Ατμόπλοιον Αγγέλικα

Το αίτημα για ελευθερία και αξιοπρέπεια, που οδηγεί στην αυτονομία του ανθρώπινου προσώπου, ακόμα και στις πιο καταπιεστικές συνθήκες της πολιτικής και οικονομικής εξουσίας, διατυπώνεται εύστοχα στο μυθιστόρημα του Ναπολέοντα Περγαλίδη με τίτλο «Ατμόπλοιον Αγγέλικα», εκδόσεις Μπαρτζουλιάνος.

Το μυθιστόρημα εξελίσσεται στην Οθωμανική Κρήτη, κυρίως στο Ηράκλειο, τον παλιό Χάνδακα, αλλά και σε μέρη του Ρεθύμνου, όπου ένας έφηβος, ο Σήφης, από οικογένεια που την κατέστρεψε η φτώχεια, πωλείται σε έμπορο σκλάβων ο οποίος τον μεταπωλεί σε διεστραμμένο Τούρκο αγά. Ο Σήφης σκοτώνει τον υποψήφιο βιαστή και φονιά του, δραπετεύει και γίνεται χαΐνης, όπως ο κλέφτης του 1821.

Τιμωρός των ισχυρών και των καταπιεστών, υπερασπιστής της δικαιοσύνης και της ελευθερίας των αδυνάτων, γίνεται σύμβολο. Από την άλλη πλευρά, ένας γενίτσαρος, ο Ιμπραήμ Τσελεμπή, φόβος και τρόμος των αδυνάτων και ειδικά των χριστιανών, μέσα από τον έρωτα απελευθερώνεται και γίνεται σύντροφος με τον Σήφη στις μεγάλες αξίες ζωής. Ο μηχανισμός της μνήμης ως εφαλτήριο αυτογνωσίας και αντίστασης του ανθρώπου προβάλλεται έξοχα από τον συγγραφέα ως καθολική κοινωνική λειτουργία ζωής.

Παράλληλα αναλύεται ο φόβος ως ατομικός και κοινωνικός μηχανισμός καταστολής και μόνο η ανατροπή του οδηγεί σε κοινωνική απελευθέρωση. Υπόβαθρο σε όλα αυτά είναι το παραμύθι, που όλο και περισσότερο λείπει από τη ζωή μας. Χωρίς παραμύθι και όνειρο, η ζωή είναι νεκρή. Το σκηνικό που στήνει ο Περγαλίδης πάνω στο ατμόπλοιον «Αγγέλικα» με τον γέρο παραμυθά να διηγείται το μαγευτικό παραμύθι του, τη διαρκή αναζήτηση οράματος δηλαδή για να έχει η ζωή νόημα και πληρότητα, είναι εξαιρετικό ως σύλληψη.

Μαζί με τον συμβολικό ποταμό που φέρει την ονομασία Χάος, στον οποίο ταξιδεύουν επικινδύνως οι δύο ήρωες για να ανακαλύψουν το παραμύθι τους, είναι μια πλατφόρμα αρχέγονου μύθου καθολικότητας η οποία μιλάει για το σήμερα, όπως άλλωστε όλη η πλοκή του μυθιστορήματος.

Η ιστορία με το παραμύθι την περίοδο της Τουρκοκρατίας είναι το εξωτερικό κέλυφος για να φωτιστεί το κάθε εξουσιαστικό και απάνθρωπο παρόν. Γιατί οι παραμυθάδες της κάθε εποχής, δηλαδή οι εραστές της ουτοπίας και του ανέφικτου, θεωρούνται τρελοί. Τι μένει εκτός από την αίσθηση του τραγικού; «Τώρα μας περνάνε για τρελούς… Σου εύχομαι να ερωτευτείς… Ο έρωτας είναι η κινητήρια δύναμη της ζωής…». Ρουφάς τις σελίδες απνευστί και ζωντανεύει ο ήρωας.