Ημέρες μειονοτήτων

Υπάρχει, λέει, ημέρα του κοριτσιού. Ενημερώθηκα γι’ αυτό, αρκετά ετεροχρονισμένα είναι η αλήθεια, ένα πρωί του Οκτωβρίου. Ανοίγοντας τον υπολογιστή για να διαβάσω το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, η πρώτη σελίδα του πάροχου, κάτω από τη γραμμή αναζήτησης, έγραφε: «Μαζί με τα κορίτσια όλου του κόσμου #FreedomForGirls».*

Μάλιστα. Προστατευόμενο είδος τα κορίτσια, είδος υπό εξαφάνιση, ειδική κατηγορία ανθρώπου που χρήζει προστασίας. Αποδείξεις υπάρχουν: σε διάφορα σημεία του πλανήτη κορίτσια αναγκάζονται σε γάμους πριν μπουν στην εφηβεία, γίνονται αντικείμενο αγοραπωλησίας για να εξασφαλιστεί η επιβίωση των οικογενειών τους, πέφτουν θύματα βιασμού, δολοφονούνται ή κακοποιούνται, δεν τους επιτρέπεται να πάνε σχολείο, και όταν το κάνουν κινδυνεύουν -τα κορίτσια που απήχθησαν από την Μπόκο Χαράμ είναι η κορυφή του παγόβουνου.

Αυτά, σε άλλα μέρη, εκεί όπου εθνικισμοί, πόλεμοι, προκαταλήψεις, ακραίες θρησκευτικές πεποιθήσεις, φτώχεια και άγνοια φτιάχνουν εκείνο το εκρηκτικό μείγμα που προκαλεί όλα τα κακά.

Αλλά στον «πολιτισμένο» δυτικό κόσμο, όπου τα κορίτσια σπουδάζουν, γίνονται επιστήμονες, καλλιτέχνες, πολιτικοί, δημοσιογράφοι, επαγγελματίες κάθε είδους, τα πράγματα είναι πράγματι καλύτερα; Πολλές φορές αμφιβάλλω και έχω στοιχεία γι’ αυτό.

Είδα γυναίκες επιτυχημένες, με πολλές περγαμηνές, να προσπαθούν να γίνουν καλές μαγείρισσες, γιατί πρέπει να αποδείξουν ότι το ξέρουν κι αυτό. Ακουσα μητέρες και γιαγιάδες, υπερήφανες για κόρες κι εγγονές που σπούδασαν και με τη δουλειά τους ορίζουν τις ζωές τους, να ανησυχούν που δεν τις βλέπουν «τακτοποιημένες με ένα καλό παιδί»· μήπως είναι λίγο «τεμπέλες»;

Αλλά και σύγχρονους γονείς να προειδοποιούν τα κορίτσια τους να είναι προσεκτικά γιατί τα αγόρια «όταν θυμώνουν» μπορούν να τους κάνουν κακό (να διδάξουν τα αγόρια να σέβονται τους άλλους δεν τους περνάει από το μυαλό, υποθέτω).

Και πόσες φορές δεν βρέθηκα σε συζητήσεις μεταξύ γυναικών, που ξεπέρασαν κοινωνικά και άλλα εμπόδια για να φτιάξουν μια ζωή όπως την ήθελαν, να κρίνουν και να κατακρίνουν άλλες, γιατί άργησαν να κάνουν παιδιά ή έκαναν παιδιά πολύ νωρίς, γιατί δεν είναι αρκετά κοκέτες, δεν είναι αρκετά θηλυκές και θελκτικές, δεν είναι επαρκώς νοικοκυρές -βάλτε εδώ όποιο στερεότυπο θέλετε- ή αντίθετα ότι είναι υπερβολικές σε κάτι από τα παραπάνω. Σεξισμός εκπεφρασμένος από τα ίδια τα θύματά του, δηλαδή.

Ας μην αναφερθώ στη λεγόμενη κουλτούρα των ΜΜΕ, με τις γυναίκες-πλαστικές κούκλες και σε μια «κωμική» ραδιοφωνική διαφήμιση για το «ράφι» κάποιας Χαρίκλειας, που δεν ήθελε να παντρευτεί κάποιους πολύφερνους γαμπρούς…

Και μετά έρχονται τα μετρήσιμα με στατιστικές: σπάνια μια γυναίκα αμείβεται όσο ένας άντρας για την ίδια δουλειά, θεωρείται μειονέκτημα να είναι παντρεμένη ή να έχει παιδιά όταν ψάχνει για δουλειά, οι προαγωγές γι’ αυτές είναι πιο σπάνιες ή, όταν δίνονται, «κάτι περίεργο, ίσως όχι και τόσο ηθικό» έχει συμβεί.

Ισως τα φουστάνια τους να ήταν λίγο πιο κοντά από το επιτρεπτό και τα ντεκολτέ τους πιο βαθιά απ’ ό,τι έπρεπε… Είχαν έναν πάτρωνα, βρε αδελφέ. Ισως πάλι να μην είναι γυναίκες με την κλασική έννοια του όρου, «τρυφερές» και «ευαίσθητες», αλλά «σκληρές», «σκύλες», «χειριστικές», «εκβιάστριες».

Ωραίες οι καμπάνιες, λοιπόν, καλά τα διεθνή συνέδρια και οι σύνοδοι στον ΟΗΕ για την ενίσχυση των κοριτσιών, για περισσότερες ευκαιρίες στην εκπαίδευση, στον χώρο της δουλειάς, για να διαμορφωθούν ηγέτιδες* πλάι στους ηγέτες. Καλό είναι να υπάρχουν, αλλά μοιάζουν με μπουσουλήματα νηπίων σε λεωφόρους με νταλίκες.

Η πραγματική αλλαγή απαιτεί προσπάθεια στη βάση, στην οικογένεια, στο σπίτι, στο σχολείο. Μια παιδεία που δεν ξεχωρίζει το παιδί από το περιεχόμενο στο εσώρουχό του, αλλά καλλιεργεί το πνεύμα του, σέβεται τις ανάγκες και χτίζει πάνω στις ικανότητές του.

Μπορεί να γίνει αυτό σε μια κοινωνία που προτιμά την ευκολία της συνήθειας από την προσπάθεια για το καλύτερο και βαυκαλίζεται πως κάνει κάτι ορίζοντας παγκόσμιες ημέρες μειονοτήτων; Αφήστε που τα κορίτσια δεν είναι μειονότητα.

*Πρόκειται για καμπάνια σε εξέλιξη ώστε να αλλάξουν τα στερεότυπα που επικρατούν εις βάρος των κοριτσιών.