Σαράντα τρία χρόνια μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας στη χώρα, το δημοτικό συμβούλιο Θεσσαλονίκης αποφάσισε αργά το βράδυ της Δευτέρας να αποκαταστήσει και ένα μικρό μέρος της Ιστορίας, αποκαθηλώνοντας το όνομα του στρατηγού Αθανασίου Χρυσοχόου και δίνοντας παράλληλα το όνομα ενός εκλεκτού τέκνου της εβραϊκής κοινότητας, του Αλμπέρτου Ναρ.
Οι συμβολισμοί είναι τόσο πυκνοί, που δεν μπορούσαν να καλυφθούν με κανέναν τρόπο, ίσα ίσα αποκαλύφθηκαν πλήρως όλα τα νοήματα στην πολύωρη συζήτηση που διεξήχθη στο συμβούλιο.
Ο δήμαρχος Γιάννης Μπουτάρης εμφανίστηκε αποφασισμένος να προχωρήσει την αλλαγή, μη αφήνοντας κανένα περιθώριο στους διαμαρτυρόμενους απογόνους της οικογένειας Χρυσοχόου να ελπίσουν ότι η πίεση οιασδήποτε μορφής θα είχε αποτέλεσμα.
Με γλίσχρα επιχειρήματα ή ιστορικές φλυαρίες και ελπίζοντας περισσότερο σε μια στήριξη από τα δεξιά έδρανα του σώματος, οι απόγονοι Χρυσοχόου πρέπει να κατάλαβαν ότι δεν είχαν κανένα περιθώριο όταν οι ενστάσεις τους «καπελώθηκαν» από τους χρυσαυγίτες δημοτικούς συμβούλους που δεν είχαν φυσικά τίποτα να πουν επί της ουσίας παρά να καταθέσουν αντικομμουνισμό και μετεμφυλιακή εθνικοφροσύνη.
Τα επιχειρήματα
Ακόμη και οι παλαιοί αστοί σύμβουλοι της παράταξης Μπουτάρη που μπορεί να είχαν τις κλασικές αμφιθυμίες –«δεν χρειάζεται να στεναχωρούμε τώρα τους ανθρώπους»– πρέπει να ρίγησαν στο άκουσμα των «επιχειρημάτων».
Διότι τι να πει κανείς όταν ο Τριαντάφυλλος Μηταφίδης, που είχε ανακινήσει το θέμα ως δημοτικός σύμβουλος, θύμιζε ότι «σύμπτωση ιστορική θέλει τη συζήτηση να γίνεται 26 Μαρτίου, μέρα που το 1943 ο τότε δήμαρχος Σερεμέτης ξήλωνε τα εβραϊκά ονόματα από τους δρόμους της πόλης και εκποιούσε τις ταφόπλακες σε εργολάβους» ή ότι «το 2008 το τότε δημοτικό συμβούλιο αντιδρούσε στην ένταξη της Θεσσαλονίκης στο Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων».
Πώς έπειτα από αυτά δρόμος της πόλης θα έφερε εν σιωπή το όνομα συνεργάτη των Γερμανών, υπερασπιστή του Μαξ Μέρτεν στο δικαστήριο;
«Η πόλη οφείλει να τιμήσει τον Αλμπέρτο Ναρ, αλλά δεν μπορεί να γίνει με τη σπίλωση του στρατηγού Αθανασίου Χρυσοχόου», υποστήριξε από την πλευρά του ο εγγονός του Χρυσοχόου, δικηγόρος Ηρακλής Σπανός, χαρακτηρίζοντας «μονομερές και μεροληπτικό το κείμενο της εισήγησης του Κέντρου Ιστορίας».
Ο κ. Σπανός αποπειράθηκε να απαντήσει στο θέμα υπεράσπισης του Μέρτεν από τον Χρυσοχόου, αλλά το ρητορικό «η ιστορία δεν γράφεται με πρωτοσέλιδα εφημερίδων» ή ότι «υπήρχαν και άλλοι μάρτυρες υπεράσπισης (Δίγκας-Κυριακίδης)» δεν βελτίωνε σε τίποτα την εικόνα του στρατηγού. Αξιοσημείωτη η υπομνημάτισή του ότι «τον Μέρτεν φυγάδευσε στο εξωτερικό η κυβέρνηση Καραμανλή».
Απουσίες
Η αμηχανία της παράταξης «Εντάξει» –του Σταύρου Καλαφάτη, που απουσίαζε– ήταν εμφανής στις τοποθετήσεις όλων των δημοτικών του συμβούλων.
Είχε άξονα τη λογική «ναι στον Ναρ, καμιά υπεράσπιση του Χρυσοχόου, αλλά ας αναβάλουμε το θέμα να γίνει “καλύτερη ιστορική τεκμηρίωση”».
Οι δημοτικοί σύμβουλοι της «Ανοιχτής Πόλης» (Ρία Καλφακάκου, Γιώργος Αβαρλής) και της «Λαϊκής Συσπείρωσης» (Γιάννης Δελής και Μιχάλης Κωνσταντινίδης) είχαν εύκολο έργο, το επιτέλεσαν όλοι όμως με καθαρό μυαλό και καρδιά (χωρίς να χρεώσουν ούτε λέξη στους απογόνους Χρυσοχόου).
Ενδιαφέρον στοιχείο της συζήτησης η (δίκαιη) υπεράσπιση και πλήρης κάλυψη του ιστορικού Θεοδόση Τσιρώνη από τον δήμαρχο, την αντιδήμαρχο Ελλη Χρυσίδου και την πρόεδρο του δημοτικού συμβουλίου Καλυψώ Γούλα.
Το θέμα, έπειτα από ονομαστική ψηφοφορία που ζήτησε ο Ανδρέας Κουράκης πέρασε κατά πλειοψηφία, με λευκό από τους «Εντάξει» και «παρών» από τον ανεξάρτητο σύμβουλο Κωνσταντίνο Ζέρβα.
