VAR: Βοήθημα ή ανάθεμα;

Υποστηρίζεται κατά κόρον πως το ποδόσφαιρο είναι «το παιχνίδι των λαθών». Κάθε γκολ προκύπτει από κάποιο λάθος της αντίπαλης ομάδας, ενώ ακόμα και τα λάθη του διαιτητή στη διάρκεια της αναμέτρησης δεχόμαστε ως επί το πλείστον ότι είναι ανθρώπινα – άσχετα αν θα τον «στολίσουμε» με διάφορους μη κολακευτικούς χαρακτηρισμούς για την ικανότητά του να σφυρίζει μια αναμέτρηση.

Ηρθε λοιπόν η FIFA το 2016 να εγκρίνει τη χρήση του βίντεο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, ώστε να εξαλείψει τα τρανταχτά σφάλματα από το παιχνίδι. Για παράδειγμα, αν η συγκεκριμένη τεχνολογία ίσχυε το 1986, το γκολ του Ντιέγο Μαραντόνα με το «χέρι του Θεού» δεν θα είχε μετρήσει ποτέ. Ή το 2009, θα είχε ακυρωθεί το γκολ του Τιερί Ανρί για «χέρι» και ίσως θα είχε προκριθεί η Ιρλανδία και όχι η Γαλλία στα τελικά του Παγκόσμιου Κυπέλλου της Νότιας Αφρικής…

Η τεχνολογία του βίντεο θεωρείται σημαντική στην προσπάθεια εξάλειψης συμπεριφορών όπως το «θέατρο» των επιθετικών στα πέναλτι ή να μην ξεφεύγουν ατιμώρητες οι βίαιες εκδηλώσεις των ποδοσφαιριστών, όπως οι αγκωνιές και οι κλοτσιές όταν ο διαιτητής έχει στραμμένη αλλού την προσοχή του…

Ομως στην πράξη η εφαρμογή του VAR αντιμετωπίζει αρκετά προβλήματα και δεν έχει γίνει αποδεκτό με ανοιχτές αγκάλες από τους ίδιους τους πρωταγωνιστές. Θα περίμενε κανείς πως οι παίκτες, αυτοί που περισσότερο απ’ όλους διαμαρτύρονται για διαιτητικές αδικίες, θα ήταν θετικοί στην εξέλιξη αυτή. Κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει. Μάλιστα η λέξη που περισσότερο επαναλαμβάνεται στις δηλώσεις τους για το θέμα είναι «σύγχυση».

Γιατί; Πρώτον, δεν γνωρίζουν όλοι σε ποιες φάσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί η τεχνολογία βίντεο και σε ποιες όχι. Δεύτερον, δεν είναι σίγουροι για το χρονικό σημείο στο οποίο πρέπει να ξαναδεί ο διαιτητής μια φάση ή όχι. Αν η μπάλα έχει βγει εκτός αγωνιστικού χώρου ή υπάρχει φάουλ αμέσως μετά την προς διερεύνηση απόφαση, δεν υπάρχει πρόβλημα.

Ομως τι γίνεται αν το παιχνίδι δεν σταματά για αρκετά λεπτά; Τρίτον, ποιος μπορεί να ζητήσει τη χρήση τεχνολογίας; Μπορούν οι παίκτες; Ή μόνο οι αρχηγοί των ομάδων και οι προπονητές; Ή δεν ισχύει καθόλου ό,τι στο τένις και τη σχετική απόφαση τη λαμβάνει μόνο ο διαιτητής;

Κατ’ αρχάς, η FIFA είχε ορίσει, και οι ομοσπονδίες/λίγκες που εφαρμόζουν το μέτρο αποδέχθηκαν, ότι η χρήση του VAR θα γίνεται μόνο σε τέσσερις περιπτώσεις: γκολ, πέναλτι, απευθείας κόκκινες κάρτες, μπέρδεμα ως προς την ταυτότητα ενός παίκτη. Ομως μια πρόσφατη εξέλιξη στη Γερμανία ήρθε να ταράξει τα νερά.

Να σημειώσουμε πως στην Μπουντεσλίγκα δεν υπάρχουν οθόνες έξω από τις γραμμές του γηπέδου όπου πηγαίνει ο διαιτητής να ξαναδεί τις φάσεις, όπως γίνεται σε άλλες χώρες. Εχει στηθεί το κέντρο VAR στην Κολονία (συγκεκριμένα ονομάζεται Replay Centre), όπου ένας άλλος διαιτητής βλέπει στην οθόνη τις φάσεις και ενημερώνει τον συνάδελφό του από τα ακουστικά.

Οπως αποκάλυψε λοιπόν το ποδοσφαιρικό περιοδικό Kicker, οι διαιτητές βίντεο της Μπουντεσλίγκα πήραν μυστικές εντολές στα μέσα Σεπτεμβρίου από την Επιτροπή Διαιτησίας να επικοινωνούν με τον ρέφερι στον αγωνιστικό χώρο για οτιδήποτε υποπίπτει στην αντίληψή τους και όχι μόνο για τις τέσσερις προαναφερθείσες περιπτώσεις. Και μόλις στα τέλη Οκτωβρίου ενημερώθηκαν σχετικά οι σύλλογοι. Εξ ου και η προαναφερθείσα σύγχυση…

Πέρα από τις απορίες που ακόμα έχουν παίκτες και προπονητές για το νέο βοήθημα, υπάρχει και έντονη δυσαρέσκεια για τη χρονοβόρα διακοπή στο παιχνίδι λόγω του VAR.

Στο κάτω κάτω, αν υπάρχει κάτι για το οποίο ξεχωρίζει το ποδόσφαιρο είναι η συνεχής δράση και η έλλειψη νεκρών χρόνων που παρατηρούνται σε άλλα σπορ. Ομως ήρθε ο ημιτελικός του Παγκόσμιου Κυπέλλου Συλλόγων μεταξύ Αλ Τζαζίρα και Ρεάλ Μαδρίτης την περασμένη Τετάρτη… Ειδικά στην περίπτωση του γκολ του Κασεμίρο που ακυρώθηκε, όταν ακόμα οι δύο ομάδες βρίσκονταν στο 0-0, μπορεί να γίνει μεγάλη συζήτηση για το αν η τεχνολογία βοηθάει ή καταστρέφει το παιχνίδι.

Στο 30ό λεπτό της αναμέτρησης, ο Βραζιλιάνος αμυντικός μέσος της Ρεάλ Μαδρίτης σκόραρε με ωραία κεφαλιά μέσα από την περιοχή. Ο -συμπατριώτης του- διαιτητής Σάντρο Μέιρα ακύρωσε το γκολ για επιθετικό φάουλ. Ηταν τόσο έντονες οι διαμαρτυρίες των «μερένγκες» που ο ρέφερι ζήτησε μέσω ενδοσυνεννόησης τη γνώμη των βοηθών του.

Αυτοί του είπαν ότι έπρεπε να μετρήσει το τέρμα. Και έδειξε σέντρα. Ομως, ενώ ο Κασεμίρο και οι συμπαίκτες του πανηγύριζαν το 1-0, ο διαιτητής ζήτησε από όλους να ηρεμήσουν και σταμάτησε το παιχνίδι. Είχε περάσει ήδη αρκετός χρόνος από τη φάση και κανείς δεν γνώριζε τι συμβαίνει. Ο Μέιρα έδειξε με χειρονομία ότι θα συμβουλευτεί το βίντεο και έτρεξε σε μια από τις οθόνες περιμετρικά του αγωνιστικού χώρου.

Τέσσερα (!) λεπτά μετά την επίτευξη του γκολ, τελικά το ακύρωσε, όχι για το επιθετικό φάουλ που είχε αρχικά υποστηρίξει, αλλά για… οφσάιντ του Καρίμ Μπενζεμά, που σύμφωνα με την άποψή του επηρέαζε τη φάση. Οπότε, στον χαμένο χρόνο, προσθέστε άλλη μια απόφαση ανοιχτή σε ερμηνεία. Οι τέσσερις στους πέντε Ευρωπαίους διαιτητές δεν θα θεωρούσαν ότι ο Γάλλος επιθετικός έχει εμποδίσει αντίπαλο ή έχει πάρει πλεονέκτημα ή ακουμπάει την μπάλα ενώ είναι οφσάιντ…

Αρα, στην προκειμένη περίπτωση, μιλάμε για ελαττωματική χρήση του VAR ή για ανικανότητα του ίδιου του διαιτητή;

Στην Αργεντινή, η Ρίβερ Πλέιτ ακόμα θεωρεί ότι αποκλείστηκε στα ημιτελικά του Κόπα Λιμπερταδόρες από τη Λανούς λόγω του VAR. Στην Ιταλία, οι άνθρωποι της Λάτσιο πνέουν μένεα κατά της νέας τεχνολογίας, την οποία θεωρούν υπεύθυνη για τις ήττες από τη Ρόμα και την Τορίνο και την ισοπαλία με τη Φιορεντίνα. Στη Γερμανία, έχει συμβεί να δοθούν πέναλτι μετά τη χρήση του VAR για φάουλ που έγιναν εκτός περιοχής!

Οσο το βοήθημα της τεχνολογίας εισάγεται σταδιακά από διοργάνωση σε διοργάνωση, θα πολλαπλασιάζονται τα περιστατικά όπου θα παίζει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη των παιχνιδιών. Οπως είναι φυσιολογικό, θα δίνουμε μεγαλύτερη σημασία στις περιπτώσεις της «κακής» εφαρμογής του, παρά σε εκείνες όπου πραγματικά βοήθησε τους διαιτητές να διορθώσουν μια λανθασμένη απόφαση. Ισως γιατί το δεύτερο δεν «πουλάει» όσο το πρώτο…