηνικής συνύπαρξής μας. Ο αθλητισμός καλείται να βοηθήσει σε αυτό. Είναι ένας υπέροχος στόχος που έχω θέσει, τόσο για τον σύλλογο της Γκερν, όσο και για τη Γερμανία και την Ευρώπη. Τον προσεγγίζω με αισιοδοξία.

Σημειώσεις:

* Η λέξη Zeitenwende (κομβικό σημείο) προέρχεται από μια ονομαστή ομιλία του νυν καγκελάριου της Γερμανίας, Ολαφ Σολτς, αμέσως μετά την εισβολή των Ρώσων στην Ουκρανία πριν από δύο χρόνια.

** Η γερμανική κυβέρνηση αποκαλείται Ampel (φωτεινός σηματοδότης κυκλοφορίας), λόγω των τριών χρωμάτων των κομμάτων που τη σχηματίζουν: SPD (κόκκινο), FDP (κίτρινο) και οι Πράσινοι.

*** Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2006 πέρασε στην ιστορία για τους Γερμανούς ως Sommermärchen (καλοκαιρινό παραμύθι). Πρόκειται για αναφορά στο ποίημα του Χάινριχ Χάινε: «Deutschland, ein Wintermärchen» (Γερμανία, ένα χειμερινό παραμύθι).

* Ο Φίλιπ Λαμ, Γερμανός πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής, αρχηγός της πρωταθλήτριας κόσμου 2014, είναι ο διευθυντής της Οργανωτικής Επιτροπής του EURO 2024 που θα φιλοξενήσει η χώρα του

Τα κείμενα του Φίλιπ Λαμ εμφανίζονται τακτικά στην «Εφημερίδα των Συντακτών». Είναι μια παραγωγή σε συνεργασία με τον Oliver Fritsch του γερμανικού περιοδικού «Zeit Online» και δημοσιεύεται σε πολλές εφημερίδες και περιοδικά της Ευρώπης, μεταξύ των οποίων: Gazeta Wyborcza (Πολωνία), Denník N (Σλοβακία), Guardian (Αγγλία), Sport (Τσεχία), La Repubblica (Ιταλία), Telesport (Κροατία), Politiken (Δανία), Voetbalmagazine (Βέλγιο), L’Équipe (Γαλλία), Delo (Σλοβενία), Tribuna (Ουκρανία & Λευκορωσία), Haaretz (Ισραήλ), Sports Daily (Ρωσία), El País (Ισπανία), Expresso (Πορτογαλία), Aftonbladet (Σουηδία), Makfudbal (Βόρεια Μακεδονία), Postimees (Εσθονία), Verdens Gang (Νορβηγία), 444 (Ουγγαρία), Irish Times (Ιρλανδία), Lead (Ρουμανία), Morgunblaðið (Ισλανδία), Sankt-Petersburgskie vedomosti (Ρωσία), Gazeta Sheshi (Κόσοβο), Times of Malta (Μάλτα), Ilta-Sanomat (Φινλανδία)