Μπορεί η αντίθεση μνημόνιο-αντιμνημόνιο να παραμένει απολύτως πραγματική, παρά τους αντίθετους ισχυρισμούς όσων πέρασαν στην αντίπερα όχθη του διαχωριστικού φράχτη, όμως κάθε άλλο παρά εξαντλεί το σύνθετο πλέγμα των πολιτικών και κοινωνικών αντιθέσεων που καλείται να αντιμετωπίσει η σημερινή ελληνική κοινωνία –και, μαζί μ’ αυτήν, τα κοινωνικά κινήματα και η Αριστερά στις ποικίλες εκδοχές της.
Το προσφυγικό κύμα του φετινού καλοκαιριού, η καθημερινή άφιξη στις ακτές του Αιγαίου χιλιάδων πανικόβλητων ανθρώπων, που άφησαν πίσω τους τα πάντα προκειμένου να ξεφύγουν από το μαχαίρι του «Ισλαμικού κράτους» και τις βόμβες των «ειρηνευτών» εισβολέων, αποτελεί εξίσου σημαντική τομή με την ταυτόχρονη προσυπογραφή του τρίτου Μνημονίου.
Απαιτεί συγκεκριμένες απαντήσεις, που αποκρυσταλλώνουν το πραγματικό πολιτικό στίγμα κάθε συλλογικότητας, και σίγουρα δεν μπορεί να διασκεδαστεί με αμήχανες συνδικαλιστικές πομφόλυγες περί «διπλού εγκλήματος», που εξισώνουν την προσφυγιά των ανεπιθύμητων θαλασσοπνιγμένων με τη θεσμικά κατοχυρωμένη ενδοευρωπαϊκή μετανάστευση της νέας γενιάς Ελλήνων εργαζομένων.
Η ίδια εξίσωση επιστρατεύεται, άλλωστε, κατά κανόνα προς την αντίθετη φορά: την ταύτιση προσφύγων και οικονομικών μεταναστών, όχι για να βελτιωθεί η μεταχείριση των δεύτερων αλλά για να στερηθούν οι πρώτοι ό,τι έχει απομείνει από τα δικαιώματα που τους εξασφάλιζε κάποτε η φιλελεύθερη μεταπολεμική τάξη. «Γιατί να μην επιστρέφονται άνθρωποι στο Αφγανιστάν;» αναρωτιόταν χαρακτηριστικά, σε παλιότερη συνέντευξή της στην «Καθημερινή» (28.5.2009), η Ολλανδή υφυπουργός Δικαιοσύνης Νεμπαχάτ Αλμπαγιαράτ.
«Ξέρω ότι έχει πόλεμο, αλλά μπορούν να επιστραφούν. Αν υπάρξει μια κανονική διαδικασία πολιτικού ασύλου, ελάχιστοι θα πάρουν τελικά άσυλο». Μπροστά στην Ευρώπη-Φρούριο, ακόμη και οι δημόσιες αναρτήσεις της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, εν έτει 2006, μοιάζουν με ακροαριστερό μανιφέστο (φωτογραφία 1).
Η Ελλάδα του 2015 απέχει ευτυχώς έτη φωτός από το μακρινό εκείνο 1991, της αμήχανης υποδοχής της πρώτης γενιάς μεταναστών από τις χώρες του καταρρέοντος «υπαρκτού σοσιαλισμού».
Η αλληλεγγύη στους κυνηγημένους αποτελεί πλέον αδιαπραγμάτευτη αξία για έναν ολόκληρο κόσμο -από μονοθεματικούς ακτιβιστές (φωτογραφία 2) μέχρι δημοτικές κινήσεις (φωτογραφία 4)– και, φυσικά, για το πολύμορφο αντιφασιστικό κίνημα.
Η οργή για τις φονικές συνέπειες της «προστασίας» των εθνικών (και ευρωπαϊκών) συνόρων από τα καραβάνια των απελπισμένων (φωτογραφίες 3, 5-7), όπως και η στρατηγική αντίθεση στο φασιστικό σχέδιο μιας στρατοπεδικής κοινωνίας πολλαπλών διαχωρισμών (φωτογραφίες 8-9), είναι εκ των πραγμάτων αδύνατον να χωρέσουν σ’ ένα πολιτικό σχέδιο που, αντί για κοινωνικές τάξεις, βλέπει κυρίως «Ελληνες» και «ξένους».
