efsyn.gr , Πέτρος Μανταίος
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Να το φιλοσοφούμε πότε πότε. Η «κοινοτοπία του κακού» είναι όρος της Γερμανοεβραίας φιλοσόφου Χάνα Αρεντ, που τάραξε πολλά νερά στον καιρό της, επαινέθηκε ελάχιστα, επικρίθηκε τα μέγιστα (ιδίως με την περίφημη παρέμβασή της στη δίκη του διαβόητου εκτελεστή των Εβραίων, Αντολφ Αϊχμαν· ανταποκρίτρια του περιοδικού «Νιου Γιόρκερ» η Αρεντ σε κείνη τη δίκη· τα είχε «ακούσει» και πρωτύτερα για τη σχέση της, σεξουαλική και επιστημονική, με τον καθηγητή της, διάσημο φιλόσοφο Μάρτιν Χάιντεγκερ, που εξελίχθηκε –κρίμα!– σε απολογητή του ναζισμού)· εν πάση περιπτώσει, δεν ήταν από τα… καλύτερα κορίτσια· πολύ θα το σκεφτόμουν να την έκανα νύφη!

Είπε λοιπόν αυτή η κυρία περίπου πως το μεγάλο κακό δεν έρχεται τόσο από τους κεκηρυγμένους οπαδούς της ωμής βίας, όσο από τους κανονικούς ανθρώπους όταν αποφασίσουν ή πάρουν εντολή να εκτελέσουν ωμότητες. Ετσι έφτασε στο συμπέρασμα ότι το μεγάλο κακό δυστυχώς δεν είναι ειδεχθές, είναι κοινότοπο και βγαίνει από τη συνήθεια, την πειθαρχία και την κανονικότητα· αυτές εκτρέφουν τη βία.

Πρόδρομος του φασισμού, ο Γάλλος στοχαστής Ζοζέφ ντε Μεστρ (γράφω από μνήμης, άρα αναδέχομαι και την ευθύνη) παρατηρούσε: «Δεν ξέρω πώς είναι φτιαγμένη η ψυχή ενός εγκληματία, ξέρω όμως πώς είναι η ψυχή ενός τιμίου ανθρώπου: είναι φρικώδης».

Και τι είπε ο Ντόναλντ Τραμπ στο Βιετνάμ, στην καμένη τότε από τις αμερικανικές ναπάλμ Ντανάγκ, στη σύνοδο κορυφής του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού για τον Πούτιν και τα οικονομικά «νταλαβέρια» μαζί του επί προεκλογικής του εκστρατείας; «Οποτε τον βλέπω, μου λέει “δεν το έκανα εγώ αυτό”! Και τον πιστεύω ότι πιστεύει αυτό που λέει…». Κοινοτοπία του κακού. Είθε και του κάκου…