Ο Ρούντι Νταλβάι είναι πρόεδρος του Παγκόσμιου Οργανισμού Δίκαιου Εμπορίου (World Fair Trade Organization – WFTO). Ασχολείται με το δίκαιο εμπόριο από το 1985. Τον συναντήσαμε στην εκδήλωση της Fair Trade Hellas «Το δίκαιο εμπόριο στην πόλη σου», στην Αθήνα.
Οπως μας λέει, το δίκαιο εμπόριο πλέον δεν αφορά μόνο παραγωγούς από την Ασία και την Αφρική, αλλά και από την Ευρώπη. Σήμερα οι πωλήσεις του δίκαιου εμπορίου παγκοσμίως φτάνουν τα 6 δισ. ευρώ (εκτός μάλιστα των ΗΠΑ) και κατά τον κ. Νταλβάι αποτελεί μια σαφή εναλλακτική στο κυρίαρχο οικονομικό μοντέλο.
• Πότε ξεκίνησε ο WFTO και για ποιους λόγους;
Το δίκαιο εμπόριο είναι ένα κίνημα από τα κάτω. Ξεκίνησε από τα κάτω σε πολλές περιοχές του κόσμου και πάντα χαρακτηριζόταν από δικτύωση. Υπήρχαν πάντα δεσμοί ανάμεσα σε διαφορετικές χώρες και διαφορετικές οργανώσεις.
Αυτό συνέβαινε από τη δεκαετία του 1970. Οργανισμοί δίκαιου εμπορίου από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες ξεκίνησαν να έχουν τακτικές συναντήσεις και το 1987 σε μία από αυτές τις συναντήσεις, στο Βερολίνο, οι οργανώσεις αποφάσισαν να ιδρύσουν τον Παγκόσμιο Οργανισμό Δίκαιου Εμπορίου.
Το 1989 αναγνωρίστηκε επίσημα στη Βόρεια Αμερική και τη Νέα Ζηλανδία. Τότε αφορούσε μόνο τις εισαγωγές. Το 1991 υπήρξε μια μεγάλη συζήτηση για το εάν οι παραγωγοί από την Αφρική και τη Λατινική Αμερική θα έπρεπε να γίνουν μέλη ή όχι και τελικά η πλειοψηφία αποφάσισε να ενταχθούν.
Σήμερα έχουμε περισσότερα από 400 μέλη σε 75 διαφορετικές χώρες και τα 2/3 όσων εκπροσωπούνται είναι παραγωγοί.
Αρα, είμαστε ένας οργανισμός παραγωγών. Ο σκοπός του WFTO είναι η δικτύωση, η ύπαρξη ενός συστήματος πιστοποίησης και η προώθηση του δίκαιου εμπορίου μέσω της παγκόσμιας ημέρας (σ.σ. για το δίκαιο εμπόριο) και του διεθνούς συνεδρίου μας.
• Πώς έχετε καταφέρει να βελτιώσετε τη ζωή και τις εργασιακές συνθήκες για τους παραγωγούς και τους εργαζόμενους σε αυτές τις χώρες;
Είναι ερώτηση που μας κάνουν συχνά. Εχουμε στα χέρια μας αρκετές μελέτες από πανεπιστήμια για τον αντίκτυπο του δίκαιου εμπορίου που συγκρίνουν τους αγρότες που εργάζονται σε καθεστώς δίκαιου εμπορίου με άλλους στις ίδιες περιοχές που δεν εργάζονται υπό αυτό το καθεστώς.
Απαντάνε σε 150 ερωτήσεις και από τη σύγκριση προκύπτει ξεκάθαρα ότι το δίκαιο εμπόριο κάνει τη διαφορά, όχι μόνο οικονομικά, αλλά σε κοινωνικό επίπεδο, ενώ οι παραγωγοί είναι πιο ενεργοί.
Το δίκαιο εμπόριο αποτελεί ένα εργαλείο ανάπτυξης, εάν γίνεται με τον σωστό τρόπο.
Επίσης, όσον αφορά θέματα που έχουν να κάνουν με την ποιότητα της παραγωγής, τον έλεγχο, την απευθείας σχέση με τους αγοραστές των προϊόντων που παράγουν, όσοι συμμετέχουν στο δίκαιο εμπόριο εμπλέκονται πολύ περισσότερο από το απλά να πωλούν τα προϊόντα τους σε κάποιους μεσάζοντες.
Βοηθάμε τους παραγωγούς να μεταβούν σε εκθέσεις των προϊόντων τους σε διάφορα μέρη του κόσμου. Ετσι, γίνονται ενεργά μέλη της αγοράς και καταφέρνουν να βελτιώσουν την ποιότητα των προϊόντων τους.
Οταν ξεκινήσαμε τη δεκαετία του ’80 με καφέ από τη Νικαράγουα μερικές φορές δεν ήταν κι ο καλύτερος ποιοτικά, αλλά τώρα η ποιότητα έχει βελτιωθεί θεαματικά.
Ολες οι μεγάλες εμπορικές συμφωνίες μεταξύ κυβερνήσεων, όπως η NAFTA, ή μεγάλων γεωγραφικών περιοχών είναι πάντα προς όφελος των μεγάλων. Αποτελούν προϊόντα lobbying και πιέσεων από μεγάλες πολυεθνικές και οι μικρές επιχειρήσεις ή οι μικροί παραγωγοί, άσχετα εάν συμμετέχουν στο κίνημα του δίκαιου εμπορίου ή όχι, θα αντιμετωπίσουν δυσκολίες
• Πώς μπορούν να επηρεαστούν το δίκαιο εμπόριο και η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία από τις διάφορες διηπειρωτικές ή διεθνείς συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου (π.χ. TTIP, TPP, CEPEA στην Ανατολική Ασία), που βλέπουμε να συζητιούνται ή να προχωρούν το τελευταίο διάστημα; Ευνοούνται μόνο οι πολυεθνικές;
Ολες οι μεγάλες εμπορικές συμφωνίες μεταξύ κυβερνήσεων, όπως η NAFTA, ή μεγάλων γεωγραφικών περιοχών, είναι πάντα προς όφελος των μεγάλων. Αποτελούν προϊόντα lobbying και πιέσεων από μεγάλες πολυεθνικές και οι μικρές επιχειρήσεις ή οι μικροί παραγωγοί, άσχετα εάν συμμετέχουν στο κίνημα του δίκαιου εμπορίου ή όχι, θα αντιμετωπίσουν δυσκολίες.
Οι προδιαγραφές που τίθενται σχετικά με την ποιότητα των προϊόντων ή άλλες παραμέτρους συχνά επιβάλλονται από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις γιατί τους είναι ευκολότερο να συμμορφωθούν σε σχέση με τις μικρότερες.
Συχνά οι μικρότερες επιχειρήσεις τίθενται εκτός αγοράς εξαιτίας αυτών των προδιαγραφών. Δεν πιστεύω ότι η TTIP θα προχωρήσει. Υπήρξε αρκετή πίεση και από τα κάτω για να μην προχωρήσει, αλλά να δούμε τι θα κάνει και ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ.
Αυτές οι μεγάλες συμφωνίες ποτέ δεν είναι ευνοϊκές για τους μικρότερους και για το κίνημα του δίκαιου εμπορίου, ωστόσο πρόκειται για ένα μικρότερο μέγεθος που δεν επηρεάζεται συνολικά από αυτές τις συμφωνίες.
Στο δίκαιο εμπόριο υπάρχει απευθείας σχέση παραγωγών-καταναλωτών, εξαγωγέα-εισαγωγέα και πωλητή. Αυτή η σχέση δεν μπορεί να σπάσει από τέτοιου είδους συμφωνίες.
Τα τελευταία 2 χρόνια, ωστόσο, είχαμε ένα πρόβλημα με την εισαγωγή βιολογικών προϊόντων στην Ε.Ε. λόγω κάποιων νέων προδιαγραφών.
• Πιστεύετε ότι το δίκαιο εμπόριο μπορεί να αποτελέσει μια πραγματική λύση στις αρνητικές συνέπειες της παγκοσμιοποίησης;
Εχουμε αποδείξει εδώ και πολλά χρόνια ότι υπάρχουν εναλλακτικές. Δεν υπάρχει χαμένος στην αλυσίδα από τον παραγωγό έως τον καταναλωτή. Επίσης, ο καταναλωτής δεν πρέπει να πληρώνει περισσότερο από την πραγματική αξία ενός προϊόντος.
Το εμπόριο έχει προκαλέσει και ανισότητες: για παράδειγμα η όμορφη Βενετία χτίστηκε με τα χρήματα που προήλθαν από το εμπόριο μεταξιού, μπαχαρικών κτλ. Οι άνθρωποι που παράγουν τα μπαχαρικά εδώ και 500 χρόνια ακόμα ζουν σε συνθήκες φτώχειας.
Η Βενετία ήταν από τις πλουσιότερες πόλεις παγκοσμίως. Οι παραγωγοί των μπαχαρικών και του τσαγιού ζούνε σχεδόν στις ίδιες συνθήκες. Αυτό είναι ένα ζήτημα που το δίκαιο εμπόριο προσπαθεί να εξισορροπήσει.
Δεν είναι εύκολο, πρέπει να δουλεύουμε σκληρά κάθε μέρα για να κρατήσουμε αυτή την ισορροπία, αλλά όταν ο στόχος δεν είναι μόνο η μεγιστοποίηση του κέρδους αλλά το να διασφαλίσουμε ότι κανείς δεν θα είναι χαμένος και όλοι θα ζουν αξιοπρεπώς, τότε είναι διαφορετικό.
Με αυτό τον τρόπο αποτελεί μια εναλλακτική. Οι πωλήσεις φτάνουν τα 6 δισ. ευρώ παγκοσμίως, υπάρχουν 120.000 σουπερμάρκετ με fair trade προϊόντα, σε χώρες όπως η Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο υπάρχουν αξιοσημείωτα ποσοστά προϊόντων fair trade, πρόκειται για σημαντική αλλαγή.
