Από τα βάθη του χρόνου

Διοικητικά η Σκύρος υπάγεται στον νομό Εύβοιας και κατ’ επέκταση στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας. Γεωγραφικά όμως ανήκει στο Αιγαίο και αναφέρεται ως το νοτιότερο από τα νησιά των Σποράδων.

Στη Σκύρο θα δούμε διαφορετικούς κόσμους να συνδυάζονται και να συμβιώνουν αρμονικά διαμορφώνοντας με τον τρόπο αυτό τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του νησιού.

Από τα ασβεστωμένα νοσταλγικά καλντερίμια της αρχοντικής Χώρας που είναι μια από τις πιο ζωντανές πρωτεύουσες του Αιγαίου, μέσα σε λίγα λεπτά θα βρεθούμε στα αρχέγονα μοναχικά βραχοτόπια του νησιού, όπου τίποτα δεν διακόπτει τη συνέχεια του γαλάζιου διάπλατου ορίζοντα.

Παντελώς διαφορετική η εικόνα στα βόρεια. Εδώ η παλέτα της φύσης έρχεται να προσθέσει τις καταπράσινες πινελιές της, καθώς το πυκνό πευκοδάσος, αν και ταλαιπωρημένο από τις παλιότερες και τις πρόσφατες πυρκαγιές, κατεβαίνει ώς τη θάλασσα. Ορμίσκοι με καταγάλανα νερά και βραχονησίδες που στεφανώνουν την ακτή διαμορφώνουν την υπέροχη θαλασσινή τοπιογραφία.

Το θαλασσινό ταξίδι με τον «Αχιλλέα», το πλοίο της Ναυτικής Εταιρείας Σκύρου που εκτελεί τα τοπικά δρομολόγια από το λιμάνι της Κύμης προς τη Σκύρο, δεν διαρκεί ούτε δυο ώρες. Στην ουσία έναν καφέ θα πιεις, θα περπατήσεις λίγο στο κατάστρωμα χαζεύοντας τη μητρική γη της Εύβοιας να απομακρύνεται στον ορίζοντα και, χωρίς καλά καλά να το καταλάβεις, θα βρίσκεσαι στη Λιναριά, το λιμάνι της Σκύρου. Από εδώ η πρωτεύουσα του νησιού απέχει μόλις 9 χιλιόμετρα.

Χώρα, κυρά κι αρχόντισσα

Η εντυπωσιακή, ολόλευκη και αρχοντική Χώρα, αν και είναι μια από τις πιο δραστήριες μεσαιωνικές πολιτείες του αρχιπελάγους, ακόμη και σήμερα αποπνέει μυστήριο και νοσταλγία.

Τα πρώτα σπίτια κτίστηκαν στη δυτική πλευρά του λόφου για να προφυλαχθούν από τη μανία του γραίγου, αλλά και τις επιδρομές των πειρατών. Αργότερα η Χώρα επεκτάθηκε και στεφάνωσε με τη λευκή παρουσία της όλο τον χαρακτηριστικό βράχο.

Η Μεγάλη Στράτα είναι το κεντρικό καλντερίμι που διασχίζει τον οικισμό και αναρριχάται μέχρι το κάστρο. Παλιότερα εδώ συγκεντρωνόταν όλη η οικονομική δραστηριότητα του νησιού. Στα εμπορικά μαγαζιά μπαινόβγαινε πλήθος κόσμου, ενώ στους καφενέδες, μετά την κυριακάτικη λειτουργία, απολάμβαναν τον πρωινό καφέ τους οι ξωμάχοι της γης φορώντας την παραδοσιακή φορεσιά με τις βράκες, τον τορβά, τα τροχάδια (δερμάτινα σανδάλια) και το γερανιό μαντίλι στον λαιμό. Ωστόσο η τουριστική κίνηση και η σύγχρονη ζωή μπαινοβγαίνουν ακόμη στα ίδια και απαράλλαχτα, παλιά, φρεσκοασπρισμένα σπιτάκια της Μεγάλης Στράτας που το μόνο που έχουν υποστεί είναι η αναπαλαίωση, σύμφωνα πάντα με το τοπικό «χρώμα».

Αφήνοντας πίσω το μικρό τουριστικό κέντρο, όπου συνωστίζεται το σύνολο σχεδόν των ξένων επισκεπτών, θα βρεθούμε ν’ ανηφορίζουμε τα στενά ασβεστωμένα καλντερίμια. Τα σπίτια σφιχταγκαλιάζονται όλο και περισσότερο. Το λευκό κυριαρχεί παντού. Πόρτες ορθάνοιχτες, μυρωδιές από τα μαγειριά, φωνές, γέλια και κουβέντες ηχούν αόρατες.

Στο ψηλότερο σημείο το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, προστάτη του νησιού και μετόχι του Αγίου Ορους, θαρρείς και είναι κρεμασμένο στη ρίζα του βράχου. Πρόσφατα αναπαλαιωμένο στέκεται ορθό εδώ από τον 10ο αιώνα, όταν ιδρύθηκε από τον Ιωάννη Τσιμισκή και έγινε έκτοτε καταφύγιο των κατοίκων. Από πάνω του αναπτύσσονται οι οχυρώσεις του μεσαιωνικού κάστρου όπου σήμερα γίνονται έργα αναστήλωσης.

Οι καλύτερες παραλίες

Οι παραλίες της Σκύρου δεν είναι ούτε μεγάλες ούτε πολυδιαφημισμένες. Οι περισσότερες ακτές, κατάλληλες για κολύμπι, βρίσκονται κυρίως στον βορρά και σκιάζονται από πεύκα.

Στον δρόμο από Λιναριά προς Χώρα θα συναντήσετε τον όμορφο όρμο Αχίλλι, που δυστυχώς καταστράφηκε απ’ τα έργα μιας μαρίνας, η οποία δεν ολοκληρώθηκε ποτέ!

Αμέσως μετά ακολουθεί η παραλία Ασπούς με τη μικρή αμμουδιά της. Ανάμεσα στον όρμο Ασπού και στη Χώρα βρίσκονται οι μικροσκοπικές παραλίες Ληνώ και Παπά Χούμο.

Στη συνέχεια έρχονται οι ακρογιαλιές της Χώρας Μαγαζιά, Μόλος, Γυρίσματα, που συγκεντρώνουν όλη την τουριστική κίνηση του νησιού. Πρόκειται για μια αρκετά εκτεταμένη ακτή αρκετών χιλιομέτρων, δυστυχώς άναρχα δομημένη και φορτωμένη με συγκροτήματα ενοικιαζόμενων δωματίων, καταστήματα και ταβέρνες.

Στα Πουριά θα έχετε την ευκαιρία να κολυμπήσετε πλάι σε αρχαία λατομεία πωρόλιθου, ενώ δεν πρέπει να χάσετε το ηλιοβασίλεμα από τον παρακείμενο ανεμόμυλο που έχει μετατραπεί σε καφέ.

Βορειότερα υπάρχουν οι ερημικές παραλίες Καρεφλού και Παλαμάρι. Στο βόρειο άκρο του όρμου Παλαμάρι αναπτύσσεται ένας από τους σπουδαιότερους τειχισμένους προϊστορικούς οικισμούς του Αιγαίου ( 2500 – 1800 π.Χ.).

Πλάι στο λιμάνι της Λιναριάς συναντάμε τη δημοφιλή αμμουδιά Αχερούνες. Βορειότερα ξεδιπλώνει το καλογραμμένο τόξο της η μικρή αμμουδιά του Πεύκου.

Στο βορειοδυτικό άκρο του νησιού, πίσω από τις πευκοβελόνες, ξεπροβάλλουν μικροί θαλασσινοί παράδεισοι. Ομως οι εγκαταστάσεις του στρατιωτικού αεροδρομίου καταλαμβάνουν αρκετό κομμάτι του πευκώνα και όλη την παραλία Θεοτόκος. Φτάνοντας στο ύψος του θα δείτε τον δρόμο που οδηγεί στον όρμο του Αγίου Πέτρου με την καλή αμμουδιά. Από εδώ ξεκινά μονοπάτι για την κρυφή λιλιπούτεια παραλία Αγαλίπα.

Απ’ το αεροδρόμιο, καθώς θα συνεχίζετε προς νότο, θα συναντήσετε τον όρμο της Κυρα-Παναγιάς με λευκή, ψιλή άμμο και θα φτάσετε στο χαρακτηριστικό βραχώδες και πευκόφυτο τοπίο της Ατσίτσας.

Από την Ατσίτσα ξεκινά μια ενδιαφέρουσα διαδρομή που οδηγεί στον υπέροχο όρμο του Αϊ-Φωκά και ολοκληρώνεται στον Πεύκο.

Είτε από την Ασπού είτε από τη Λιναριά θα βγείτε εύκολα στον όρμο της Καλαμίτσας που απλώνεται νότια από το λιμάνι και διαθέτει μια θαυμάσια παραλία. Με εκδρομικό σκάφος και καιρού βέβαια επιτρέποντος, θα προσεγγίσετε το νότιο μέρος του νησιού με τις δυσπρόσιτες βραχώδεις ακτές και τις θαλασσοσπηλιές.

Μια ελπίδα για το σκυριανό αλογάκι

Για αιώνες στάθηκε στο πλευρό του αγρότη και κτηνοτρόφου της Σκύρου, προσφέροντας αγόγγυστα την εργασία του. Οταν έπαψε πια να είναι χρήσιμο, καθώς ο άνθρωπος έβαλε τις μηχανές στη δούλεψή του, αφέθηκε στην τύχη του και κινδύνεψε να εξαφανιστεί. Ο λόγος φυσικά για το σκυριανό αλογάκι (Equus caballus Skyriano), μια από τις πλέον σπάνιες και αρχαίες φυλές του κόσμου, που σήμερα στηρίζει την επιβίωσή του στην εθελοντική προσπάθεια ορισμένων ανθρώπων.

Στο «Κτήμα Μουριές» που βρίσκεται ανάμεσα στην Καλαμίτσα και την Ασπού, δυο νέοι άνθρωποι, ο Μανώλης, γέννημα-θρέμμα Σκυριανός, και η Γαλλίδα Μαριόν δημιούργησαν έναν Μη Κερδοσκοπικό Οργανισμό με σκοπό τη διάσωση της φυλής, διατηρώντας τις κατάλληλες συνθήκες διαβίωσης των σκυριανών αλόγων που ζουν στο κτήμα. Η προσπάθειά τους στηρίζεται στην εθελοντική εργασία δεκάδων νέων ανθρώπων που έρχονται εδώ από όλον τον κόσμο. Εδώ μάλιστα, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, τοποθετήθηκε τεχνητό μέλος στην Ελπίδα, ένα αλογάκι που είχε πρόβλημα με το πόδι του. Το κτήμα, όπου φιλοξενούνται περίπου εκατό σκυριανά αλογάκια, είναι επισκέψιμο και μπορούν να πραγματοποιηθούν σύντομες βόλτες σε προκαθορισμένα μονοπάτια. Ομως καθημερινά τα σκυριανά αλογάκια χρειάζονται τροφή και ιατροφαρμακευτική φροντίδα. Καθώς λοιπόν η επιβίωσή τους εξαρτάται αποκλειστικά από τις προσφορές χρειάζονται την άμεση υποστήριξη όλων μας! Πληροφορίες www.skyrianhorses.org

Μουσείο Μάνου και Αναστασίας Φαλτάιτς

Σε μια ιδιαίτερη γωνιά της Χώρας κάτω από την πλατεία Μπρουκ όπου δεσπόζει το άγαλμα της Αιωνίας Ποίησης, ξεχωρίζει το παλιό αρχοντικό των Φαλταγηδών, παλιάς σκυριανής οικογένειας με ρίζες στο Βυζάντιο, που στεγάζει από το 1964 το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Μάνου και Αναστασίας Φαλτάιτς.

Εδώ εκτίθενται σπουδαία ιστορικά και λαογραφικά αντικείμενα και μοναδικά έργα τέχνης. Ιδιαίτερα εντυπωσιάζουν τα σκυριανά ξυλόγλυπτα και κεραμικά, τα λεπτοδουλεμένα κεντήματα, η αναπαράσταση του «Σκυριανού Σπιτιού».

Ξεχωριστή αναφορά θα πρέπει να γίνει για τα σπάνια έγραφα και βιβλία.

Επιπλέον σήμερα ο επισκέπτης θα δει και ένα πολύ μεγάλο μέρος των έργων του Μάνου Φαλτάιτς, το οποίο μεταφέρθηκε εδώ από τα Εξάρχεια μετά τον θάνατο (2013) του σημαντικού αυτού ζωγράφου και στοχαστή.

Στον προθάλαμο του μουσείου θα σας υποδεχτεί η αεικίνητη και με τη φλόγα της δημιουργίας πάντα στο βλέμμα της Αναστασία Φαλτάιτς, που μετά το 2013 έχει αφιερωθεί ολοκληρωτικά στην αναδημιουργία του μοναδικού αυτού χώρου. Πληροφορίες, τηλ: 22220 91232

Διαμονή

«Νεφέλη» φιλικό περιβάλλον, ευχάριστα διαμορφωμένα δωμάτια, άψογο σέρβις και πλούσιο πρωινό, επιπλέον διαθέτει ιδιωτικό χώρο στάθμευσης. Ετσι μπορείτε να περπατήσετε με τα πόδια ώς τη Χώρα που αντιμετωπίζει τεράστιο πρόβλημα στάθμευσης, τηλ. 22220 – 91964, www.skyros-nefeli.gr

«Διώνη», πλήρως εξοπλισμένα διαμερίσματα ιδανικά για παρέες και οικογένειες, τηλ 22220 – 9219, www.dioni-skyros.gr

«Κing Likomides», άνετα, ηλιόλουστα δωμάτια με θέα στο λιμάνι, τηλ. 22220-93249, www.lykomides.gr

Κείμενο – φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / www.viewsofgreece.gr