Μια διαφορετική κατάληψη στο «φλεγόμενο» Παρίσι

Μέσα Μαΐου 1968. Οι αναταραχές και κινητοποιήσεις στη Γαλλία δεν είχαν αγγίξει το ποδόσφαιρο οργανωτικά. Η Σεντ-Ετιέν είχε εξασφαλίσει το πρωτάθλημα από τις πρώτες μέρες της άνοιξης, η εθνική ομάδα της Γαλλίας δεν είχε καταφέρει να προκριθεί στα τελικά του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος που θα διεξάγονταν στην Ιταλία τον Ιούνιο…

Η σεζόν 1967-68 είχε ουσιαστικά ολοκληρωθεί όταν ξεκίνησαν και εντάθηκαν οι απεργίες και οι διαδηλώσεις. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο χώρος του ποδοσφαίρου δεν συμμετείχε στον κοινωνικό αναβρασμό στον οποίο πρωτοστάτησαν οι φοιτητές και οι εργαζόμενοι.

Οι διοικούντες τη Γαλλική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (FFF) και τη λίγκα ήταν ως επί το πλείστον άνθρωποι ορισμένης ηλικίας, δεξιών πεποιθήσεων, συντηρητικοί στις αποφάσεις τους, πολέμιοι των αλλαγών. Ομως μεγάλες ποδοσφαιρικές προσωπικότητες της εποχής δεν έκρυβαν την κλίση τους προς την Αριστερά.

Ο προπονητής της Σεντ-Ετιέν, Αλμπέρ Μπατέ, που είχε υπογράψει τις μεγαλειώδεις πορείες της Σταντ ντε Ρενς και της Εθνικής Γαλλίας στα τέλη της δεκαετίας του ’50 και αρχές αυτής του ’60, είχε αποκτήσει το προσωνύμιο «κοκκινολαίμης» για τη ρητορική του.

Μάλιστα, αρκετά άρθρα του φιλοξενούνταν συχνά σε κομμουνιστικά έντυπα. Πρέσβευε ότι το ποδόσφαιρο ήταν εργαλείο κοινωνικής μεταμόρφωσης, καθώς αποδείκνυε πως η ελευθερία και οι επιθυμίες του ατόμου δεν στραγγαλίζονται απαραίτητα από την πεποίθηση πως η ομάδα (το συλλογικό) πρέπει να επικρατήσει.

Καθεστώς σκλαβιάς

«Κόκκινων» αποχρώσεων ήταν και ο Ζιστ Φοντέν, ο κορυφαίος σκόρερ στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1958, πρώην ομοσπονδιακός τεχνικός και ο πρώτος πρόεδρος του συνδικαλιστικού οργάνου των ποδοσφαιριστών (UNFP), το οποίο είχε ιδρύσει ο ίδιος μαζί με ένα άλλο προοδευτικό μυαλό των γηπέδων, τον Εζέν Εν’Ζο Λεά.

Στόχος τους ήταν να βάλουν ένα τέλος στο «καθεστώς σκλαβιάς» των επαγγελματιών παικτών –μία έκφραση που χρησιμοποίησε επίσης και ένας από τους κορυφαίους Γάλλους ποδοσφαιριστές όλων των εποχών, ο Ρεϊμόν Κοπά των τριών Κυπέλλων Πρωταθλητριών με τη Ρεάλ Μαδρίτης.

Επρόκειτο για τα «ισόβια συμβόλαια»: εκείνο τον καιρό, ο αθλητής υπέγραφε με την ομάδα συμβόλαιο έως τα 35 χρόνια του. Η υπογραφή του τον καθιστούσε «περιουσία» του συλλόγου, που μπορούσε να τον παραχωρήσει κατά το δοκούν αν η διοίκηση έπαιρνε τα χρήματα που ήθελε, χωρίς ο παίκτης να έχει δικαίωμα απόφασης, ούτε καν γνώμης!

Οι απόψεις και αξίες των Μπατέ, Φοντέν, Κοπά είχαν απήχηση στους Γάλλους ποδοσφαιριστές, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν κακοπληρωμένοι και αποκαλούσαν εαυτούς όχι παίκτες αλλά «εργάτες», σαν αυτούς που απασχολούνταν στις βιομηχανίες.

Είχαν επίσης απήχηση και στο περιοδικό Miroir de Football, που τυπωνόταν από τις Les Éditions J, επιχείρηση που ελεγχόταν από το Κομμουνιστικό Κόμμα Γαλλίας. Με εκλογικό ποσοστό τότε στο 20%, το κόμμα ήθελε να διεισδύσει δυναμικά σε κάθε τομέα της κοινωνικής ζωής, συμπεριλαμβανομένου του αθλητικού Τύπου.

Οι αρθρογράφοι του εν λόγω περιοδικού, παθιασμένοι και λάτρεις του ωραίου παιχνιδιού, έμελλε να συλλάβουν μια ιδέα που ακουγόταν τρελή, αλλά την ταραγμένη εκείνη εποχή κρίθηκε επιβεβλημένη: την εισβολή στα γραφεία της FFF και την «ομηρία» μερικών από τους πλέον υψηλά ιστάμενους της ομοσπονδίας.

Στη λεωφόρο Ιενά

Ολα ξεκίνησαν σε μια βραδινή συγκέντρωση στα μέσα Μαΐου στο σπίτι του Πιερ Λαμενιέρ, το διαμέρισμα του οποίου βρισκόταν στο Καρτιέ Λατέν του Παρισιού, μερικές εκατοντάδες μέτρα από το πεδίο συγκρούσεων μεταξύ φοιτητών και αστυνομικών.

Ο αρχισυντάκτης του, Φρανσουά Τεμπό, ήταν μεταξύ των προσκεκλημένων. Οι δυο τους αποφάσισαν να αφήσουν τις συζητήσεις και να περάσουν στη δράση. Μοιράστηκαν με έμπειρους ακτιβιστές όπως τα μέλη της APSAP Bretonneau, ερασιτεχνικής ομάδας όπου αγωνίζονταν τις Κυριακές, την έμπνευσή τους, βγαλμένη από τη δημοφιλή πρακτική των ημερών εκείνων.

Οπου κι αν γύριζε κανείς το κεφάλι του, έβλεπε καταλήψεις: οι φοιτητές στη Σορβόνη, στο Θέατρο Οντεόν, οι εργάτες στα εργοστάσια της Renault και της Citroën… Στόχος ήταν η κατάληψη των γραφείων της Γαλλικής Ομοσπονδίας στη λεωφόρο Ιενά. Οχι όμως απαραίτητα και η ανατροπή της διοίκησης.

Ηθελαν να ακουστούν τα αιτήματά τους, να δημιουργήσουν θόρυβο γύρω από το ποδόσφαιρο, να το ξαναχτίσουν από την αρχή. Δεδομένης της γενικότερης κατάστασης και του ανατρεπτικού, ανανεωτικού ανέμου που έπνεε, όλα φάνταζαν δυνατά.

Εκαναν λοιπόν την «κατασκοπεία» τους επί μέρες, υπολόγισαν πόσο κόσμο θα έβρισκαν στο κτίριο και τι αντίσταση θα συναντούσαν και το πρωινό της 22ης Μαΐου πραγματοποίησαν την κίνησή τους. Περίπου 60 άνδρες, μοιρασμένοι σε τρεις ομάδες –μία για κάθε έξοδο του σταθμού μετρό Ιενά- έφτασαν έξω από το κτίριο της Ομοσπονδίας και περίμεναν για το σινιάλο.

Οταν ένας έσκυψε κάνοντας ότι δένει τα κορδόνια του, τότε δέκα μπήκαν στον διάδρομο, ακολουθούμενοι από τους υπόλοιπους. Οι οργανωτές της κίνησης είχαν φροντίσει ώστε κανείς από τους πρώτους «εισβολείς» να μην εργάζεται στη Le Miroir. Αν οι θυρωροί και γραμματείς έβλεπαν δημοσιογράφους να μπαίνουν ετσιθελικά στο κτίριο, θα τους αρνούνταν την είσοδο και η κατάσταση ίσως οδηγούνταν στα άκρα –κάτι που οι Τεμπό και Λαμενιέρ ήθελαν να αποφύγουν.

Ο γενικός γραμματέας της FFF Πιερ Ντελονέ, ο Φερνάν Σαστρ, που έναν χρόνο αργότερα θα γινόταν πρόεδρος της ομοσπονδίας, και ο Ζορζ Μπουλόνιε, που σύντομα θα αναλάμβανε την τεχνική ηγεσία της Εθνικής Γαλλίας, οδηγήθηκαν σε φυλασσόμενα δωμάτια και έλαβαν την εντολή να μη φύγουν από το κτίριο.

Ο Μπουλόνιε, ειδικά, ήταν έξαλλος και αργότερα θα υποστήριζε ότι τον γρονθοκόπησαν και τον έβρισαν –κάτι που δεν έγινε ποτέ όμως… Απλά κρατήθηκαν για μερικές ώρες και με όλες τις ανέσεις από τους καταληψίες, τον διάλογο με τους οποίους ανέλαβε ο Σαστρ.

Τα κόκκινα πανό

Το πλάνο πήγαινε κατ’ ευχήν, κάτι που πιστοποίησε και η εμφάνιση κόκκινων πανό από τον παράθυρο του πρώτου ορόφου: «Το ποδόσφαιρο στους ποδοσφαιριστές», «FFF, ιδιοκτησία 600.000 ποδοσφαιριστών».

Εθελοντές έκαναν αφισοκόλληση με τα αιτήματα των καταληψιών και μοίραζαν σε περαστικούς και οδηγούς το σχετικό φυλλάδιο, που τιτλοφορήθηκε «Το ποδόσφαιρο στους ποδοσφαιριστές». Αρκετοί παίκτες ήρθαν σε επαφή με τους καταληψίες, εκφράζοντας τη στήριξή τους, όπως ο Ρασίντ Μεχλουφί της Σεντ Ετιέν, o Ιβόν Ντουί των Καννών και ο μεγάλος Ζιστ Φοντέν.

Αλλοι, στην πλειονότητά τους ερασιτέχνες που αγωνίζονταν στις χαμηλές κατηγορίες της περιοχής του Παρισιού, πήγαν στη λεωφόρο Ιενά. Μαζί τους δυο επαγγελματίες της Ρεντ Σταρ, οι Αντρέ Μερέλ και Μισέλ Οριό. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που πήγαιναν από τη μία κατάληψη στην άλλη, από τα εργοστάσια στην ομοσπονδία, στο εσωτερικό της οποίας έμπαιναν για πρώτη φορά!

Οργάνωσαν βάρδιες περιφρούρησης και στα διαλείμματα έπαιζαν ποδοτένις ή παρακολουθούσαν παλιούς αγώνες από το αρχείο της ομοσπονδίας.

Η όλη επιχείρηση όμως θα ήταν επιτυχημένη μόνο αν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης την αναδείκνυαν σε κορυφαίο θέμα. Οι καταληψίες ήθελαν να μετατρέψουν την έδρα της ομοσπονδίας σε δημόσιο φόρουμ για τη συζήτηση περί ποδοσφαίρου, με την παρουσία επαγγελματιών και ερασιτεχνών παικτών, προκειμένου να προχωρήσουν στην αυτοδιαχείριση του αθλήματος που ονειρεύονταν οι αρθρογράφοι του Le Miroir.

Ομως ήταν τέτοιες οι εξελίξεις στα υπόλοιπα μέτωπα του «Μάη 1968», ώστε οι εφημερίδες και τα ραδιόφωνα της εποχής αφιέρωσαν ελάχιστο χώρο στα όσα ειρηνικά συνέβαιναν στη λεωφόρο Ιενά. Για την γκολική Le Figaro και την κομμουνιστική L’Humanité ήταν μια «κίνηση άνευ σημασίας, ίσως ελαφρώς γραφική».

Ισως επειδή συνέπεσε χρονικά –και αναπόφευκτα έχασε στη σύγκριση- με τον εμπρησμό του Χρηματιστηρίου του Παρισιού και τη δεύτερη και πιο βίαιη «βραδιά των χαρακωμάτων», στις 24 Μαΐου, όπου σκοτώθηκε ένας διαδηλωτής. Η Γαλλία είχε πια παραλύσει.

Δεν υπήρχαν τηλέφωνα, ούτε ταχυδρομεία, ούτε βενζίνη, με τους απεργούς να πλησιάζουν τα 10 εκατομμύρια! Οι ξένοι ανταποκριτές ανέφεραν σαν βούλα στα ρεπορτάζ τους την κίνηση των ποδοσφαιριστών, απλά για να αναδείξουν μια πιο εκκεντρική πλευρά των γεγονότων που συγκλόνιζαν τη Γαλλία συθέμελα.

«Αλλου τύπου δράσεις»

Η αδυναμία να κινήσουν το ενδιαφέρον του κόσμου οδήγησε στην απόφαση των καταληψιών να εγκαταλείψουν το κτίριο πέντε μέρες αργότερα. Υποσχέθηκαν ότι θα επιδοθούν σε «άλλου τύπου δράσεις» και επικεντρώθηκαν στη δυνάμωση του συνδικαλιστικού κινήματος στις τάξεις των ποδοσφαιριστών.

Τα αιτήματά τους, όπως εκφράστηκαν στο μανιφέστο που μοίρασαν τις ημέρες της κατάληψης, αργότερα έγιναν βασικά σημεία της πολιτικής της UNFP. Οχι βέβαια με τον ρομαντικό μανδύα της αλλαγής στο ποδόσφαιρο, αλλά υπό το πρίσμα ενός συνδικαλιστικού οργάνου που θέλει να προστατεύσει τα δικαιώματα των μελών του.

Αυτά που τον Μάιο του 1968 ηχούσαν επαναστατικά και ρηξικέλευθα για τον χώρο του ποδοσφαίρου επιτεύχθηκαν σε βάθος χρόνου. Ισως επιτεύχθηκαν ακριβώς επειδή πέρασαν τα χρόνια και ωρίμασαν οι καταστάσεις.

Ηρθαν αποφάσεις, όπως αυτή που πέτυχαν οι δικηγόροι του Ζαν-Μαρκ Μποσμάν το 1995, για να δώσουν στους ποδοσφαιριστές δικαιώματα και status που στη δεκαετία του ’60 ούτε καν φαντάζονταν. Αλλά που από τότε επιδίωξαν…

Το κείμενο των αιτημάτων

«To ποδόσφαιρο στους ποδοσφαιριστές»

«Εμείς, ποδοσφαιριστές που ανήκουμε σε διάφορους συλλόγους της περιοχής του Παρισιού, αποφασίσαμε να προχωρήσουμε σήμερα σε κατάληψη της έδρας της Γαλλικής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου. Οπως οι εργάτες καταλαμβάνουν τα εργοστάσιά τους. Οπως οι φοιτητές καταλαμβάνουν τις σχολές τους.

ΓΙΑ ΝΑ ΔΩΣΟΥΜΕ ΣΤΟΥΣ 600.000 ΓΑΛΛΟΥΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΕΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΦΙΛΩΝ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΤΟΥΣ ΑΝΗΚΕΙ: ΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ, ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΑΠΕΣΠΑΣΑΝ ΑΠΟ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΟΥΣ ΟΙ ΠΟΝΤΙΦΙΚΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΓΙΑ ΝΑ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΟΥΝ ΤΑ ΔΙΚΑ ΤΟΥΣ ΕΓΩΙΣΤΙΚΑ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΑ ΩΣ ΠΑΡΑΣΙΤΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ.

Στο άρθρο 1 του Κανονισμού της Ομοσπονδίας, οι ποντίφικες της Ομοσπονδίας δεσμεύονταν να εργαστούν για την «ανάπτυξη του ποδοσφαίρου». Τους κατηγορούμε ότι εργάστηκαν εναντίον του ποδοσφαίρου και επιτάχυναν την υποβάθμισή του, υποβάλλοντάς το στην κηδεμονία μιας κυβέρνησης φύσει και θέσει εχθρικής στο δημοφιλές άθλημα.

1. ΑΠΟΔΕΧΤΗΚΑΝ ΝΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΟΥΝ ΣΕ ΟΚΤΩ ΜΗΝΕΣ ΤΗΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΣΕΖΟΝ και να απαγορεύσουν την οργάνωση ποδοσφαιρικών αγώνων στους ευνοϊκότερους μήνες της χρονιάς.

2. ΔΕΝ ΕΚΑΝΑΝ ΤΙΠΟΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΕΜΠΟΔΙΣΟΥΝ ΤΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΑΡΚΕΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΓΗΠΕΔΩΝ, ΟΥΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΑΠΑΙΤΗΣΟΥΝ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΝΕΩΝ. Για τον λόγο αυτό, εκατοντάδες χιλιάδες νέοι δεν μπορούν να παίξουν το άθλημα που αγαπούν. Δεν έκαναν επίσης τίποτε προκειμένου να επιτρέψουν στους μαθητές να επιδοθούν στο ποδόσφαιρο σάλας.

3. ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΑΝ ΤΗΝ ΑΔΕΙΑ Β, η οποία στην πράξη απαγορεύει στους ποδοσφαιριστές να αλλάζουν συλλόγους (παρά μόνο προς όφελος των μεγάλων συλλόγων) και, συνεπώς, δημιουργεί ένα απροσπέλαστο εμπόδιο για την ελευθερία των παικτών και τα συμφέροντα των μικρών συλλόγων.

4. ΔΙΑ ΣΤΟΜΑΤΟΣ ΝΤΙΓΚΟΓΚΕ, ΠΡΟΣΕΒΑΛΑΝ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΓΑΛΛΟΥΣ ΠΑΙΚΤΕΣ όσον αφορά τις σωματικές, τεχνικές και πνευματικές τους ικανότητες.

5. ΚΑΤΑΠΑΤΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΛΥΤΕΡΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΜΑΣ, των επαγγελματιών, διατηρώντας τα συμβόλαια σκλαβιάς που κατήγγειλε ο Κοπά και η έλλειψη νομιμότητας των οποίων αναγνωρίστηκε πριν από έναν χρόνο από τον Σαντούλ, τον επικεφαλής της λίγκας.

6. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΝΟΥΝ ΧΩΡΙΣ ΝΤΡΟΠΗ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΜΙΑΣ ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΜΕΙΟΨΗΦΙΑΣ ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΚΕΡΔΗ που τους παρέχουμε με τις συνδρομές μας και με αποδείξεις από τις οποίες παίρνουν μεγάλα ποσοστά, στην περίπτωση που δεν τις οικειοποιούνται τελείως. Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας, Σιαρισολί, ο πρόεδρος της Λίγκας, Σαντούλ, κρύβουν παράνομα κέρδη μέσα σε βιβλία ισολογισμών, που δεν μπορούν να ελεγχθούν από τους αθλητές. Ο Μπουλόνιε, αρχηγός της μαφίας των προπονητών, κρατάει για τους φίλους του τις πιο αδρά αμειβόμενες θέσεις (πάνω από 1 εκατ. φράγκα τον μήνα). Ο Ντιγκογκέ, που έλεγε ότι ήταν αποκλειστικά απασχολούμενος στην εθνική ομάδα (με μισθό 600.000 φράγκα τον μήνα) είχε παράλληλα κρατήσει τη θέση του εμπορικού διευθυντή της Σεντάν. Και το άκρον άωτον: ο Πιερ Ντελονέ οφείλει τη θέση του ως γενικός γραμματέας της Ομοσπονδίας στην… κληρονομικότητα ως άλλος Λουδοβίκος IΣΤ’, διαδεχόμενος τον πατέρα του!

Για να βάλουμε ένα τέλος σε αυτές τις απίστευτες πρακτικές, καταλαμβάνουμε το κτίριο που ανήκει στους 600.000 Γάλλους ποδοσφαιριστές, αλλά έχει μεταβληθεί σε άντρο των εχθρών και των εκμεταλλευτών του ποδοσφαίρου. Τώρα είναι η σειρά σας να αγωνιστείτε, ποδοσφαιριστές, προπονητές, ιθύνοντες μικρών συλλόγων, αμέτρητοι και παθιασμένοι φίλοι του ποδοσφαίρου, φοιτητές, εργάτες, για να διατηρήσετε τα ηνία του αθλήματός σας. Ελάτε μαζί μας για:

ΝΑ ΑΠΑΙΤΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ

♦ του αυθαίρετου περιορισμού της ποδοσφαιρικής σεζόν

♦ της άδειας Β

♦ του συμβολαίου σκλαβιάς των επαγγελματιών παικτών

ΝΑ ΑΠΑΙΤΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ (με δημοψήφισμα μεταξύ των 600.000 ποδοσφαιριστών)

♦ των εκμεταλλευτών του ποδοσφαίρου και

♦ όσων προσβάλλουν τους ποδοσφαιριστές

ΝΑ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΟΥΜΕ ΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΗΔΕΜΟΝΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΑΝΙΚΑΝΩΝ ΨΕΥΔΟ-ΜΑΙΚΗΝΩΝ που προκάλεσαν την αποσύνθεση στο ποδόσφαιρο. Ζητώντας από το κράτος τις επιχορηγήσεις που δίνει σε όλα τα υπόλοιπα αθλήματα και τις οποίες οι ποντίφικες της Ομοσπονδίας δεν απαίτησαν ποτέ.

Για να παραμείνει δική σας ιδιοκτησία το ποδόσφαιρο, σας καλούμε να έρθετε στην έδρα της Ομοσπονδίας, που ξαναέγινε σπίτι σας. Ολοι ενωμένοι, θα κάνουμε το ποδόσφαιρο πάλι αυτό που δεν θα έπρεπε ποτέ να σταματήσει να είναι: το άθλημα της χαράς, το άθλημα του αυριανού κόσμου που όλοι οι εργαζόμενοι ξεκίνησαν να χτίζουν».

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΡΑΣΗΣ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ