«Η Τουρκία κινείται μεταξύ εξισλαμισμού και δικτατορίας»

dundar

Τζαν Ντουντάρ Τζαν Ντουντάρ, δημοσιογράφος και συγγραφέας

Στην τηλεφωνική συνομιλία μας, ο Τούρκος δημοσιογράφος και συγγραφέας Τζαν Ντουντάρ ακούγεται χαμηλών τόνων, αποφασιστικός, αλλά και ελαφρώς απογοητευμένος από τις εξελίξεις στην Τουρκία. Κατηγορεί τον Ερντογάν ότι θέλει να επιβάλει την «ενός ανδρός αρχή» και να ομογενοποιήσει εθνολογικά, γλωσσικά και πολιτισμικά μια χώρα με τεράστιο πλούτο διαφορετικότητας.

• Περιγράφετε τον εαυτό σας ως «πολίτη ενός έθνους που προσπαθεί να σώσει τη δημοκρατία, η οποία κινείται πάνω σ’ ένα επικίνδυνο εκκρεμές που ταλαντώνεται μεταξύ των στρατώνων και των τζαμιών». Υπάρχει κάποια άλλη εναλλακτική στον ορίζοντα;

Φυσικά. Με τους δύο αυτούς όρους περιγράφω τα ενδεχόμενα ενός εξισλαμισμού ή μιας δικτατορίας.

Πρέπει όμως να βρεθεί και μια άλλη εναλλακτική στην πολιτική. Χρειαζόμαστε δημοκρατικές διαδικασίες για τους πολίτες.

• Σήμερα η Τουρκία δείχνει περισσότερο διχασμένη από ποτέ και ο Ταγίπ Ερντογάν θεωρεί τον εαυτό του ένα νέο σουλτάνο. Ποιες είναι οι συνέπειες αυτής της στάσης;

Είναι η λογική της ενός ανδρός αρχής στην πολιτική. Ομως αυτό είναι αδύνατον σε μια χώρα όπως η Τουρκία, με πολλές διαφορετικές κουλτούρες και τόσο διαφορετικούς ανθρώπους που ζουν μαζί.

Δεν είναι δυνατή μια πολιτική «του ενός έθνους, της μιας γλώσσας, της μιας κουλτούρας».

Δεν μπορείς να μονοπωλήσεις την κουλτούρα και την πολιτική. Οι Τούρκοι πολίτες αντιτίθενται σ’ αυτή τη μονοπώληση της κουλτούρας, η οποία θεωρώ ότι δεν είναι δυνατό να γίνει.

Ο Ερντογάν εφαρμόζει την πολιτική του «ενός ηγέτη».

• Αποκαλύψατε ότι οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες εφοδίαζαν με όπλα τους ισλαμιστές αντάρτες στη Συρία. Πολλά διεθνή μέσα ενημέρωσης έχουν εκφράσει υποψίες για τον ρόλο του Ερντογάν σ’ αυτόν τον πόλεμο. Ποια είναι η αλήθεια;

Αυτό προσπαθήσαμε να αποκαλύψουμε, παρότι δεν ήταν εύκολο. Ο πόλεμος της Συρίας είναι πολύπλοκος και πολλές φορές βρόμικος. Δεν ξέρουμε από πού προέρχονται οι αντάρτες και ποιος είναι ο στόχος τους.

Ομως [το τουρκικό κράτος] είχε σχέση με τους ισλαμιστές αντάρτες και στην πραγματικότητα στο τέλος το παραδέχτηκαν.

Ο Ερντογάν στράφηκε προσωπικά εναντίον μου γιατί αποκάλυψα ένα μυστικό που έκρυβε επιμελώς.

• Η κυβέρνηση σας φυλάκισε στη Σηλυβρία, ένα μέρος το οποίο, όπως έχετε πει, είναι «η μεγαλύτερη φυλακή για δημοσιογράφους σε ολόκληρο τον κόσμο». Τι σήμανε αυτή η εμπειρία για εσάς;

Μάλλον επρόκειτο για μέρος της «συνηθισμένης δουλειάς» στην Τουρκία, αφού αυτή είναι η συνέπεια της πάλης ενάντια σε μια καταπιεστική κυβέρνηση. Για μένα αυτή η στάση ήταν ένα είδος αναγκαιότητας.

Πέρασα συνολικά έξι μήνες εκεί, μαζί με άλλους συναδέλφους μου. Φυσικά, ήταν μια δύσκολη κατάσταση.

Υπάρχει καταστολή του Τύπου όπως ξέρετε. Οποιος δεν συμφωνεί με τον πρόεδρο είναι «εχθρός, προδότης, τρομοκράτης».

Ευτυχώς για μένα υπήρξε μεγάλο κύμα συμπαράστασης και πίεσης από το εξωτερικό.

Εγραψα άρθρα και έδωσα συνεντεύξεις στα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά και αμερικανικά μέσα ενημέρωσης.

• Στην επέτειο του αποτυχημένου πραξικοπήματος του 2016 υπάρχουν πληροφορίες από το εξωτερικό ότι όλο αυτό ήταν «στημένο» από τον ίδιο τον Ερντογάν. Το πιστεύετε;

Υπάρχουν πολλές φήμες γύρω απ’ αυτό. Σίγουρα ήταν κάτι περίεργο. Ωστόσο, δεν έχω τα στοιχεία να τον κατηγορήσω για κάτι τέτοιο.

Οπωσδήποτε το εκμεταλλεύτηκε για τους σκοπούς του. Ενίσχυσε την εξουσία του και έπληξε τους πολιτικούς του αντιπάλους. Αυτό είναι βέβαιο. Ομως δεν νομίζω ότι το έστησε ο Ερντογάν.

• Τώρα πλέον ζείτε αυτοεξόριστος στη Γερμανία, αφού στην Τουρκία κινδύνευε η ζωή σας. Εγινε και απόπειρα δολοφονίας εναντίον σας. Υπάρχει περιθώριο δημόσιου διαλόγου στη χώρα σας;

Υπάρχει μεγάλη επιθετικότητα και ακόμα και χθες υπήρξαν συλλήψεις προσώπων. Υπάρχουν αυστηροί κανόνες για τον Τύπο και για όποιον τους παραβιάζει.

Ο Ερντογάν δεν ανέχεται άλλες απόψεις. Κάποιος προσπάθησε να με σκοτώσει μπροστά στο δικαστικό μέγαρο, φωνάζοντας «είσαι προδότης».

Ηταν ο ίδιος χαρακτηρισμός με αυτόν του Ερντογάν. Γλίτωσα τη ζωή μου χάρη στη γυναίκα μου και στην τύχη.

• Στον πρόλογο του βιβλίου σας «Μας συνέλαβαν», στην ελληνική έκδοση (Κριτική, 2017), ζητάτε από τους Ευρωπαίους να κάνουν την Τουρκία να πιστέψει ότι η Ευρώπη δεν είναι μια χριστιανική ένωση. Πώς μπορεί να γίνει αυτό;

Δυστυχώς η Τουρκία βρίσκεται για πολλά χρόνια στο κατώφλι της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η οποία καθυστερεί την ένταξή της και το να γίνει ένα πλήρες μέλος.

Η Ευρώπη δυστυχώς δεν είναι συνεπής και με τα δικά της ιδανικά.

Πολλοί πιστεύουν ότι αποτελεί μια χριστιανική κοινωνία και έτσι το καθυστερούν. Η Ε.Ε. δεν ασκεί την κριτική που πρέπει στο καθεστώς Ερντογάν, κυρίως γιατί φοβάται για τη μαζική είσοδο προσφύγων και μεταναστών.

• Τις προηγούμενες μέρες είχαμε το ναυάγιο της συνόδου για το Κυπριακό στην Ελβετία, εξαιτίας της επιμονής της Τουρκίας στη διατήρηση των επεμβατικών δικαιωμάτων και των εγγυήσεων. Βλέπετε κάποια προοπτική επίλυσης του Κυπριακού;

Δυστυχώς όχι. Δεν βλέπω κάποια προοπτική. Αλλωστε η Τουρκία έχει προβλήματα με όλους τους γείτονές της.

Συρία, Κύπρο, Ιράν, Ρωσία, Ελλάδα. Ετσι δεν είναι δυνατό να βρεθεί κάποια λύση στο πρόβλημα αυτή τη στιγμή.

Η ίδια η Τουρκία είναι τώρα το πρόβλημα. Η μόνη προοπτική είναι για μια λύση μετά τον Ερντογάν.

• Πιστεύετε ότι ένας ρόλος γέφυρας για τη χώρα σας ανάμεσα σε Δύση και Ανατολή είναι ακόμα εφικτός ή αποτελεί μόνο μια ψευδαίσθηση;

Δυστυχώς τώρα η Τουρκία οδεύει προς την Ανατολή και όχι προς τη Δύση. Ετσι δεν μπορεί να παίξει τον ρόλο γέφυρας ανάμεσα στα δύο. Κάποτε μπόρεσε να παίξει αυτόν τον ρόλο. Οχι όμως τώρα.

 Ποιος είναι

Δημοσιογράφος και συγγραφέας, ο Ντουντάρ ήταν ο αρχισυντάκτης της κύριας εφημερίδας της αντιπολίτευσης «Τζουμχουριέτ» μέχρι τον Αύγουστο του 2016.

Τον Μάιο του 2015 η εφημερίδα κυκλοφόρησε με τον τίτλο «Αυτά είναι τα όπλα που ο Ερντογάν λέει ότι δεν υπάρχουν» και φωτογραφίες που έδειχναν φορτηγά της ΜΙΤ (μυστική υπηρεσία) που μετέφεραν όπλα για τους ισλαμιστές στη Συρία.

Ακολούθησε η σύλληψη και η φυλάκιση του Ντουντάρ με κατηγορίες για «αποκάλυψη κρατικών μυστικών», «κατασκοπία» και «συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση».

Το πραξικόπημα του 2016 τον βρήκε σε ταξίδι στο εξωτερικό, οπότε προτίμησε να μην επιστρέψει στην Τουρκία.

◾ Το βιβλίο του Τζαν Ντουντάρ «Μας συνέλαβαν! Μια μαρτυρία από τη φυλακή» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική και 3 αντίτυπα προσφέρονται δωρεάν στους αναγνώστες της «Εφ.Συν.» μέσω του www.efsyn.gr - Κερδίστε βιβλία.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας