Αυξάνονται και πληθύνονται οι πολιτικές, νομικές και οικονομικές προεκτάσεις του τεράστιου σκανδάλου παραβίασης και σφετερισμού των προσωπικών δεδομένων 50 εκατομμυρίων χρηστών του Facebook το 2014 από τη βρετανική εταιρεία ανάλυσης δεδομένων και παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών Cambridge Analytica (C.A.), τα οποία χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλείο πολιτικής μόχλευσης με σκοπό τον επηρεασμό και εκλογικών αναμετρήσεων.
Πιο τρανταχτό παράδειγμα, η μαζική χειραγώγηση Αμερικανών ψηφοφόρων υπέρ του Ντόναλντ Τραμπ στις προεδρικές εκλογές του 2016, καθώς η C.A. είχε προσληφθεί από την προεκλογική ομάδα του Ρεπουμπλικανού μεγιστάνα μετά από έγκριση του γαμπρού του, Τζάρεντ Κούσνερ, συμβάλλοντας καθοριστικά στη νίκη του.
Αυτό τουλάχιστον καυχήθηκε ο -άρτι απολυθείς- διευθύνων σύμβουλός της, Αλεξάντερ Νιξ, σε δημοσιογράφο του βρετανικού Channel 4 που τον βιντεοσκόπησε με κρυφή κάμερα να ομολογεί άλλες βρόμικες πρακτικές της εταιρείας και δη την παγίδευση και εκβίαση πολιτικών ή άλλων αντιπάλων των πελατών της.
Θυμίζουμε πως -από τον Ιούνιο του 2014 ώς τον Αύγουστο του 2016- αντιπρόεδρος της C.A. είχε διατελέσει ο διαβόητος ακροδεξιός πρώην σύμβουλος στρατηγικής του Αμερικανού προέδρου, Στιβ Μπάνον, για να αναλάβει αμέσως μετά επικεφαλής της προεκλογικής εκστρατείας του Τραμπ.
Σύμφωνα με τους New York Times, σύμβουλος της C.A. ήταν και ο πρώην σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του Τραμπ, Μάικ Φλιν.
Η δίνη του σκανδάλου συμπαρασύρει βέβαια και το Facebook, καθώς όλο και περισσότεροι από τα 2,1 δισεκατομμύρια τακτικούς χρήστες του παγκοσμίως καλούνται να κλείσουν ή κλείνουν ήδη τους λογαριασμούς τους στο δημοφιλές μέσο κοινωνικής δικτύωσης, φοβούμενοι καταπάτηση της ιδιωτικότητάς τους.
Εν αναμονή βροχής νομικών προσφυγών σε βάρος του, κατατέθηκε ήδη σε δικαστήριο του Σαν Χοσέ στην Καλιφόρνια η πρώτη ομαδική αγωγή (class-action complaint) κατά της Facebook.Inc και της C.A. με ενάγουσα τη Λορίν Πράις, η οποία -επικαλούμενη αμέλεια και παραβίαση της νομοθεσίας της Καλιφόρνια (όπου βρίσκεται η έδρα του Facebook) για τον αθέμιτο ανταγωνισμό- διεκδικεί αποζημίωση από την πρώτη, επειδή δεν προστάτεψε τα προσωπικά δεδομένα της κι από τη δεύτερη, επειδή εκμεταλλεύτηκε τα στοιχεία αυτά χωρίς τη συγκατάθεσή της προκειμένου να ευνοηθεί ο Τραμπ.
«Κάθε χρήστης του Facebook έχει έννομο συμφέρον από αυτή την αγωγή. […] Στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, η πελάτισσά μας είδε μια τρομερή αύξηση πολιτικών μηνυμάτων στον λογαριασμό της στο Facebook. Επέδειξε μια σχετική κατανόηση τότε, τώρα όμως βλέπει πως υπήρξε απόπειρα να επηρεαστεί η ψήφος της», δήλωσε στο Reuters o δικηγόρος της, Τζον Γιάντσουνιτς.
Παράλληλα, μέτοχοι της Facebook.Inc κατέθεταν αγωγή για διαφυγόντα κέρδη σε δικαστήριο του Σαν Φρανσίσκο μετά την κατρακύλα της μετοχής του ιντερνετικού γίγαντα, που έχασε 50 δισεκατομμύρια δολάρια σε χρηματιστηριακή αξία μέσα σ’ ένα 48ωρο.
Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου των ΗΠΑ (FTC), αρμόδια για θέματα ανταγωνισμού και προστασίας των καταναλωτών, διερευνά ήδη αν το Facebook παραβίασε ρύθμιση του 2011 για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των χρηστών του.
Αν αποδειχτεί κάτι τέτοιο, το μέσο κοινωνικής δικτύωσης αντιμετωπίζει δυνητικά πρόστιμο-μαμούθ, ύψους 40.000 δολαρίων ανά παραβίαση…
Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του κολοσσού, Μαρκ Ζάκερμπεργκ -που έχει κληθεί να δώσει εξηγήσεις σε επιτροπές και του αμερικανικού Κογκρέσου και του βρετανικού κοινοβουλίου- έσπασε χθες τη σιωπή του, αναγνωρίζοντας την «παραβίαση της εμπιστοσύνης» των χρηστών και την «ευθύνη» της προστασίας των δεδομένων τους. «Και εμείς κάνουμε λάθη» ομολόγησε, υποσχόμενος εσωτερική έρευνα.
Τα στραβά μάτια
Καταπέλτης, όμως, για τις πρακτικές του Facebook υπήρξε το πρώην στέλεχος της εταιρείας, Σάντι Παρακίλας, που κατέθεσε χθες μέσω βιντεοκλήσης στην Επιτροπή Ψηφιακής Πολιτικής, Πολιτισμού, ΜΜΕ και Αθλητισμού της Βουλής των Αντιπροσώπων στο Λονδίνο, δηλώνοντας λίγο-πολύ πως η εταιρεία έκανε τα στραβά μάτια σε θέματα καταπάτησης της ιδιωτικότητας των χρηστών της, χωρίς να ελέγχει επαρκώς πού κατέληγαν και πώς χρησιμοποιούνταν τα στοιχεία τους.
Σε συνέντευξή του στο BBC, o ψυχολόγος-ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, Αλεξάντρ Κόγκαν -δημιουργός της εφαρμογής «this is your digital life» (αυτή είναι η ψηφιακή ζωή σου), του ψυχομετρικού τεστ προσωπικότητας μέσω του οποίου έγινε η αρπαγή των δεδομένων από το Facebook για λογαριασμό της C.A.- χαρακτήρισε εαυτόν «αποδιοπομπαίο τράγο» και των δύο εταιρειών, επιμένοντας πως το πρότζεκτ ήταν καθ’ όλα νόμιμο ασχέτως αν εργαλειοποιήθηκε κατόπιν για πολιτικούς σκοπούς.
Την εμπλοκή της C.A. στην εκστρατεία «Leave.EU» υπέρ του Brexit διέψευσε, εν τω μεταξύ, ο Ααρον Μπανκς, ένας από τους πρωτεργάτες της καμπάνιας στο βρετανικό δημοψήφισμα του 2016.
Σε αντίστοιχη διάψευση εκ μέρους των κυβερνώντων Τόρις προχώρησε και εκπρόσωπος της Τερέζα Μέι, υποστηρίζοντας πως η εταιρεία είχε προσεγγίσει ανεπιτυχώς το κόμμα επί ηγεσίας Ντέιβιντ Κάμερον.
Μιλώντας στη Βουλή, η Βρετανίδα πρωθυπουργός τάχθηκε υπέρ της διερεύνησης των πρακτικών της C.A., με τον εκπρόσωπό της να παραδέχεται στη συνέχεια πως η κυβέρνηση της Βρετανίας είχε συνάψει τρεις συμβάσεις με τη SCL Group -μητρική εταιρεία της C.A.- και συγκεκριμένα με τα υπουργεία Αμυνας (2014-15), Εσωτερικών (2009) και το Εξωτερικών (2008-9).
Η εφημερίδα Guardian ωστόσο αποκάλυψε χθες πως ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εσωτερικών Υποθέσεων ζητά πλήρη έρευνα για τις δραστηριότητες της μητρικής εταιρείας, αφού το υπουργείο Αμυνας της είχε δώσει πρόσβαση σε απόρρητα έγγραφα μέχρι το 2013.
