Την άρση της εμπιστοσύνης των ΗΠΑ από τη διεθνή συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ανακοίνωσε απόψε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, σε μία κίνηση που αναμένεται να επιδεινώσει τις ήδη τεταμένες διμερείς σχέσεις, αλλά και τις σχέσεις με τις υπόλοιπες χώρες που έχουν υπογράψει τη συμφωνία.
Κατά την ομιλία του, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε:
«Απόψε ανακοινώνω τη στρατηγική μας, μαζί με τα επόμενα σημαντικά βήματα που λαμβάνουμε ώστε να αντιμετωπίσουμε τις εχθρικές ενέργειες του ιρανικού καθεστώτος και να διασφαλίσουμε ότι το Ιράν ποτέ, μα ποτέ, δεν θα αποκτήσει πυρηνικό πυρηνικά όπλα».
Επίσης, έδωσε διορία 60 ημερών στο Κογκρέσο για να αποφασίσει αν θα προχωρήσει ξανά στην επιβολή των οικονομικών κυρώσεων στην Τεχεράνη, οι οποίες ανεστάλησαν με την υπογραφή της διεθνούς συμφωνίας το 2015.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ είπε ότι δεν θα επιβεβαιώσει ξανά την εμπιστοσύνη των ΗΠΑ στη συμφωνία, διότι το Ιράν δεν σέβεται το πνεύμα της και «την έχει παραβιάσει επανειλημμένα».
Δήλωσε επίσης ότι θα συνεργαστεί με το Κογκρέσο, ώστε να αντιμετωπιστούν «οι ελλείψεις της» συμφωνίας και να διασφαλίσουν ότι το Ιράν δεν απειλήσει ποτέ τις ΗΠΑ με πυρηνικά όπλα.
Ήδη εκπρόσωποι του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος έχουν δηλώσει ότι στηρίζουν την απόφαση του προέδρου, ωστόσο διαπιστώνεται ότι υπάρχει μια διαφορά στις θέσεις που εξέφρασε ο πρόεδρος των ΗΠΑ με αυτές του υπουργού Εξωτερικών Ρεξ Τίλερσον.
Ο Ρεξ Τίλερσον είχε πει σε δημοσιογράφους ότι αυτό που μελετάται είναι η εφαρμογή μιας «παράλληλης συμφωνίας» με αυτήν του 2015 ώστε να μην «καταρρεύσει» η ήδη υπάρχουσα.
Ρουχανί: Μόνος και αναξιόπιστος ο Τραμπ
Το Ιράν θα συνεχίσει να τηρεί τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα δήλωσε ο πρόεδρος του Ιράν, Χασάν Ροχάνι, παρά τις κατηγορίες Τραμπ ότι η Τεχεράνη παραβίασε το πνεύμα της. «Το πυρηνικό μας πρόγραμμα είναι ειρηνικό», είπε.
Ο πρόεδρος Ροχανί δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ότι η συμφωνία είναι «πολύ πιο ισχυρή» από ό, τι πιστεύει ο Αμερικανός πρόεδρος, τον οποίο κατηγόρησε ότι προκάλεσε στιγμές ιστορικής έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Όπως είπε, ο Αμερικανός πρόεδρος με την ομιλία του απέδειξε πόσο αναξιόπιστος και απομονωμένος είναι, όταν όλη η διεθνής κοινότητα διαβεβαιώνει ότι το Ιράν τηρεί τη συμφωνία, η οποία όπως τόνισε δεν μπορεί ούτε να τροποποιηθεί ούτε να γίνει αντικείμενο επαναδιαπραγμάτευσης.
Ε.Ε.: Η συμφωνία είναι ισχυρή
Αυστηρή ήταν η δήλωση που έκανε η Φεντερίκα Μογκερίνι, επικεφαλής της διπλωματίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία τόνισε ότι η συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είναι ισχυρή και λειτουργεί και δεν μπορεί να την ακυρώσει κανένας ηγέτης, ακόμη και αν αυτός είναι ο Ντόναλντ Τραμπ.
Όπως υποστήριξε, η συμφωνία «εξασφαλίζει τις εγγυήσεις και έναν ισχυρό μηχανισμό παρακολούθησης της εφαρμογής της, ώστε το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα λειτουργεί και θα εξακολουθήσει να λειτουργεί μόνο για κοινωνική χρήση».
Επισήμανε ότι «κανείς δεν έχει παραβιάσει τη συμφωνία και τους όρους της» και πως «μπορεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ να έχει πολλές εξουσίες, αλλά αυτή (η ακύρωση της συμφωνίας) δεν μία από αυτές».
Τη δέσμευσή τους στη συμφωνία επιβεβαίωσαν και οι ηγέτες της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας, οι οποίοι με κοινή δήλωσή τους εξέφρασαν ανησυχία για τις πιθανές συνέπειες μιας απόφασης των ΗΠΑ να μην υποστηρίξει πλέον στην παρούσα μορφή της.
Η Τερέζα Μέι, η Άνγκελα Μέρκελ και ο Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισαν τη συμφωνία «το αποκορύφωμα 13 ετών διπλωματίας» και «ένα σημαντικό βήμα για να διασφαλιστεί ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δεν εκτρέπεται για στρατιωτικούς σκοπούς» και κάλεσαν τις ΗΠΑ να εξετάσουν τις πιθανές συνέπειες για την ασφάλεια της Δύσης «πριν από τη λήψη οποιωνδήποτε μέτρων που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν» τη συμφωνία.
Ανησυχία εξέφρασε και η Μόσχα που κάλεσε όλες τις πλευρές να στηρίξουν τη συμφωνία για τα πυρηνικά της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με τον υφ. Εξωτερικών Ριαμπκόφ, η Μόσχα θεωρεί ότι βασικό έργο της να αποτρέψει την κατάρρευση της συμφωνίας και, σχολιάζοντας τη στάση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο Ιράν, υπογράμμισε ότι η επιθετική, απειλητική ρητορική δεν έχει θέσεη στη διεθνή διπλωματία.
Ικανοποίηση Ισραήλ Σαουδ. Αραβίας
Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ και κύριοι αντίπαλοι του Ιράν, Ισραήλ και Σαουδική Αραβία χαιρέτισαν την απόφαση Τραμπ.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου τη χαρακτήρισε «θαρραλέα» και εξέφρασε την άποψη ότι ο Αμερικανός ηγέτης «δημιούργησε μια ευκαιρία να διορθώσουμε αυτήν την κακή συμφωνία, να μειώσουμε την επιθετικότητα του Ιράν και να αντιμετωπίσουμε την εγκληματική υποστήριξή του στην τρομοκρατία».
Επίσης, ο υπουργός Πληροφοριών του Ισραήλ, Ίσραελ Λατζ, δήλωσε ότι ήταν πολύ σημαντική η ομιλία Τραμπ και, δεδομένων των απειλών που «έχει εκτοξεύσει το Ιράν», θα μπορούσε να οδηγήσει σε πόλεμο.
Ικανοποίηση εξέφρασε και η Σαουδική Αραβία, διότι όπως υποστήριξε, η άρση των κυρώσεων προς το Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η άρση των κυρώσεων επέτρεψε στην Τεχεράνη να αναπτύξει το βαλλιστικό πρόγραμμά της και να εντείνει την υποστήριξη που παρέχει στη Χεζμπολάχ του Λιβάνου και στους αντάρτες Χούτι στην Υεμένη.
Δηλώσεις Τίλερσον
Νωρίτερα, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Ρεξ Τίλερσον, είχε ανακοινώσει ο Ντόναλντ Τραμπ επρόκειτο να ανακοινώσει ότι το Ιράν δεν συμμορφώνεται με τους όρους της συμφωνίας του 2015 για το πυρηνικό του πρόγραμμα και ότι αποσύρει την εμπιστοσύνη των ΗΠΑ στη συμφωνία.
Ωστόσο, οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να αποσυρθούν από τη διεθνή συμφωνία. Στόχος, όπως εξήγησε ο Ρεξ Τίλερσον, είναι να σταματήσει το Ιράν από τις προσπάθειές του να αποσταθεροποιήσει και να υπονομεύσει τους αντιπάλους του στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με τον Ρεξ Τίλερσον, ο πρόεδρος Τραμπ θα προσπαθήσει να πείσει το Κογκρέσο να εγκρίνει πρόσθετα μέτρα έναντι του Ιράν.
Με την υπογραφή της συμφωνίας, το 2015, ανεστάλησαν μέτρα που είχε λάβει στο παρελθόν το Κογκρέσο εις βάρος του Ιράν. Από το Κογκρέσο εξαρτάται κατά πόσο θα έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα και η σημερινή ανακοίνωση Τραμπ ότι αποσύρει την εμπιστοσύνη των ΗΠΑ από τη συμφωνία.
Αν και αναγνώρισε ότι η απόφαση Τραμπ μπορεί να μην έχει ουσιαστικά αποτελέσματα, ο Ρεξ Τίλερσον υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ «θέλουν να δείξουν ένα μονοπάτι ώστε να διορθωθεί η συμφωνία».
«Αν δεν τα καταφέρουμε, τότε ίσως τελικά να αποσυρθούμε».
Επίσης, είπε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα εκδώσει και απόφαση σύμφωνα με την οποία το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών θα μπορεί να επιβάλει κυρώσεις σε όσες επιχειρήσεις ή ιδιώτες έχουν συναλλαγές με το Ιράν.
Ο Ντόναλντ Τραμπ με την απόφασή του αυτή θα επιφέρει σημαντικό χτύπημα στη συμφωνία που υπεγράφη το 2015 και η οποία απολαμβάνει διεθνούς στήριξης (έχει υπογραφεί από ΗΠΑ, Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ρωσία, Κίνα, Ε.Ε. και Ιράν) και στην υπογραφή της οποίας συνέβαλε και ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα.
Από την εκλογή του ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δείξει ότι επιθυμεί να ακολουθήσει τροχιά σύγκρουσης με το Ιράν, το οποίο κατηγορεί ότι χρηματοδοτεί και εφοδιάζει με όπλα τρομοκρατικές οργανώσεις στη Μέση Ανατολή. Ειδικά τη συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν την έχει χαρακτηρίσει «τη χειρότερη δυνατή» και «λόγο για να ντρέπεται κανείς».
