Η αποσύνθεση της μπουρζουαζίας και ο ακτιβιστής Τζέιμς Μπόλντουιν

Happy End  ★★★½☆☆

(Γαλλία, Αυστρία, Γερμανία, 2017, 107′)

• σκηνοθεσία: Μίκαελ Χάνεκε
• ηθοποιοί: Ιζαμπέλ Ιπέρ, Ζαν-Λουί Τρεντινιάν, Ματιέ Κασοβίτς, Φραντς Ρογκόφσκι, Τόμπι Τζόουνς

Ο Μίκαελ Χάνεκε, ένας από τους αναμφισβήτητα σπουδαιότερους δημιουργούς της εποχής μας, πυλώνας του κινηματογραφικού κυνισμού, δίνει τη δική του εκδοχή τού (καθόλου) «Happy End», με τη νέα του ταινία, που έκανε την επίσημη πρεμιέρα της στο Φεστιβάλ Κανών – και, μαζί, κάνει ένα μικρό βήμα πίσω, στην προοδευτική φιλμογραφία του.

Αυτή τη φορά, ο Χάνεκε, σαν να διαβάζει τις «οδηγίες για να κάνετε μια ταινία του Μίκαελ Χάνεκε σε πέντε εύκολα βήματα», παρουσιάζει μια μπουρζουά οικογένεια που, στην κάθε πτυχή της, στο κάθε μέλος της -ο πατριάρχης είναι υπερήλικας, ο ένας γιος πρέπει να φροντίσει τη μικρή κόρη του γιατί η πρώην γυναίκα του βρίσκεται σε κώμα, ο εγγονός του είναι ένα αυτοκαταστροφικό τίποτα κι η κόρη του, μόνη αυτή, προσπαθεί να μαζεύει τα σπασμένα- βρίσκεται σε αποσύνθεση και προκαλεί κι αυτή την ηθική ή σωματική τιμωρία.

Ο Μίκαελ Χάνεκε μάς έχει συνηθίσει σ’ αυτή τη φόρμα: μια ήρεμη δράση με υπόγεια αίσθηση κινδύνου, που κυλά χωρίς να καταλαβαίνεις ακριβώς πώς τα στοιχεία της συνδέονται και καταλήγει σ’ ένα φινάλε τόσο δυνατό που αυτομάτως τοποθετεί τα κομμάτια στη σωστή τους θέση και σου κόβει ακαριαία την ανάσα – το έκανε, για παράδειγμα, στο «Caché».

Μας έχει συνηθίσει και στην κυνική απόρριψη, ή τιμωρία, της μεγαλοαστικής τάξης, της ευρωπαϊκής μπουρζουαζίας – το κάνει σχεδόν σε όλες τις ταινίες του, από το «Funny Games» ώς τη «Λευκή Κορδέλα».

Σ’ αυτήν εδώ, όμως, την ταινία καταδικάζει τους ήρωες και την κοινωνική τους τάξη, την τιμωρεί με μια ισοπεδωτική κατάρρευση, χωρίς στ’ αλήθεια σχέσεις αιτιότητας, χωρίς υπόβαθρο, αφήνοντάς μας να συνδέσουμε τα κομμάτια με κρίκους την κοινή μας γνώση της πραγματικότητας και μια σειρά αυθαίρετων υποθέσεων.

Ασφαλώς μια μέτρια ταινία του Χάνεκε είναι πολύ καλύτερη από μια καλή ταινία πολλών άλλων σκηνοθετών. Ασφαλώς οι ερμηνείες ολόκληρου του καστ είναι λεπτοδουλεμένες, με την Ιπέρ να αρπάζει κάθε σκηνή που της δίνεται και τον Τρεντινιάν να σαρώνει την οθόνη με το βλέμμα του. Ασφαλώς είναι ένα φιλμ που αφήνει τον θεατή με τη γνώριμη αίσθηση συναισθηματικού πάγου που επεξεργάζεται μόνος του για καιρό, αναλογιζόμενος αυτόν τον ασταμάτητο κύκλο του κοινωνικού κακού. Απλώς, τα ίδια πράγματα ο Χάνεκε τα έχει μεταφέρει στις ταινίες του ήδη καλύτερα, με τρόπο πιο συμπαγή και λιγότερο αυθαίρετο.

ΙΝΤΕΑΛ, ΝΙΡΒΑΝΑ, ΑΤΤΑΛΟΣ, ΑΤΛΑΝΤΙΣ, ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX, CINEPOLIS ΓΛΥΦΑΔΑ, ΑΙΓΛΗ

Αρδέννες  ★★½☆☆☆

(D’ Ardennen, Βέλγιο, 2016, 96′)

• σκηνοθεσία: Ρόμπιν Προντ
• ηθοποιοί: Κέβιν Γιάνσενς, Γιερόεν Πέρσεβαλ, Βέρλε Μπέτενς

Οταν ο Κένι βγαίνει από τη φυλακή, έτοιμος ξανά για την παρανομία, συναντά το κορίτσι που άφησε πίσω, τη Σιλβί και τον αδελφό και συνεργό του, τον Ντέιβ. Μόνο που όσο ο Κένι έλειπε, ο Ντέιβ κι η Σιλβί ήρθαν κοντά με περισσότερους από έναν τρόπους.

Οι παραγωγοί του «Bullhead» παρουσιάζουν το σκηνοθετικό ντεμπούτο του Ρόμπιν Προντ, ενός ακόμη αδιαμφισβήτητου ταλέντου από το Βέλγιο, μ’ ένα φιλμ σκοτεινό, βίαιο, σαρκικό, που, ωστόσο, επενδύει περισσότερα στο ύφος, παρά στην ουσία.

ΑΑΒΟΡΑ, ΔΙΑΝΑ, CINEPOLIS ΓΛΥΦΑΔΑ, ΑΕΛΛΩ CINEMAX, NANA CINEMAX

Stronger – Με τη δύναμη της ζωής  ★★☆☆☆

(Stronger, ΗΠΑ, 2017, 119′)

• σκηνοθεσία: Ντέιβιντ Γκόρντον Γκριν
• ηθοποιοί: Τζέικ Τζίλενχαλ, Τατιάνα Μασλάνι, Μιράντα Ρίτσαρντσον

Ο Ντέιβιντ Γκόρντον Γκριν για άλλη μια φορά εμπνέει στον πρωταγωνιστή του μια μεγαλειώδη ερμηνεία, πράγμα όχι δύσκολο για τον Τζέικ Τζίλενχαλ. Η ιστορία, βασισμένη στην πραγματικότητα, παρακολουθεί τον Τζεφ Μπόμαν, έναν νεαρό που έτυχε να βρίσκεται δίπλα στον βομβιστή στην τρομοκρατική επίθεση στον Μαραθώνιο της Βοστόνης το 2013.

Ο Μπόμαν έχασε τα δυο του πόδια, βοήθησε την αστυνομία, αλλά ξεκίνησε τον δικό του μαραθώνιο επιβίωσης. Ατμοσφαιρική αποτύπωση της κλειστής βοστονέζικης κοινότητας κι ένα θαυμάσιο καστ, δεν προσφέρουν κάτι στη συμβατική αφήγηση μιας κλασικής ιστορίας του απλού ανθρώπου που γίνεται ήρωας αλλά δυσκολεύεται να σώσει τον εαυτό του.

Δεν είμαι ο νέγρος σου  ★★★★☆

(I Am Not Your Negro, Ελβετία, Γαλλία, Βέλγιο, Η.Π.Α., 2016, 93′)

• σκηνοθεσία: Ραούλ Πεκ
• αφήγηση: Σάμιουελ Λ. Τζάκσον

Υποψήφιο για Οσκαρ στην τελευταία απονομή, το ντοκιμαντέρ του Ραούλ Πεκ είναι ένα από εκείνα που αφήνουν το αποτύπωμά τους στη γενιά μας. Από τη μια γιατί κατευθύνεται από εκείνο το προσωπικό στοιχείο, την ανθρώπινη διάσταση, που δίνει σ’ ένα ντοκιμαντέρ πηγαία δύναμη. Κι από την άλλη γιατί, με μια σπάνια ισορροπία, κάνει το παρελθόν να μιλά βροντερά για το παρόν.

Ο συγγραφέας, ακτιβιστής, άνθρωπος του πνεύματος και της δράσης, Τζέιμς Μπόλντουιν, ξεκίνησε το 1979 να γράφει το «επόμενο» βιβλίο του: μια μελέτη του κινήματος ισότητας των Αφροαμερικανών, μέσα από τη ζωή και τις δολοφονίες τριών φίλων του –και παγκόσμιων ινδαλμάτων– , του Μέντγκαρ Ιβερς, του Μάλκολμ Χ και του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ.

Ως τον θάνατό του, το 1987, ο Μπόλντουιν είχε ολοκληρώσει περίπου 30 σελίδες. Ο Πεκ έχει την έμπνευση να πάρει αυτές ως σενάριό του (κυριολεκτικά) και να χτίσει την ταινία του με πραγματικές ομιλίες του Μπόλντουιν, με την ανάγνωση του υλικού από τον Σάμιουελ Τζάκσον, αλλά και με μια οξυδερκή και δημιουργική σύνθεση εικόνων (ταινιών, διαφημιστικών, διαδηλώσεων, δηλώσεων), από την ποπ κουλτούρα και τον αμερικανικό πολιτισμό τού τότε και τού ακριβώς τώρα, σ’ ένα διαχρονικό κολάζ ανισότητας, υποβιβασμού και πάλης.

Σε μια ταινία που συνδυάζει τον μαχητικό λόγο και την εικαστική κομψότητα, αν κανείς σκεφτεί ότι τα ερωτήματα που θέτει είναι πια αυτονόητα, η ίδια η ύπαρξη της ταινίας αποδεικνύει ότι δεν έχουν ακόμη απαντηθεί.

ΑΣΤΥ, ΠΤΙ ΠΑΛΑΙ

Justice League  ★★☆☆☆

(ΗΠΑ, 2017, 121′)

• σκηνοθεσία: Ζακ Σνάιντερ
• ηθοποιοί: Μπεν Αφλεκ, Γκαλ Γκαντότ, Τζέισον Μομόα, Χένρι Καβίλ, Εϊμι Ανταμς, Εζρα Μίλερ

Καθώς ο Στέπενγουλφ απειλεί να καταστρέψει άπαξ διά παντός το σύμπαν, ο Μπρους Γουέιν είναι αποφασισμένος να συγκεντρώσει γύρω από τον Μπάτμαν του μια ομάδα επίλεκτων υπερηρώων (της DC Comics φυσικά), για να σώσει τον κόσμο, τώρα που ο Σούπερμαν είναι (ή δεν είναι;) νεκρός.

Συνεργάτες του, ο Ακουαμαν (με τη μορφή του Τζέισον Μομόα που καθηλώνει ό,τι κι αν παίζει), ο Cyborg, ο (πιο διασκεδαστικός ήρωας της ταινίας) πιτσιρίκος Flash και φυσικά η Wonder Woman, με ενισχυμένο ρόλο μετά τη μεγάλη της solo κινηματογραφική επιτυχία.

Η ταινία κυλά αποσπασματικά, τόσο επειδή αφιερώνει μικρά κομμάτια στον κάθε της ήρωα, όσο κι επειδή δημιουργικά διχάστηκε μεταξύ του Σνάιντερ και του Τζος Γουίντον, μη κατορθώνοντας, έτσι, ποτέ ν’ απογειωθεί, παραμένοντας ωστόσο καλοδιάθετη και με περιορισμένες, αλλά χαριτωμένες, κωμικές στιγμές.

Γραμμές  ★★☆☆☆

(Ελλάδα, 2017, 88′)

• σκηνοθεσία: Βασίλης Μαζωμένος
• ηθοποιοί: Θέμης Πάνου, Αννα Καλαϊτζίδου, Θόδωρος Κατσαφάδος, Τάσος Νούσιας

Μια Ελλάδα κατακερματισμένη σε μικρές ιστορίες απόγνωσης, μια Ελλάδα που ζητά βοήθεια από τις «Γραμμές Ζωής», παρακολουθεί στη νέα του ταινία ο Βασίλης Μαζωμένος, που εμπνέεται από τις περιπτώσεις αυτοκτονιών στην περίοδο της κρίσης.

Κινούμενος μεταξύ μιας αυξημένης έντασης λυρικότητας κι ενός γκροτέσκου ανθρώπινου δράματος, ο Μαζωμένος κάνει αυτό που γνωρίζει καλά: αυτόνομο, πολιτικό, υπερβολικό και μαζί χειροποίητο σινεμά, για τους φαν του έργου του.