Δύσκολη υπόθεση η σάτιρα, παγίδα

«Ο θάνατος του Στάλιν». Το είδα, ένα βράδυ που ’βρεχε… Βρετανός ο σκηνοθέτης, αν και με όνομα ευρωπαϊκού νότου, Αρμάντο Ιανούτσι. Δεν τον γνώριζα. Δεν έχει κάνει και πολύ κινηματογράφο, νομίζω.

Ισως ο «Στάλιν» είναι και η πρώτη γνωστή ταινία του. Πήγα για να δω πολιτική σάτιρα πάνω στις πρώτες ώρες μετά τον θάνατο του Στάλιν και γύρω από την κούρσα και τις μηχανορραφίες της διαδοχής. Απειρες. Αλλαζε ο κόσμος τότε.

Ο,τι και να λέμε, ο Στάλιν ήταν από τις πολιτικές φυσιογνωμίες που κυριάρχησαν στο πρώτο μισό του περασμένου αιώνα. Καθόρισε. Σατιρίζεται, ασφαλώς. Δεν γελοιοποιείται. 

Ούτε σάτιρα είδα ούτε πολιτική ταινία. Είδα μία σκηνοθεσία να παραπαίει ανάμεσα στα δύο, χωρίς να ακουμπάει κανένα, και χωρίς ίχνος από χιούμορ· μια-δυο φορές γέλασα, βιασμένα.

Αδεια και η αίθουσα, και δεν πιστεύω ότι τους κινηματογράφους τους γεμίζουν οι… σταλινικοί! Εβρεχε δε όταν βγήκα. Ετρεξα έως την πλησιέστερη στάση λεωφορείων, αλλά… το έχω παρατηρήσει: όταν βρέχει στην Αθήνα οχτώ το βράδυ, λεωφορεία περνάνε… μέρα παρά μέρα. Πήρα ταξί. 

Στο σπίτι θυμήθηκα πως έχω και αναζήτησα ένα, πιστεύω, μνημείο θεατρολογίας: το βιβλίο του σπουδαίου κριτικού, από τους σημαντικότερους του περασμένου αιώνα Γιαν Κοττ (Πολωνία 1914 – ΗΠΑ 2001), «Σαίξπηρ, ο σύγχρονός μας» (έκδοση 1964· ελληνική: Ηριδανός 1970). Θυμόμουν ότι σ’ αυτό υπάρχει φωτογραφία από την κηδεία του Στάλιν. 

Εντόπισα βιβλίο και φωτογραφία. Ανάμεσα στους διαδόχους του που σηκώνουν το φέρετρο διακρίνονται οι: Μπουλγκάνιν, Μολότοφ, Μαλένκοφ και Μπέρια.

Υποσημείωση, μια φράση από τον σαιξπηρικό «Ριχάρδο Β΄»: «Μεγάλε βασιλιά, στην κάσα τούτη φέρνω νεκρόν τον φόβο σου»!

Ουδεμία σχέση με την ταινία. Δύσκολη υπόθεση η σάτιρα, παγίδα…