Η απαρχή των υπολογιστών

Λένε πως οι μαθηματικοί είναι παράξενοι άνθρωποι. Ιδιαίτερα οι πρωτοπόροι της θεωρίας.

Ενας από αυτούς ήταν και ο Αλαν Τιούρινγκ. Πέθανε μόλις 42 χρόνων.

Αλλά με το υπέροχο μυαλό του πρόλαβε να συμβάλει καθοριστικά στην επιστήμη των υπολογιστών, στην τεχνητή νοημοσύνη, στην αποκωδικοποίηση. Και στη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου

«Θα πρέπει να διαβάσετε λοιπόν το δικό μας “Παιχνίδι της Μίμησης” ως καθαρή και αντικειμενική ιστορία; Μάλλον όχι. […] Είναι, λοιπόν, αληθοφανή τα όσα παραθέσαμε στο βιβλίο αυτό; Πιστεύω πως ναι…» αναφέρει ο Jim Ottaviani, σεναριογράφος μιας εξαιρετικής βιογραφίας, σε ελεύθερη απόδοση, ενός από τους σημαντικότερους μαθηματικούς της Ιστορίας.

Το «Παιχνίδι της Μίμησης» (εκδόσεις Κριτική, μετάφραση Στάμος Τσιτσώνης), σε σχέδια του Leland Purvis, ωστόσο, δεν αξιώνει και δεν διεκδικεί να θεωρηθεί μια ακριβής και λεπτομερής βιογραφία.

Και το κάνει απολύτως συνειδητά και με την απόλυτη ειλικρίνεια των δημιουργών του.

Αλλωστε, θα ήταν αδύνατη η «ακρίβεια» στη βιογραφία ενός ανθρώπου που καταπιάστηκε με θέματα ακατανόητα στη συντριπτική πλειονότητα των αναγνωστών, μεγάλο μέρος της έρευνάς του διεξήχθη σε μυστικά εργαστήρια και κρυφές εγκαταστάσεις του Στρατού, ενώ η προσωπική του ζωή λόγω της ομοφυλοφιλίας του –που με θάρρος, ποτέ δεν έκρυψε– έμεινε πάντα στη σκιά λόγω του συντηρητικού κλίματος της εποχής και της υποκριτικής αυστηρότητας των θεσμών με τους οποίους συνεργαζόταν.

turing2

Παρ’ όλα αυτά, οι Ottaviani (συγγραφέας, μεταξύ άλλων, των βιογραφιών σε κόμικς των φυσικών Richard Feynman και Niels Bohr) και Purvis (υποψήφιος για βραβεία Ignatz και Eisner κατά το παρελθόν) προσπαθούν –και το επιτυγχάνουν– να είναι ακριβείς στα αντικειμενικά στοιχεία (π.χ. την επίσκεψη του Βρετανού πρωθυπουργού Ουίνστον Τσόρτσιλ στις εγκαταστάσεις που εργαζόταν ο Τιούρινγκ κατά τη διάρκεια του πολέμου, το πώς ήταν σχεδιασμένες και πώς λειτουργούσαν αυτές, τη στελέχωσή τους από επιστημονικό και διοικητικό προσωπικό, τη διασφάλιση του άκρως απόρρητου περιεχομένου των εργασιών κ.λπ.) και πάνω σ' αυτά προσθέτουν λεπτομέρειες που δεν μπορούν να εξακριβωθούν χωρίς αυτό να έχει μεγάλη σημασία, καθώς τους ενδιαφέρει πρωτίστως να αποδώσουν το πνεύμα της εποχής.

Ως προς αυτό, το βιβλίο τους χαρακτηρίζεται από πληρότητα και αληθοφάνεια.

Οπως επισημαίνει εύστοχα ο μεταφραστής του βιβλίου στο επίμετρό του: «Η σημαντική αυτή βιογραφική αναπαράσταση του Αλαν Μάθισον Τιούρινγκ από τους Jim Ottaviani και Leland Purvis δεν διεκδικεί στοιχεία αντικειμενικότητας.

Αντιθέτως, οι δημιουργοί δηλώνουν ευθαρσώς και παραστατικά τη θέση τους, δεν διστάζουν να συνάψουν σε ορισμένες περιγραφές τους με δόκιμο τρόπο φανταστικά στοιχεία ενώ παράλληλα προσφέρουν μια διαφορετική οπτική (κυριολεκτικά και μεταφορικά) στη ζωή αυτού του πρωτοπόρου θεωρητικού, του οποίου οι ιδέες συνέβαλαν και συμβάλλουν στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και των υπολογιστών».

Ο Αγγλος Αλαν Τιούρινγκ (1912–1954), ιδιοφυΐα στα μαθηματικά και ιδιαίτερα στους τομείς της Λογικής, της Κρυπτογραφίας και της Επιστήμης των Υπολογιστών, αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην έρευνα της τεχνητής νοημοσύνης και την κατασκευή των πρώιμων υπολογιστών μηχανών, ενώ υπήρξε κορυφαίο στέλεχος της επιστημονικής ομάδας της βρετανικής κυβέρνησης που αποκωδικοποιούσε και αποκρυπτογραφούσε τα σήματα των ναζί κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Η πρωτοποριακή του έρευνα, όμως, και τα εντυπωσιακά αποτελέσματά της, λόγω του απορρήτου της φύσης τους, δεν αποκαλύφθηκαν παρά δεκαετίες αργότερα.

Μεταπολεμικά, βάσει ενός απάνθρωπου και αναχρονιστικού νόμου, κατηγορήθηκε το 1952, δικάστηκε και καταδικάστηκε για «σεξουαλική διαστροφή» απλώς επειδή ήταν ομοφυλόφιλος χωρίς να προσπαθήσει καν να υπερασπίσει τον εαυτό του απέναντι στον πουριτανισμό και στην ποινικοποίηση του έρωτα.

Στην ποινή φυλάκισης που αντιμετώπιζε, του προσφέρθηκε ως εναλλακτική λύση η ορμονική «θεραπεία» για τη μείωση της λίμπιντο.

Επέλεξε να υποστεί το βασανιστήριο των ενέσεων με οιστρογόνα με καταστροφικές συνέπειες στο σώμα του, στη ζωή του και το έργο του.

turing4

Το 1954 βρέθηκε νεκρός, με τις πιθανότητες να αυτοκτόνησε και να έπεσε θύμα δηλητηρίασης από χημικές ουσίες που χρησιμοποιούσε στο οικιακό του εργαστήριο να είναι μοιρασμένες.

Δίπλα του βρέθηκε ένα μισοφαγωμένο μήλο που οδήγησε ορισμένους από τους βιογράφους του στην υπόθεση ότι σκηνοθέτησε τον θάνατό του έτσι ώστε να παραπέμπει στη δηλητηρίαση της Χιονάτης από την κακιά μάγισσα, μια και η Χιονάτη ήταν το αγαπημένο του παραμύθι.

Τις επόμενες δεκαετίες το έργο του έτυχε καθολικής αναγνώρισης και το 2009, έπειτα από πίεση μιας ad hoc επιτροπής για την αποκατάσταση της μνήμης του, ο τότε πρωθυπουργός Γκόρντον Μπράουν ζήτησε συγγνώμη εκ μέρους της βρετανικής κυβέρνησης («Λυπούμαστε. Σου άξιζαν πολύ περισσότερα» ήταν η κατακλείδα της δήλωσής του), ενώ η βασίλισσα Ελισάβετ του απένειμε χάρη το 2013, σχεδόν εξήντα χρόνια μετά τον θάνατό του με το ακόλουθο κείμενο που βασίζεται στο Βασιλικό Προνόμιο Χάριτος (Royal Prerogative of Mercy): «Τώρα γνωρίζετε ότι εμείς, εξετάζοντας τα περιστατικά τα οποία ταπεινά παρουσιάστηκαν σε Εμάς, Είμαστε στην ευχάριστη θέση να επεκτείνουμε τη Χάρη και το Ελεός Μας προς τον προαναφερθέντα Αλαν Μάθισον Τιούρινγκ και να του απονείμουμε τη μετά θάνατον Απεριόριστη Χάρη Μας, σε σχέση με τις αναφερθείσες καταδίκες».

Βιογραφίες όπως αυτή των Ottaviani και Purvis, με την εκτενή βιβλιογραφία και τις πλούσιες σημειώσεις, όχι μόνο ρίχνουν φως στο έργο ενός σπουδαίου επιστήμονα και το κάνουν προσιτό στο ευρύ και ανεξοικείωτο με τα μαθηματικά κοινό αλλά –κι αυτό είναι πιο σημαντικό– αναπλάθουν και υπενθυμίζουν με τον πιο ευσύνοπτο και παραστατικό τρόπο μια πολύ πρόσφατη περίοδο της Ευρώπης γεμάτη πολέμους και βία. Και με την ομοφυλοφιλία να θεωρείται έγκλημα.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ