Η γυναίκα στο επίκεντρο

Berlinale 2018: Βερολίνο Ανταπόκριση

Κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει φέτος την Berlinale ότι δεν έφερε τη γυναίκα στο επίκεντρο με τα βραβεία της. Ούτε κι ότι η κριτική επιτροπή, με πρόεδρο τον Γερμανό σκηνοθέτη Τομ Τίκβερ, δεν αγάπησε απόλυτα την ταινία της Ρουμάνας δημιουργού Αντίνα Πιντίλιε, μια κι επέλεξε να δώσει στην ταινία της, το «Touch Me Not», τη Χρυσή Αρκτο, αλλά και το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Δημιουργού.

Στοχαστικό, αινιγματικό και επίμονα εστέτ, το «Touch Me Not» τοποθετεί την κάμερα (και την ίδια τη σκηνοθέτιδα που εμφανίζεται μέσα στο μόνιτόρ της) απέναντι από μια γυναίκα 55 χρόνων, που δεν μπορεί να έχει σωματική επαφή κανενός είδους.

Δεν γνωρίζουμε γιατί –αν και η ταινία οδηγεί τη σκέψη στο ενδεχόμενο της κακοποίησής της από τον παράλυτο πλέον πατέρα της– αλλά ακολουθούμε τη δική της διαδρομή αυτογνωσίας, στην οποία τη βοηθούν ένας προχωρημένης ηλικίας Γερμανός παρενδυτικός, ένας Καναδός επιστήμονας του σαδομαζοχισμού, ένα call boy και μια σειρά κρυφές επισκέψεις σ’ ένα γκρουπ υποστήριξης ατόμων με σοβαρή αναπηρία.

Η ταινία δίχασε τους θεατές και την κριτική, η δική μας ματιά την είδε ως έναν έντονα σοβαροφανή, αναίτια υπεραναλυτικό στοχασμό σε αυτό που θα χαρακτηρίζαμε ως «πρόβλημα του Πρώτου Κόσμου».

Γυναικεία και τα άλλα δύο βραβεία καλύτερης ταινίας του 68ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βερολίνου. Από τη μια πλευρά, η Πολωνέζα Μαλγκορζάτα Σουμόφσκα (του «Body»), στο «Mug», με ήρωα ένα όμορφο και καλό παλικάρι του οποίου το πρόσωπο παραμορφώνεται σ’ ένα δυστύχημα, έκανε μια στιλιζαρισμένη σάτιρα για το πραγματικό, σημερινό εθνοθρησκευτικό πρόσωπο της Ευρώπης, που, ωστόσο, χάνει στο δεύτερο μέρος της το ενδιαφέρον και την πρωτοτυπία της.

Από την άλλη, ο Παραγουανός Μαρτσέλο Μαρτινέσι, με τις «Κληρονόμους» του, μίλησε ίσως για τη γυναικεία ψυχή και τη μοναξιά της καλύτερα από κάθε γυναίκα σκηνοθέτιδα του διαγωνιστικού προγράμματος – άλλωστε, η πρωταγωνίστρια (και πρωτοεμφανιζόμενη στο σινεμά), Ανα Μπρουν, τιμήθηκε με το Βραβείο Γυναικείας Ερμηνείας.

Το «Μουσείο» του Μεξικανού Αλόνσο Ρουιζπαλάσιος, μια εμπνευσμένη, αξιαγάπητη, αν και φλύαρη ταινία, βασισμένη στην πραγματική ληστεία του Ανθρωπολογικού Μουσείου του Μεξικού το 1985, με τον Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ πρωταγωνιστή, αποζημιώθηκε με το Βραβείο Σεναρίου, μιλώντας για τα κειμήλια πολιτισμού ως πειστήρια της αποικιοκρατίας. Μέσα σ’ αυτό το κινηματογραφικό προφίλ, το Βραβείο Σκηνοθεσίας στον Γουές Αντερσον, για το θαυμάσιο «Isle of Dogs», μοιάζει σχεδόν με παραφωνία, καθώς το μεγαλείο του ταλέντου του είναι μεν αναγνωρισμένο, αλλά καμία σχέση δεν έχει με φεστιβαλικό προφίλ.

Από τις επιλογές της κριτικής επιτροπής, ηχηρά απουσίασε η -ενδεχομένως- καλύτερη ταινία του Διαγωνιστικού Τμήματος, το «Transit» του Γερμανού Κρίστιαν Πέτσολντ, μια συναρπαστικά καινοτόμος ματιά στο προσφυγικό και στη θέση και την ευθύνη της Γερμανίας και των υπόλοιπων Ευρωπαίων απέναντι σ’ αυτό.

Το «Obscuro Barroco» της Ευαγγελίας Κρανιώτη, με πρεμιέρα στο Πανόραμα, τιμήθηκε στα έγκριτα Βραβεία Teddy για τις queer ταινίες όλων των προγραμμάτων, με το Βραβείο Teddy της Επιτροπής.

Είτε έγινε ως συνειδητή απόφαση είτε προέκυψε από τις ταινίες και τα γούστα της κριτικής επιτροπής, το γεγονός είναι ότι η φετινή Berlinale έδωσε φωνή και αναγνώριση στις γυναίκες δημιουργούς και τις ιστορίες τους – άλλωστε, το προφίλ του Φεστιβάλ Βερολίνου, που σταθερά αναζητά τη θέση του μεταξύ του υπερ-Φεστιβάλ των Κανών και της ολοένα και πιο «οσκαρικής» Βενετίας, είναι να αφουγκράζεται και να εκφράζει την πολιτική και κοινωνική παγκόσμια τάση.

◢ Χρυσή Αρκτος Καλύτερης Ταινίας:

«Touch Me Not», Αντίνα Πιντίλιε

◢ Αργυρή Αρκτος Μεγάλο Βραβείο της επιτροπής:

«Mug» της Μαλγκορζάτα Σουμόφσκα

◢ Αργυρή Αρκτος Βραβείο Αλφρεντ Μπάουερ: «Οι Κληρονόμοι», Μαρτσέλο Μαρτινέσι

◢ Βραβείο Σκηνοθεσίας:

Γουές Αντερσον, «Isle of Dogs»

◢ Βραβείο Γυναικείας Ερμηνείας:

Ανα Μπρουν, «Οι Κληρονόμοι»

◢ Βραβείο Ανδρικής Ερμηνείας:

Αντονί Μπαζόν, «Η Προσευχή»

◢ Βραβείο Σεναρίου: Μανουέλ Αλκαλά, Αλόνσο Ρουιζπαλάσιος, «Μουσείο»

◢ Βραβείο Καλλιτεχνικής Συνδρομής για Κοστούμια και Σκηνικά: Ελένα Οκοπνάγια, «Ντοβλάτοφ»

◢ Χρυσή Αρκτος Μικρού Μήκους Ταινίας: «The Men Behind the Wall», Ινές Μολντάφσκι

◢ Καλύτερη Πρώτη Ταινία:

«Touch Me Not», Αντίνα Πιντίλιε

◢ Καλύτερο Ντοκιμαντέρ:

«The Waldheim Waltz», Ρουθ Μπέκερμαν