«Οι παλιοί μουσικοί ήταν λίγο πιο “μάγκες” από τους σημερινούς»

Αυτό που συμβαίνει στο Gazarte κάθε Τετάρτη παρουσιάζει εξαιρετικό μουσικό ενδιαφέρον: το συγκρότημα των Τακίμ, που αποτελείται από έξι δεξιοτέχνες μουσικούς τους οποίους απολαμβάνεις να ακούς, ετοίμασε και παρουσιάζει μία παράσταση-αφιέρωμα στη μουσική παράδοση των Ελλήνων μεταναστών στις ΗΠΑ. «Καφέ-Αμάν Αμέρικα», το μουσικό έπος του απόδημου Ελληνισμού.

Μαζί τους είναι οι τραγουδιστές Γιάννης Νιάρχος και Κατερίνα Τζιβίλογλου αλλά και, δώστε βάση, ο «πατριάρχης» του λαϊκού κλαρίνου Πετρολούκας Χαλκιάς, που έζησε στην Αμερική την περίοδο 1960-1979, καθώς και ο σπουδαίος δεξιοτέχνης στο μπουζούκι Νίκος Τατασόπουλος, γιος του περίφημου Γιάννη Τατασόπουλου–«Ντίλινγκερ» που άφησε εποχή στα κέντρα της Ομογένειας. Η παράσταση συμπληρώνεται με τις αφηγήσεις του Λάμπρου Λιάβα και σπάνιο οπτικό υλικό.

Τζαζ και χιτζάζ, λοιπόν, από το Ελις Αϊλαντ στο Σικάγο. Μήπως όμως ακούγονται παλιοκαιρισμένα σήμερα και αναχρονιστικά τα τραγούδια που παίζονταν τότε εκεί; «Ακούγονται πιο επίκαιρα όσο ποτέ, είτε πρόκειται για τραγούδια δραματικά και λυπητερά όπως το “Σαν απόκληρος” του Βασίλη Τσιτσάνη, είτε για πιο κωμικά όπως το “Γιατί γλυκό μου sweetheart?” του Α. Γιαμπουράνη», απαντά ο Θωμάς Κωνσταντίνου που παίζει στους Τακίμ ούτι και λαγούτο. «Το “υλικό” αυτών των τραγουδιών αγγίζει ακόμα με τον ίδιο τρόπο τον ακροατή αλλά και τον μουσικό και αποδεικνύεται έντονα η ψυχοακουστική ιδιότητα και διαχρονικότητά τους».

Επειδή και τώρα ζούμε ένα νέο κύμα μεταναστών, πολλοί νέοι έφυγαν και δουλεύουν στο εξωτερικό, μπορεί να αναβιώσουν ξανά τα καφέ-αμάν ή δεν τα ευνοεί πλέον η εποχή; «Ηδη ανθίζει ένα νέο είδος μουσικής, το οποίο όπως τότε, έτσι και τώρα, ανακατεύει τα είδη και την καταγωγή των μουσικών, με τη διαφορά πως γίνεται σε άλλη βάση. Οι μουσικοί τώρα είναι πιο εξειδικευμένοι στο είδος που αντιπροσωπεύουν και περισσότερο εξοικειωμένοι με τα ξένα είδη μουσικής.

Ο παρονομαστής βέβαια παραμένει ίδιος, επιβίωση, συνύπαρξη και ανάγκη για δημιουργία, αλλά το αποτέλεσμα είναι ίσως πιο “δίκαιο” για το κάθε είδος».

Οι ιστορίες που διηγείται ο Λάμπρος Λιάβας στην παράσταση είναι πολύ συγκινητικές. Ζητάμε από τον Θωμά Κωνσταντίνου να μας μεταφέρει μία χαρακτηριστική καθώς και το τραγούδι με την οποία συνδέεται. «Μία ιστορία αφορά τις νύφες που σχεδόν ή και κυριολεκτικά πουλιούνταν σε γαμπρούς στο “Αμέρικα” ώστε και οι ίδιες να έχουν μια καλύτερη τύχη αλλά και να μη “χαλάσει η ράτσα” των Ελλήνων της Αμερικής. Τραγικές φιγούρες νεότατων κοριτσιών που τις πάντρευαν με φωτογραφίες και τις ξαπόστελναν με ένα καράβι στο άγνωστο. “Πουλημένη στην ξενιτιά” είναι το αντίστοιχο τραγούδι».

Οι ομογενείς παρέμειναν Ελληνες ή έγιναν Αμερικάνοι με το πέρασμα του χρόνου; «Ηταν και παρέμειναν Ελληνες στον βαθμό που μπορούσαν. Η αμερικανοποίησή τους συνέβη στον βαθμό που αυτοί επέτρεψαν και βλέπουμε πως ακόμα διατηρούν μία μοναδική αίσθηση του χιούμορ, είτε πρόκειται για τα τραγούδια τους είτε για τις συνήθειές τους.

Θα μπορούσαμε να πούμε πως οι Ελληνες της Ελλάδας έχουν δυτικοποιηθεί περισσότερο από τους Ελληνες της Αμερικής, οι οποίοι για λόγους άμυνας και αυτοπροσδιορισμού κρατούσαν πιο έντονα και ίσως πιο προκλητικά τα μεσογειακά τους χαρακτηριστικά».

Ο Πετρολούκας Χαλκιάς ξεδιπλώνει στην παράσταση τις μουσικές ιστορίες που ο ίδιος βίωσε για μια εικοσαετία στη Νέα Υόρκη. Παίζει για πρώτη φορά έπειτα από σαράντα χρόνια τα τραγούδια και τους σκοπούς που έπαιζε εκεί. «Πρόκειται για μία από τις πιο δυνατές στιγμές της βραδιάς, ειδικά με τις παλιές φωτογραφίες του να προβάλλονται από πίσω μας κι έτσι να βλέπουμε ολοζώντανη μπροστά μας τη μουσική μας ιστορία», τονίζει ο Θωμάς Κωνσταντίνου.

Καλύτερη είναι η μουσική τού σήμερα ή του παρελθόντος; τον ρωτάω. «Η μουσική δεν ορίζεται μέσα στον χρόνο, είναι πάνω από αυτόν και οι διαφορές που ίσως εντοπίζουμε είναι μόνο φαινομενικές και αφορούν κυρίως το τεχνικό κομμάτι. Αυτό που θα μπορούσαμε ίσως να παραδεχτούμε είναι πως οι παλιοί μουσικοί ήταν ομολογουμένως λίγο πιο “μάγκες” από τους σημερινούς».

INFO: Gazarte, Βουτάδων 32-34, Γκάζι, κάθε Τετάρτη. Τιμές εισιτηρίων: Προπώληση: A΄ ζώνη: 20 € | Β΄ ζώνη: 16 € | Γ΄ ζώνη: 13 € | Ορθιοι: 10 €. Ωρα έναρξης: 21.00.