Χιλιάδες νεκροί εργάτες στα θεμέλια ανοικοδόμισης του Κατάρ

Η φάμπρικα, η φάμπρικα δε σταματά,

δουλεύει νύ- δουλεύει νύχτα μέρα.

Και πώς τον λεν το διπλανό

και τον τρελό τον Ιταλό,

να τους ρωτήσω δεν μπορώ

ούτε να πά- ούτε να πάρω αέρα

Το 2010, έπειτα από ψηφοφορία, το Κατάρ ανέλαβε τη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου ποδοσφαίρου του 2022. Μέχρι να φτάσουμε στη γιορτή που θα γίνει του χρόνου τον χειμώνα, υπήρξαν δύο τεράστια ζητήματα. Χρονικά το πρώτο αφορά τις υποθέσεις διαφθοράς που αποκαλύφθηκαν και άλλαξαν σε μεγάλο βαθμό τη διοίκηση της FIFA, αλλά δεν στάθηκαν ικανές να αφαιρέσουν τη διοργάνωση.

Το δεύτερο θέμα είναι ακόμα πιο σημαντικό, αφού αφορά (πολλές) ανθρώπινες ζωές. Από τις αρχές του 2011 όλο το Κατάρ μπήκε σε μια φάση αναδόμησης. Οχι μόνο γιατί χρειάζονταν έντεκα (που στην πορεία έγιναν επτά) ολοκαίνουργια γήπεδα για να φιλοξενήσουν τους αγώνες. Η πρωτεύουσα Ντόχα και οι γύρω περιοχές βρέθηκαν σε φάση μεγάλης ανακατασκευής. Με νέο αεροδρόμιο, καινούργιους αυτοκινητόδρομους, νέα ΜΜΜ, ξενοδοχεία, ουσιαστικά μια νέα, σύγχρονη πόλη.

Για να συμβεί αυτό σε μια χώρα με 310.000 ντόπιους κατοίκους και μερικά εκατομμύρια ξένους, που συνήθως δουλεύουν σε μεγάλες εταιρείες, έπρεπε να βρεθούν πολλά και φτηνά εργατικά χέρια.

Το μόνο εύκολο και θετικό στην όλη ιστορία είναι ότι το Κατάρ δεν είχε πρόβλημα να δεχτεί μετανάστες από αρκετές χώρες και να τους νομιμοποιήσει αμέσως. Το πλάνο έλεγε για μηνιαίο μισθό και δωρεάν στέγαση, οπότε σχεδόν δύο εκατομμύρια άτομα έσπευσαν να εργαστούν εκεί.

Το κακό είναι ότι μερικές χιλιάδες δεν θα γυρίσουν ποτέ πίσω. Η έρευνα που έχει ξεκινήσει εδώ και χρόνια η αγγλική εφημερίδα Guardian και χθες επανεμφάνισε με νέα, επικαιροποιημένα στοιχεία, είναι σοκαριστική. Τόσο σε στοιχεία όσο και σε αριθμούς.

Οι εργάτες προέρχονται κυρίως από πέντε χώρες: Ινδία, Μπανγκλαντές, Πακιστάν, Νεπάλ και Σρι Λάνκα. Από το 2011 οι νεκροί μετανάστες-εργάτες φτάνουν τους 6.700! Αυτά είναι τα επίσημα νούμερα που δίνει ο Οργανισμός Υγείας του Κατάρ, σε συνεργασία με τις πρεσβείες των συγκεκριμένων κρατών. Ο αριθμός είναι μεγαλύτερος, αφού δεν έχουν δοθεί ακόμη στοιχεία για τους εργάτες που προέρχονται από Φιλιππίνες, Κένυα και άλλες χώρες, όπως και για τους θανάτους το τελευταίο τρίμηνο του 2020.

Είναι στατιστικώς μοιραίο, σε κάθε μεγάλο έργο που γίνεται, να υπάρχουν και κάποιοι θάνατοι. Κάποια αβλεψία, η κακιά στιγμή, δυστυχώς συμβαίνει. Ομως, εδώ έχουμε να κάνουμε με… ξεκλήρισμα.

Η κύρια αιτία θανάτου δεν είναι τα εργατικά δυστυχήματα. Εχουν καταγραφεί, για παράδειγμα, 37 στις γηπεδικές εγκαταστάσεις. Οπότε τα βλέμματα στρέφονται αλλού. Καταρχάς υπάρχουν αρκετές αυτοκτονίες. Εργάτες που βρέθηκαν κρεμασμένοι στο σπίτι τους ή έδωσαν τέλος στη ζωή τους με άλλον τρόπο. Σημαντικό ρόλο παίζουν και οι συνθήκες διαβίωσης. Ενας εργάτης από το Πακιστάν βρέθηκε νεκρός στο σπίτι του. Πλημμύρισε από κάποια διαρροή το πάτωμα, το νερό βρήκε ένα γυμνό καλώδιο και ο άνθρωπος έπαθε ηλεκτροπληξία ενώ βρισκόταν στο σιδερένιο ράντσο του και κοιμόταν. Για τέτοια «δωρεάν στέγαση» μιλάμε…

Πάντως, το 70% των θανάτων προέρχεται από φυσικά αίτια, αν και λέγεται ότι στις περισσότερες περιπτώσεις δεν έχει γίνει καν νεκροψία. Μία οικογένεια από την Ινδία έχει κάνει αγωγές, λέγοντας ότι ο 43χρονος πατέρας που πήγε να δουλέψει εκεί –και βρέθηκε νεκρός στο σπίτι του– ήταν απόλυτα υγιής. Κι εδώ ερχόμαστε αντιμέτωποι με το πιο σκληρό κομμάτι αυτής της ιστορίας. Οι εργάτες δούλευαν και δουλεύουν κάτω από αντίξοες συνθήκες. Δωδεκάωρα, μέρα και νύχτα. Ως γνωστόν το Κατάρ είναι μία από τις πιο ζεστές περιοχές του κόσμου. Τον «χειμώνα» η θερμοκρασία πέφτει στους 25-30 βαθμούς, ενώ το καλοκαίρι χτυπάει και 50άρια, μαζί με την υγρασία. Οποιος έχει βρεθεί σε τέτοια μέρη τους θερινούς μήνες, θα γνωρίζει καλά πως ούτε το βράδυ δεν μπορεί να σταθεί κάποιος έξω για περισσότερα από λίγα λεπτά δίχως να αντιμετωπίσει πρόβλημα με την αναπνοή του. Σκεφτείτε να δουλεύει σε εργοτάξιο…

Τον Νοέμβριο του 2022, το Κατάρ θα φιλοξενήσει μια μεγάλη ποδοσφαιρική γιορτή, ιδανική για όσους βρεθούν εκεί, αφού τα οκτώ γήπεδα του Μουντιάλ απέχουν μεταξύ τους μερικά χιλιόμετρα. Ομως, μια βαριά σκιά θανάτου θα πλανάται πάνω από την Ντόχα και τα περίχωρά της…