Με ενστάσεις άρχισε, με αμφισβήτηση ολοκληρώθηκε το Σαββατοκύριακο η documenta 14, η πρωτοποριακή εικαστική έκθεση που για πρώτη φορά στην ιστορία της οργανώθηκε παράλληλα και στην Αθήνα, σε μια άλλη πόλη εκτός Κάσελ.
Στην Αθήνα ήδη από την περασμένη άνοιξη, αρκετοί ιστορικοί τέχνης, καλλιτέχνες, δημοσιογράφοι εναντιώθηκαν στην οπτική του καλλιτεχνικού διευθυντή της documenta 14 Ανταμ Σίμτσικ και της ομάδας του, μίλησαν για μανιφέστα που εξισώνουν τον νεοφιλελευθερισμό με τη δικτατορία, για απουσία ερμηνείας του τίτλου «Μαθαίνοντας από την Αθήνα», αλλά και για καθρεφτάκια στους ιθαγενείς.
Από την άλλη, στο Κάσελ, πολλοί βλέπουν τώρα την Αθήνα ως αιτία των δεινών της φετινής διοργάνωσης, των οικονομικών κυρίως, αφού και ο προϋπολογισμός ανέβηκε στα 37 εκατομμύρια ευρώ και έλλειμμα 7 εκατομμυρίων σημειώθηκε, φτάνοντας στο χείλος της «χρεοκοπίας» την documenta, σύμφωνα με την εφημερίδα του Κάσελ, ΗΝΑ.
Οπως έχουμε γράψει, σύμφωνα με την έκθεση του Εποπτικού Συμβουλίου της φετινής documenta, τα αίτια του ελλείμματος, το οποίο κλήθηκαν να καλύψουν η πόλη και το κρατίδιο της Εσης, είναι η πτώση του αριθμού των επισκεπτών στο Κάσελ τον Αύγουστο, το υψηλό κόστος των μέτρων ασφαλείας και στις δύο πόλεις, τα έξοδα μεταφοράς έργων από την Ελλάδα στη Γερμανία, αλλά και το κόστος ηλεκτροδότησης των εκθεσιακών χώρων της Αθήνας, όπου οι υψηλές θερμοκρασίες υποχρέωσαν σε συνεχή χρήση κλιματιστικών.
Φαίνεται πως μαζί με την «κατεδάφιση» του Πύργου των Βιβλίων της Μάρτα Μινουχίν μπροστά από το μουσείο Fridericianum, άρχισε και η «αποκαθήλωση» του Πολωνού Ανταμ Σίμτσικ. Ειδικότερα, η επιλογή του να μεταφέρει την documenta 14 και στην Αθήνα διχάζει για ακόμη μια φορά τους ανθρώπους του εικαστικού χώρου στη Γερμανία.
Η Deutsche Welle (DW) καταγράφει απόψεις: ο ιστορικός τέχνης και συγγραφέας Κρίστιαν Ζέρεντ πιστεύει ότι η έκθεση είναι μια «μετριότητα όσον αφορά τον σχεδιασμό, αλλά και από καλλιτεχνικής άποψης», ενώ δεν ήταν αρκετά «παρούσα» στην Αθήνα για να προσεγγίσει το ευρύ κοινό. Αντιθέτως ο Κρίστιαν Γιάρμουσεκ, επικεφαλής του γερμανικού συνδέσμου γκαλερί και εμπόρων τέχνης, χαρακτήρισε το εγχείρημα «μια κατά βάση καλή ιδέα και όμορφη ανθρώπινη κίνηση για την Ελλάδα».
Ο τεχνοκριτικός Χάραλντ Κίμπελ επισήμανε ότι απλά «παρουσίασαν στο κοινό τα ψυχολογικά τραύματα ανθρώπων όλου του κόσμου χωρίς κανένα σχόλιο. Η documenta 14 ασχολήθηκε με τις καταστροφές που υπάρχουν στον κόσμο και έγινε η ίδια μία καταστροφή».
Η Σουζάνε Γκένσχαϊμερ, επικεφαλής του Ινστιτούτου Τέχνης της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας και μέλος της επιτροπής που επέλεξε τον Σίμτσικ για τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή, τόνισε πως «χρειαζόταν εξαιρετικά μεγάλη πρωτοβουλία από τον επισκέπτη. Μόνο εάν είχε κανείς πολύ χρόνο και διάβαζε πολύ, ανοιγόταν μπροστά του αυτός ο θαυμάσιος διανοητικός κόσμος».
Βεβαίως και ο Ανταμ Σίμτσικ πέρασε στην αντεπίθεση υπογράφοντας μαζί με 19 επιμελητές και συντελεστές της διεθνούς διοργάνωσης επιστολή που αναφέρει πως τα δημοσιεύματα περί χρεοκοπίας της documenta 14 «εξυπηρετούν σκοπιμότητες» των πολιτικών και των media του Κάσελ.
Σημειώνει, σύμφωνα με την DW, πως οι οικονομικές διαστάσεις της έκθεσης είχαν γίνει γνωστές στους υπεύθυνους ήδη από το 2013, ενώ ο προϋπολογισμός δεν προσαρμόστηκε στην παράλληλη διεξαγωγή στην Αθήνα. Τελικά, τα χρήματα που ήρθαν στο Κάσελ ξεπερνούν κατά πολύ το ποσόν που η πόλη επένδυσε στην έκθεση.
Και ο ίδιος τονίζει πως οι συνεχώς αυξανόμενες απαιτήσεις για οικονομική και γενικότερη επιτυχία δεν οδήγησαν μόνο σε εργασιακές συνθήκες εκμετάλλευσης, αλλά έθεσαν σε κίνδυνο τη δυνατότητα να παραμείνει η έκθεση ένας χώρος δράσης με κριτική διάθεση και τάσεις πειραματισμού.
