Σκόπια ►Του απεσταλμένου μας
Το χιόνι έπεφτε πυκνό όταν προσγειώθηκε στο διεθνές αεροδρόμιο των Σκοπίων, πρώην Μέγας Αλέξανδρος, το πρώτο ελληνικό αεροσκάφος, μετά το 2006, που μετέφερε τον Ελληνα υπουργό Εξωτερικών, Νίκο Κοτζιά και τα χαμόγελα περίσσευαν στην υποδοχή που έκανε ο ομόλογός του, Νίκολα Ντιμιτρόφ.
Ακολούθησε ένα δείπνο για δύο, που κράτησε πάνω από τρεις ώρες, παρά τους αρχικούς σχεδιασμούς της άλλης πλευράς, και το κυρίως πιάτο ήταν η ουσία της διαπραγμάτευσης, σε ένα πακέτο που περιελάμβανε όλα τα ανοιχτά θέματα που σχετίζονται με το ονοματολογικό. Και δεν είναι λίγα, ούτε υποδεέστερα του ίδιου του ονόματος, για το οποίο υπάρχει σύγκλιση.
Τα αγκάθια
Αγκάθια παραμένουν το εύρος χρήσης του ονόματος, με την Αθήνα να ζητάει μια καθαρή λύση ενός σύνθετου ονόματος -κατά προτίμηση αμετάφραστου- για όλες τις χρήσεις, στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, erga omnes και αλλαγή στο σύνταγμα, ενώ τα Σκόπια φαίνεται να πιστεύουν ότι οι μετονομασίες του αεροδρομίου και του αυτοκινητόδρομου, η απόσυρση κάποιων αγαλμάτων και η αλλαγή του ονόματος μόνο για τη διεθνή χρήση, αποτελεί λύση του προβλήματος.
Μετά το δείπνο Κοτζιά-Ντιμιτρόφ και την επίσης κατ’ ιδίαν μακρά συνομιλία που είχαν και την επόμενη ημέρα στο υπουργείο Εξωτερικών, κοντά στην κεντρική πλατεία με τα κιτς αρχαιοπρεπή αγάλματα δάνεια από ξένους πολιτισμούς κι εθνότητες, όπως ο Μέγας Αλέξανδρος, αλλά και ο τσάρος Σαμουήλ και ο Αλβανός Σκεντέρμπεης, που ανήγειρε ο εθνικιστής πρώην πρωθυπουργός Νίκολα Γκρούεφσκι, το κλίμα είχε βελτιωθεί και είχαν γίνει βήματα.
Απέναντι από το υπουργείο, 25 άτομα έκαναν μια αναιμική, υποτονική συγκέντρωση διαμαρτυρίας, μια ένδειξη πως το ζήτημα του ονόματος, εφόσον υπάρξει μια πρόταση λύσης που θα είναι αξιοπρεπής, θα μπορέσει να περάσει από την κοινωνία. Ας σημειωθεί πως οι διαδηλωτές (με τους οποίους συνομίλησα σε πολύ φιλικό πνεύμα από την πλευρά τους) ήταν σχεδόν όλοι συνταξιούχοι και χαμηλού εισοδήματος, από κοινωνικές κατηγορίες που δεν μπορούν να ελπίζουν σε ένα ευρωπαϊκό μέλλον που θα ανοίξει σε περίπτωση λύσης και θα δώσει προοπτική ανάπτυξης και ευημερίας στις νεότερες γενιές.
Αυτή άλλωστε είναι και η κοινωνική βάση του μεταρρυθμιστή πρωθυπουργού Ζόραν Ζάεφ, ο οποίος ψηφίστηκε και από πολλούς Αλβανούς που προσβλέπουν σε μια πιο δίκαιη και ισότιμη πολιτεία, έναν πολιτικό που διαδέχτηκε τον Γκρούεφσκι στην εξουσία και ελπίζει να βάλει τη χώρα του στο ΝΑΤΟ και να ανοίξει τον μακρύ δρόμο της ένταξης στην Ε.Ε.
Η ευκαιρία
Ομως η ευρωατλαντική ολοκλήρωση της ΠΓΔΜ περνάει από την Αθήνα και ο χρόνος που απομένει για να προλάβουν το τρένο του Ιουνίου λιγοστεύει. Η Αθήνα δείχνει πως έχει την ιστορική βούληση να λύσει το πρόβλημα, κάνει εποικοδομητικές προτάσεις αλλά δεν πιέζεται από τον χρόνο.
Μπορούμε να ζήσουμε και χωρίς λύση, αν υπάρξει τελικά αδιαλλαξία από την απέναντι πλευρά. Ωστόσο, δεν είναι πρόθεση της Αθήνας η μη λύση, κάθε άλλο. Δεν θα υπάρξει εύκολα στο κοντινό μέλλον άλλη ευκαιρία όπως σήμερα και αυτό φαίνεται να το συνειδητοποιούν στα Σκόπια όλο και πιο πολύ.
Πολύ θετικές ήταν και οι συνομιλίες Κοτζιά-Ζάεφ (υπάρχουν διαφορές, αλλά υπάρχει και βούληση να ξεπεράσουμε τα προβλήματα, είπε) αναμενόμενα θετικές ήταν οι συναντήσεις με την αλβανική ηγεσία που στηρίζουν εδώ και τώρα τη λύση, όμως η θετική έκπληξη μάλλον ήρθε από το κόμμα των εθνικιστών, VMRO-DPMNE, με τον ηγέτη του, Χρίστιαν Μίτσκοσκι, να δηλώνει πως θέλει να παίξει εποικοδομητικό ρόλο. Φεύγοντας από τα Σκόπια, η ελληνική πλευρά είχε την αίσθηση πως, μετά την επίσκεψη, αυξήθηκαν οι πιθανότητες για λύση, όμως μας χωρίζει ακόμη μεγάλη απόσταση.
Επόμενο κρίσιμο ραντεβού, την Παρασκευή στη Βιέννη, με τον μεσολαβητή του ΟΗΕ, Μάθιου Νίμιτς, και τον χρόνο να κυλάει αντίστροφα.
