Ηταν μόλις πριν από λίγες μέρες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο η ομιλία του προέδρου της Eυρωπαϊκής Επιτροπής κ. Γιούνκερ με θέμα την κατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
Στο κείμενο που εκφωνήθηκε μπορεί να ανιχνεύτηκε η επινοητικότητα και η αισθαντικότητα ενός στεριανού πολιτικού να βλέπει τον άνεμο πάλι στα πανιά της Ευρώπης, να διακηρύσσει τις αρχές της δημοκρατίας και να υπερακοντίζει τη θεματική του ευρύτητα με την επισήμανση ότι οι ψαροκροκέτες και η σοκολάτα στα κράτη του πρώην ανατολικού μπλοκ δεν έχουν την ίδια ποσότητα και ποιότητα με τα αντίστοιχα προϊόντα της αναγεννησιακής Δυτικής Ευρώπης, αλλά δεν ανιχνεύτηκε η τοξική ουσία στα σωθικά της Ευρωπαϊκής Ενωσης που κατατρώει τις ζωές και την αξιοπρέπεια εκατομμυρίων ανθρώπων.
Με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες πολιτών δίνουν τη δυνατότητα σε ένα εκατομμύριο πολίτες να ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει νέα νομοθεσία της Ε.Ε., αφού μόνο αυτή έχει αυτό το δικαίωμα.
Μόλις πρόσφατα σχετικά με την πρωτοβουλία «Stop TTIP», ενός εκατομμυρίου Ευρωπαίων πολιτών (τη διατλαντική εμπορική συμφωνία που προετοίμαζαν μυστικά οι ευρωπαϊκές πολυεθνικές με τις αμερικανικές με πολιτικό όχημα την Ευρ. Επιτροπή), είχε απορριφθεί η καταχώρισή της από την Κομισιόν, αλλά η προσφυγή των υπευθύνων της πρωτοβουλίας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και η δικαίωσή τους ανάγκασε την Κομισιόν να τη δεχτεί μόλις τρεις μέρες μετά την ομιλία του θαλασσοπόρου προέδρου της για τη δημοκρατία, όπου δεν παρέλειψε βέβαια να υπογραμμίσει την ανάγκη διαφάνειας στις εμπορικές συμφωνίες απορρίπτοντας τον προστατευτισμό και μένοντας σταθερά στην υπηρεσία της αξιοποίησης της παγκοσμιοποίησης.
Και η δημοκρατία βρίσκει την απόλυτη υλική της βάση στον λόγο του κ. Γιούγκερ, αφού αυτοσυγχαίρεται με «τα εύσημα για τη μείωση των δημοσίων ελλειμμάτων από το 6,6% στο 1,6%, χάρη στην ευφυή εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Ζητούμε δημοσιονομική πειθαρχία αλλά συγχρόνως φροντίζουμε να μη βλάψουμε την ανάπτυξη. Και η προσέγγιση αυτή αποδίδει πολύ καλά, σε ολόκληρη την Ενωση – παρά την κριτική που δέχεται».
Για να ολοκληρώσουμε την επιτυχή εικόνα της «ευφυούς» εφαρμογής του Συμφώνου, εκτός από τη μνημονιακή Ελλάδα, να προσθέσουμε ότι το 2015 η Ε.Ε. καταγράφει εμπορικό πλεόνασμα σε αγαθά 64,2 δισεκατομμύρια ευρώ συγκριτικά με το 2014 που ήταν μόλις 11,1 δισ., ενώ το ετήσιο εμπορικό έλλειμμα των Ηνωμένων Πολιτειών σε αγαθά υπερβαίνει τα 700 δισ. δολάρια και το συνολικό εμπορικό έλλειμμα υπερέβη τα 500 δισ. δολάρια το 2016.
Τα ερωτήματα της αμερικανικής προεδρίας για το τεράστιο εμπορικό έλλειμμα των Ην. Πολιτειών μπορεί να απαντήθηκαν εν μέρει από τον πρέσβη της Ε.Ε. στην Ουάσινγκτον, που έγραψε ότι οι ρίζες των εμπορικών ελλειμμάτων δεν προέρχονται από το εμπόριο αλλά κυρίως από τις μακροοικονομικές πολιτικές (sic!) (διανοίγοντας ευφυώς ορίζοντες στην αμερικανική ηγεσία για περαιτέρω πολιτικές λιτότητας), αλλά συμπληρώθηκαν και από άμεσες ενέργειες.
Η «Αμερική πρώτα» του Τραμπ χτύπησε τις ισπανικές ελιές και τη γεωργική πολιτική της Ε.Ε., αφού το υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ πρόσφατα ξεκίνησε μια έρευνα για να αποφασίσει εάν θα αλλάξει τους δασμούς στις ώριμες ελιές από την Ισπανία, αφού οι παραγωγοί ελιάς της Καλιφόρνιας ισχυρίστηκαν ότι οι Ισπανοί ωφελούνται αθέμιτα από το καθεστώς επιδοτήσεων της Ε.Ε. Η παγκοσμιοποίηση με τα οφέλη της θα χρειαστεί έναν επανασχεδιασμό με αρκετές κοινωνικές προσαρμογές της και να ξανασερβιριστεί ιδεολογικά και πολιτικά στους λαούς (πρόταση που δεν υπήρχε ευθέως στο σπάραγμα καρδιάς του κ. Γιούγκερ αλλά εννοείτο).
Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική της Ε.Ε. μετατοπίζει το μοντέλο επιδοτήσεων από τη γη που καλλιεργείται στο προϊόν, δίνοντας ώθηση στην τεχνολογία και τη μαζική μεγάλη παραγωγή στον πρωτογενή τομέα.
Δεν θα μπορούσε κανείς να τελειώσει ένα σημείωμα γι’ αυτήν την ομιλία αν δεν αναφερόταν στον «αγώνα» για τη δημοκρατία και την ελευθερία που δίνει απνευστί ο αντιπρόεδρος, ο Ολλανδός σοσιαλδημοκράτης κ. Τίμερμανς. Στις 31 Αυγούστου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ο κ. αντιπρόεδρος σφυροκοπούσε την ηγεσία της πολωνικής κυβέρνησης που καταστρατηγεί τους κανόνες δικαίου και τις αρχές της Ε.Ε.
Την ίδια μέρα, όμως, κάπου εκεί κοντά, σε κλειστή συνεδρίαση, οι εκπρόσωποι του αγώνα για αυτοδιάθεση της Δυτικής Σαχάρας έδιναν μάχη μπροστά σε αξιωματούχους της Ε.Ε. και ευρωβουλευτές να τους πείσουν να σεβαστούν την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου που θεωρεί παράνομη την κατοχή της Δυτικής Σαχάρας από το Μαρόκο.
Η Κομισιόν προσπαθεί να βρει νομικά μέσα να παρακάμψει την απόφαση του Δικαστηρίου που αναγνωρίζει ότι οι λαοί της Σαχάρας έχουν αναφαίρετο δικαίωμα αυτοδιάθεσης και έχει επιβεβαιώσει το δικαίωμά τους να προστατεύουν τα συμφέροντά μας στους φυσικούς πόρους της περιοχής τους. Η Siemens και η ιταλική Εnel έχουν προχωρήσει σε τεράστιες εγκαταστάσεις για ενέργεια στη Δυτική Σαχάρα ως μέρος των εμπορικών συμφωνιών Ε.Ε.-Μαρόκου!
Κύριε Γιούνκερ, αφήστε για μια στιγμή ο άνεμος να καθαρίσει τον ορίζοντα από τις σκιές της δικής σας δημοκρατίας. Αφήστε τους λαούς να αναπνεύσουν τον αέρα της ελευθερίας τους και της δημιουργίας.
* πολιτικής επιστήμονος, δρος Επιστήμης της Πληροφορίας
