Οι Κυκλάδες ρίχνουν άγκυρα στην Αθήνα

Το περίφημο ψηφιδωτό του Διονύσου από το Μουσείο της Δήλου, το ομοίωμα πήλινου οικίσκου διαστάσεων 38χ50 που ανασκάφηκε από τον Νικόλαο Ζαφειρόπουλο στη Σελλάδα Θήρας, ένα έργο του Ελ Γκρέκο από την πρώτη περίοδο της δημιουργίας του, μια αποτοιχισμένη βυζαντινή τοιχογραφία του 13ου αιώνα με τον Αϊ-Γιώργη, από τη Νάξο…

Εμβληματικά έργα, τα οποία δεν έχουν βγει άλλη φορά από τις Κυκλάδες ή δεν έχουν ξαναδεί το φως της δημοσιότητας, ήρθαν στην Αθήνα για την έκθεση «Κυκλαδικά στιγμιότυπα, από τα μνημεία και τους ανθρώπους τους», που εγκαινιάζεται σήμερα στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο.

Η έκθεση, που διοργανώνεται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και σε συνεργασία με τη Γαλλική Σχολή Αθηνών, συνθέτει επιλεγμένα «στιγμιότυπα» με πρωταγωνιστές ανθρώπους που εργάστηκαν για την αποκάλυψη, την προστασία και ανάδειξη του μοναδικού αρχαιολογικού και πολιτιστικού πλούτου των Κυκλάδων από τα τέλη του 19ου έως σήμερα.

Ευρήματα που φυλάσσονται στα μουσεία μας, πρωτότυπο αρχειακό και φωτογραφικό υλικό ξεδιπλώνουν γοητευτικές ιστορίες για τους άοκνους εργάτες του δύσκολου και πολύπλοκου έργου της διάσωσης των μνημείων των Κυκλάδων, αλλά και όλους αυτούς που συμμετείχαν ενεργά στην πρόσληψή του.

Σε τρεις ενότητες διαρθρώνεται η έκθεση. Η αφήγηση είναι χρονολογική, ξεκινώντας από τις πρώτες ανασκαφές του 19ου αιώνα στη Δήλο και τη Ρήνεια και τη συμβολή της Γαλλικής Σχολής Αθηνών και της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας του νεοσύστατου ελληνικού κράτους στην ανακάλυψη ενός θαυμαστού ιερού του αρχαίου κόσμου και ενός πολύβουου λιμανιού, το οποίο έζησε μοναδικές στιγμές πολυπολιτισμικού πλούτου.

Εξέχον έκθεμα της ενότητας, το εξαιρετικό ψηφιδωτό έμβλημα από την οικία του Διονύσου που εκτίθεται για πρώτη φορά στην Αθήνα.

Ο δεύτερος άξονας της έκθεσης έχει επίκεντρο μια σπουδαία μορφή της αρχαιολογίας των Κυκλάδων, τον Νικόλαο Ζαφειρόπουλο (1959-1972), ο οποίος εργάστηκε με συνέπεια έως το τέλος της ζωής του, σε περιόδους κρίσιμες για τις αρχαιότητες των Κυκλάδων αλλά και την ταυτότητα του κυκλαδικού τοπίου, με στόχο την προστασία και ανάδειξη του αρχαιολογικού πλούτου των νησιών.

Στο πολυδιάστατο έργο του συγκαταλέγεται και η ανασκαφή του νεκροταφείου της αρχαίας Θήρας στη Σελλάδα από όπου παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό επιλεγμένα ευρήματα, όπως το εντυπωσιακό ομοίωμα οικίσκου από γυναικεία ταφή με 103 αντικείμενα-μια μικρογραφία θηραϊκού νοικοκυριού της εποχής, το κορυφαίο ίσως έκθεμα που ήρθε στην Αθήνα.

Η τελευταία ενότητα ρίχνει φως στις συντονισμένες προσπάθειες εντοπισμού, προστασίας και συντήρησης σημαντικών βυζαντινών και μεταβυζαντινών μνημείων, αλλά και μοναδικών αντικειμένων εξέχουσας ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας.

Ιστορίες για σύνολα μνημειακής ζωγραφικής, φορητές εικόνες με τις προκλήσεις συντήρησής τους συνθέτουν το αφήγημα αυτής της ενότητας.

Μεταξύ των εκθεμάτων, δύο άγνωστες έως σήμερα βυζαντινές εικόνες, αποτοιχισμένες βυζαντινές τοιχογραφίες και μια εικόνα βυζαντινής τεχνοτροπίας του Ελ Γκρέκο, που εντοπίστηκε απροσδόκητα στη Σύρο το 1983.

Η έκθεση εντάσσεται στη σειρά εκδηλώσεων που οργανώνει η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και περιλαμβάνει την παρουσίαση του καταλόγου της έκθεσης «Vanity. Ιστορίες κοσμημάτων από τις Κυκλάδες» (έγινε χθες στο Φετιχέ Τζαμί στη Ρωμαϊκή Αγορά) και το διεθνές συνέδριο με τίτλο «Περί των Κυκλάδων νήσων. Το Αρχαιολογικό Εργο στις Κυκλάδες», με τη συμμετοχή 200 επιστημόνων (από σήμερα έως και την Κυριακή στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο).

 Info:

Εγκαίνια σήμερα, στις 20.00, στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο, Bασιλίσσης Σοφίας 22. Διάρκεια έως το τέλος Φεβρουαρίου 2018.