Εκλογές τον Μάρτιο με ρυθμιστή τον «καβαλιέρε»

Η Ιταλία αφήνει πίσω της το 2017 και ετοιμάζεται να υποδεχθεί το νέο έτος με έμφαση στις πολιτικές εξελίξεις. Τον Μάρτιο θα διεξαχθούν βουλευτικές εκλογές και ουδείς μπορεί να προβλέψει πώς θα αλλάξει το πολιτικό σκηνικό.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι αν βασιστεί κανείς στα όσα προκύπτουν από τις δημοσκοπικές έρευνες, τουλάχιστον έως τώρα, δεν υπάρχει δυνατότητα σχηματισμού αυτοδύναμης κυβέρνησης.

Το κεντροαριστερό Δημοκρατικό Κόμμα του Ματέο Ρέντσι βρίσκεται στο χαμηλότερο ποσοστό των τελευταίων ετών και δεν ξεπερνά το 23,5%.

Η Δεξιά (η Φόρτσα Ιτάλια, η ξενοφοβική Λέγκα και τα ακροδεξιά «Αδέλφια της Ιταλίας») αγγίζει, ως συμμαχία, το 35,5%, ενώ τα Πέντε Αστέρια (τα οποία, όμως, στη φάση αυτή δεν συζητούν το ενδεχόμενο συνεργασιών) βρίσκονται στο 28,5%.

Η Αριστερά παρουσιάζεται ως αουτσάιντερ και, με νέο ηγέτη τον πρόεδρο της Γερουσίας Πιέτρο Γκράσο, συγκεντρώνει το 6,6% της πρόθεσης ψήφου.

Ενα τοπίο που δεν επιτρέπει, τουλάχιστον υποθετικά, τη σύσταση σταθερής κυβέρνησης. Υπάρχουν, βέβαια, τρεις θεωρητικές εναλλακτικές.

Η πρώτη βασίζεται στο ενδεχόμενο δημιουργίας κυβερνητικής συμμαχίας ανάμεσα στη Φόρτσα Ιτάλια του Μπερλουσκόνι και στο Δημοκρατικό Κόμμα του Ρέντσι. Κάτι τέτοιο, όμως, θα μπορούσε να καταστεί δυνατό μόνο σε περίπτωση που το κόμμα του πρώην «καβαλιέρε» καταφέρει να αυξήσει με αρκετά αισθητό τρόπο τα ποσοστά του, φτάνοντας από το σημερινό 15% σε μια εκλογική επίδοση του 20%.

Και σαφώς δεν πρέπει να παραβλέπει κανείς τις αντιδράσεις που μια τέτοια συμπόρευση μπορεί να δημιουργήσει στο εσωτερικό της ιταλικής Κεντροαριστεράς. Είναι σαν να λέμε ότι, ύστερα από είκοσι χρόνια αντιμπερλουσκονικής εκστρατείας, η προοδευτική παράταξη παραδέχεται πως έκανε λάθος ή, αν μη τι άλλο, πως υπερέβαλε θεαματικά σε κριτικές και ενστάσεις.

Η δεύτερη εναλλακτική αφορά μία αμιγώς δεξιά και ακροδεξιά συμμαχία, με τη Φόρτσα Ιτάλια, τη Λέγκα και τα Αδέλφια της Ιταλίας.

Οπως είπαμε, στη φάση αυτή, «στα χαρτιά», είναι η ισχυρότερη πιθανότητα, αλλά και εδώ υπάρχουν πολλές δυσκολίες και παγίδες.

Για παράδειγμα, ο Μπερλουσκόνι θα καταφέρει να πείσει την κυρία Μέρκελ και όλο το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα ότι είναι ωφέλιμη η συμμαχία με τα «Αδέλφια της Ιταλίας», τα οποία θεωρούν τον Μπενίτο Μουσολίνι πολιτικό πρότυπο και μαζί με τη Λέγκα υποστηρίζουν τη γραμμή της «ανοχής μηδέν» προς τους μετανάστες χωρίς άδεια παραμονής;

Ο Σίλβιο πιστεύει ότι θα μπορέσει να λειάνει τις γωνίες και ότι η άνοδος στην εξουσία βοηθά στο να γεφυρωθούν οι διαφορές. Εδώ, όμως, δεν μιλάμε για γωνίες, αλλά για ολόκληρους ογκόλιθους.

Η τρίτη εναλλακτική σχετίζεται με το κίνημα Πέντε Αστέρων, που ίδρυσε ο Μπέπε Γκρίλο. Υποψήφιος πρωθυπουργός του κινήματος δεν θα είναι ο Ιταλός ηθοποιός, αλλά ο αντιπρόεδρος της Βουλής Λουίτζι Ντι Μάιο, τριάντα ενός ετών, ο οποίος έχει επιλέξει να εμφανίζεται στην τηλεόραση με μετριοπαθείς, συγκρατημένους τόνους, πάντα με μπλε σκούρο κοστούμι και γραβάτα. Υπάρχουν και εδώ, βέβαια, αρκετά ερωτήματα.

Πόσο θα τρομάξει τους Ιταλούς, τις ερχόμενες εβδομάδες, η πρόθεση των «πεντάστερων» να φτάσουν μέχρι και σε προκήρυξη συμβουλευτικού δημοψηφίσματος για την παραμονή ή την έξοδο από το ευρώ;

Ο Ντι Μάιο επαναλαμβάνει ότι πρόκειται για ύστατη λύση, αν η Ευρώπη δεν εισακούσει τα αιτήματα για αλλαγή πορείας και ενίσχυση της κοινωνικής πορείας της Ενωσης.

Ολοι οι αναλυτές, όμως, αναφέρονται συνεχώς στους φόβους και στις ενδεχόμενες αντιδράσεις των αγορών.

Παράλληλα, τα Πέντε Αστέρια επιμένουν ότι αν είναι πρώτο κόμμα θα ζητήσουν από τις υπόλοιπες δυνάμεις να στηρίξουν το πρόγραμμα και την κυβέρνησή τους στο Κοινοβούλιο.

Αλλά κάτι τέτοιο δεν φαίνεται, τουλάχιστο στην παρούσα φάση, ιδιαίτερα ρεαλιστικό. Μένει να διαπιστωθεί, επίσης, ποια στάση θα κρατήσει η Αριστερά, με το κόμμα «Ισοι και Ελεύθεροι».

Αν θα επιχειρήσει να συμμαχήσει με το Δημοκρατικό Κόμμα ή αν θα βρει κοινά σημεία, βάσει ενός κοινωνικού προγράμματος, με το κίνημα του Γκρίλο.

Ο Πάολο Τζεντιλόνι, πάντως, θα παραμείνει πρωθυπουργός μέχρι τη σύσταση της νέας κυβέρνησης προς αποφυγή επικίνδυνων αναταράξεων. Και σε ό,τι αφορά, τέλος, τις διάφορες σταδιοδρομίες, η ιταλική πολιτική μοιάζει όλο και περισσότερο με «τέχνη του απίθανου»: ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι, στα 81 του, επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο, ενώ ο Ματέο Ρέντσι, στα 42 του, βλέπει να απομακρύνεται όλο και περισσότερο η δυνατότητα να ξαναγίνει πρωθυπουργός…