Τα μεγάλα σκάνδαλα που κυνηγάνε τον Ραχόι

Προσπάθησε, με μάλλον γελοίες δικαιολογίες, να το αποφύγει. Μάταια. Ετσι την Τετάρτη, ο Μαριάνο Ραχόι θα γίνει ο πρώτος εν ενεργεία πρωθυπουργός που θα εμφανιστεί ως μάρτυρας σε δικαστήριο, για να καταθέσει στην πολύκροτη υπόθεση διαφθοράς, δωροδοκιών και αδιαφανών πληρωμών πολιτικών του κόμματός του, που ξέσπασε το 2008 και στο οποίο έχει εμπλακεί και το όνομά του.  

Ισχυριζόμενος ότι η δαπάνη των ταξιδιωτικών εξόδων του, από τη Μαδρίτη στο Σαν Φερνάντο ντε Ενάρες (όπου διεξάγεται η δίκη) είναι σπατάλη για το δημόσιο, ο Ραχόι ζήτησε να μην εμφανιστεί στο δικαστήριο.

Η απάντηση (με ερώτηση) του δικαστή ωστόσο δεν του άφησε κανένα περιθώριο: πόσο στ’ αλήθεια μπορεί να κοστίζει η μετακίνησή του στο Σαν Φερνάντο που απέχει μόλις 18 χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα;

Ο Ισπανός πρωθυπουργός μπορεί να μην είναι κατηγορούμενος, αλλά σίγουρα είναι κακό για την εικόνα του η εμφάνισή του σε μια δίκη που αποκαλύπτει τις διεφθαρμένες μέχρι το κόκαλο σχέσεις επιχειρηματιών με πολιτικούς, την περίοδο που ο κατασκευαστικός τομέας «ευημερούσε» στην Ισπανία, μια «ευημερία» που βούλιαξε τελικά τη χώρα στην κρίση το 2008.

Τριάντα επτά είναι οι κατηγορούμενοι και περισσότεροι από 300 οι μάρτυρες αυτής της ιστορίας, γνωστής ως «υπόθεση Γκουρτέλ».

Στο επίκεντρο της βρίσκεται ένας «διοργανωτής εκδηλώσεων», που διατηρούσε στενές σχέσεις με το κυβερνών Λαϊκό Κόμμα, ονόματι Φρανσίσκο Κορέα, ο οποίος του άρεσε να τον φωνάζουν Ντον Βίτο από την ταινία «Ο Νονός».

Οι εισαγγελείς κατηγορούν τον Κορέα ότι λειτουργούσε ως μεσάζοντας, εξασφαλίζοντας από το 1999 μέχρι το 2006 δωροδοκίες εκατομμυρίων τόσο για τον εαυτό του όσο και για πολιτικά στελέχη του κυβερνώντος κόμματος, με αντάλλαγμα συμβάσεις για δημόσια έργα, για κατασκευαστικές, και όχι μόνο, εταιρείες, μερικές από τις οποίες ήταν υπό τον έλεγχό του. 

Οι έρευνες άρχισαν το 2008, αφότου ένα στέλεχος του Λαϊκού Κόμματος ηχογράφησε ενοχοποιητική συνομιλία του με τον Κορέα και την παρέδωσε στην Αρχή κατά της Διαφθοράς.

Ο Κορέα έχει ήδη δικαστεί και καταδικαστεί σε 13 χρόνια φυλάκιση για ένα σκέλος της υπόθεσης, που αφορούσε συμβάσεις για τη διοργάνωση τουριστικών συνεδρίων στη Βαλένθια. Ποινές φυλάκισης στην ίδια δίκη επιβλήθηκαν και σε άλλα 10 άτομα, μεταξύ των οποίων δυο συνεργάτες του Κορέα, γνωστοί με τα παρατσούκλια το «Μουστάκι» και το «Διαμάντι».

Σε ένα άλλο σκέλος την υπόθεσης, ο πρώην ταμίας του Λαϊκού Κόμματος, Λουίς Μπάρθενας, κατηγορείται ότι διατηρούσε ένα κρυφό ταμείο, μέσω του οποίου «αυξάνονταν» οι μισθοί των στελεχών του κόμματος.

Οι «μαύρες» λίστες έχουν ήδη δημοσιοποιηθεί από τα ισπανικά μέσα ενημέρωσης και ο ίδιος ο Μπάρθενας έχει ισχυριστεί ότι μεταξύ των πολιτικών που έπαιρναν χρήματα ήταν και ο Μαριάνο Ραχόι. 

Ο Ισπανός πρωθυπουργός δεν κατηγορείται για ανάμειξή του στο «σκάνδαλο Γκουρτέλ», ενώ έχει αρνηθεί κατηγορηματικά ότι έχει πάρει χρήματα από το «ταμείο» του Μπάρθενας ή ότι είχε εμπλακεί σε υποθέσεις δωροδοκίας.

«Ποτέ δεν έχω λάβει, ούτε έχω δώσει “μαύρα” χρήματα ούτε σε αυτό το κόμμα ούτε πουθενά αλλού» ανέφερε σε δήλωσή του το 2013, λίγο πριν δώσει στη δημοσιότητα τα εκκαθαριστικά του 10 ετών.

Ωστόσο οι εισαγγελείς ελπίζουν ότι με την κατάθεσή του μπορεί να φωτίσει σκοτεινές πτυχές της ιστορίας, καθώς από το 2004 ήταν γενικός γραμματέας και στη συνέχεια πρόεδρος του Λαϊκού Κόμματος (PP).

Όπως επισημαίνουν οι Financial Times, στην κατάθεσή του αναμένεται αφενός να αρνηθεί για άλλη μια φορά οποιαδήποτε εμπλοκή του στις υποθέσεις διαφθοράς και αφετέρου να παρουσιάσει το κόμμα του ως το «θύμα» ασυνείδητων που εκμεταλλεύτηκαν στις σχέσεις τους με το PP για να αποκομίσουν προσωπικά οφέλη. 

Αυτό που ανησυχεί ιδιαίτερα τον πρωθυπουργό είναι παρότι έχει πιστωθεί τη βελτίωση της εικόνας της οικονομίας, τα σκάνδαλα υπονομεύουν την εξουσία του.

Τον Ιούνιο, σε έρευνα του Ινστιτούτου CIS, σχεδόν οι μισοί ψηφοφόροι δήλωσαν τη διαφθορά ως ένα από τα τρία πρώτα βασικά προβλήματα της χώρας, ποσοστό αυξημένο από το 34% που ήταν στις αρχές του χρόνου.  

Παρότι λοιπόν η οικονομία αναπτύσσεται και η ανεργία (στα νούμερα) μειώνεται, η υποστήριξη προς το Λαϊκό Κόμμα δεν αυξάνεται αλλά συρρικνώνεται. Ενας μέσος όρος των δημοσκοπήσεων που δημοσίευσε η εφημερίδα El Pais δείχνει ότι το ποσοστό του Λαϊκού Κόμματος κυμαίνεται στο 29% μειωμένο κατά έξι μονάδες από πέρυσι το φθινόπωρο, ενώ αντίστοιχα το Σοσιαλιστικό κόμμα και οι φιλελεύθεροι Πολίτες δείχνουν να κερδίζουν έδαφος. 

Με την επόμενη εκλογική αναμέτρηση να έχει προγραμματιστεί για το 2020, προς το παρόν ο Ραχόι δεν κινδυνεύει, εκτιμούν οι FT.

Από τα αριστερά του, η αντιπολίτευση έχει τα δικά της προβλήματα και έτσι κι αλλιώς χρειάζεται η συνεργασία με τα αποσχιστικά κόμματα της Καταλονίας για να απειληθεί η εξουσία της κεντροδεξιάς, ενώ οι Πολίτες φαίνονται καθηλωμένοι κάτω από το 17%.

Το μόνο μέτωπο ανησυχίας για τον πρωθυπουργό και το κόμμα του είναι πιθανές νέες αποκαλύψεις στα δικαστήρια, εάν για παράδειγμα οι δύο βασικοί κατηγορούμενοι Κορέα και Μπάρθενας αποφασίσουν να διαπραγματευτούν «συμφωνία» με τους εισαγγελείς για να πετύχουν καλύτερη ποινή.

Μακροπρόθεσμα λοιπόν, εκτιμούν αναλυτές, η διαφθορά είναι αυτή που μπορεί να εμποδίσει το Λαϊκό Κόμμα από το να πετύχει την απόλυτη πλειοψηφία, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα χάσει και τις εκλογές.