Ο πρόεδρος της Βραζιλίας Μισέλ Τέμερ, κατηγορούμενος επίσημα από τον γενικό εισαγγελέα για διαφθορά, αναμένει τις επόμενες ημέρες τη σχετική απόφαση της Βουλής για παραπομπή του σε ποινική δίκη.
Πολλές από τις ηγετικές φυσιογνωμίες των κομμάτων που τον στηρίζουν αντιμετωπίζουν ανάλογες κατηγορίες, είναι υπόδικοι ή στη φυλακή.
Το πολιτικό σύστημα της διαπλοκής επεξεργάζεται την επόμενη πράξη του πολιτικού πραξικοπήματος που μεθόδευσε με την αποπομπή της νόμιμα εκλεγμένης προέδρου Ντίλμα Ρούσεφ, τώρα που ο «εκλεκτός» του αντικαταστάτης της «κάηκε».
Δύο γενικές απεργίες -οι πρώτες έπειτα από 21 χρόνια- ενάντια στα πακέτα λιτότητας, την απορρύθμιση της αγοράς εργασίας και τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση. Ο κόσμος στους δρόμους απαιτώντας την παραίτηση Τέμερ και διεκδικώντας «Εδώ και τώρα άμεσες εκλογές».Η δημοκρατία στη Βραζιλία μοιάζει να εκτροχιάζεται, αλλά η προοπτική πρόωρων προεδρικών εκλογών (που κανονικά προβλέπονται για τον Οκτώβριο του 2018) μοιάζει να μην έχει καμία τύχη.
Εκλογές αποκλείονται
Σύμφωνα με τον Τέμερ, η κυβέρνηση έχει εξασφαλισμένο τον απαραίτητο αριθμό των δύο τρίτων των ψήφων των μελών της Βουλής (342 σε σύνολο 513) για να παραλύσει κάθε δίωξη εναντίον του.
Αλλά η διαδικασία των πολλαπλών ονομαστικών ψηφοφοριών που θα απαιτηθούν απειλεί να αλλάξει τα δεδομένα καθώς πολλοί ίσως αποφύγουν να δώσουν δημόσια τη στήριξή τους σε έναν πρόεδρο που κατηγορείται για μίζες εκατομμυρίων και του οποίου η δημοτικότητα φτάνει το 7%.
Δεν αποκλείεται ο βασικός του εταίρος, το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα (PSDB), να τον εγκαταλείψει στην τύχη του.
Μετά και την αποπομπή από τη Γερουσία του ηγέτη τους, Αέσιο Νέβες, τον περασμένο Μάιο, λόγω της εμπλοκής του σε σκάνδαλο διαφθοράς, οι σοσιαλδημοκράτες είναι διχασμένοι και τα πιο νέα στελέχη τους πιέζουν για ρήξη με τον επίσης διεφθαρμένο πρόεδρο.
Προοίμιο μιας τέτοιας ρήξης με πρώην συμμάχους του είναι το πλήγμα που δέχθηκε ο Τέμερ όταν στις 20 Ιουνίου η Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Γερουσίας απέρριψε με ψήφους 10 κατά έναντι 9 υπέρ την εργασιακή μεταρρύθμιση που προτείνει η κυβέρνηση.
Εμπόδιο το Σύνταγμα
Ωστόσο, ακόμη και αν εγκριθεί η άρση της ασυλίας του ώστε να δικαστεί ή ακόμη και αν καταδικαστεί από το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, είναι σχεδόν απίθανο να ικανοποιηθεί το λαϊκό αίτημα για άμεσες καθολικές εκλογές.
Σύμφωνα με το Σύνταγμα της χώρας, πρόωρη προσφυγή στις κάλπες μπορεί να γίνει μέσα στα δύο πρώτα χρόνια της τετράχρονης προεδρικής θητείας.
Μετά την πάροδο αυτού του διαστήματος, σε περίπτωση παραίτησης ή αποπομπής του προέδρου, τη θέση του αναλαμβάνει προσωρινά ο πρόεδρος της Βουλής, ο οποίος σε διάστημα 30 ημερών καλεί τα μέλη της Βουλής και της Γερουσίας να ψηφίσουν νέο πρόεδρο.
Το πραγματικό σύστημα
Η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες θα απαιτούσε συνταγματική μεταρρύθμιση. Σχετικό σχέδιο νόμου έχει καταθέσει εδώ και μήνες το Κόμμα Εργατών (ΡΤ) των πρώην προέδρων Λούλα και Ρούσεφ, αλλά δεν έχει προχωρήσει η διαδικασία συζήτησής του.
Το πραγματικό σύστημα εξουσίας δεν έχει κανένα συμφέρον να συνηγορήσει στη διεξαγωγή πρόωρων καθολικών προεδρικών εκλογών. Αντίθετα στοιχηματίζει στην έμμεση εκλογή πρόεδρου από ένα Κογκρέσο του οποίου εκατοντάδες μέλη δωροδοκούνται για να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντά του.
Ευελπιστώντας έτσι να εξασφαλίσει μια κυβέρνηση που θα ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό, την πλήρη απορρύθμιση της αγοράς εργασίας και τις «απαραίτητες δημοσιονομικές προσαρμογές» που αποτελούν βασικές επιδιώξεις των ισχυρών ελίτ, οι οποίες κινούν τα νήματα της βραζιλιάνικης πολιτικής.
Αλλωστε δεν είναι μόνο ότι τα περισσότερα κόμματα δεν είναι έτοιμα να κατεβάσουν υποψήφιο για μια τέτοια αναμέτρηση γιατί αρκετές από τις ηγετικές τους φυσιογνωμίες εμπλέκονται σε σκάνδαλα διαφθοράς.
Η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες θα είχε βέβαιο αποτέλεσμα τη νίκη του Ινάσιο «Λούλα» ντα Σίλβα, ο οποίος παραμένει ο δημοφιλέστερος πολιτικός της χώρας, παρότι αντιμετωπίζει κι ο ίδιος πολλαπλές κατηγορίες για διαφθορά.
Το σύστημα δεν θα διακινδύνευε μια τέτοια προοπτική, επισημαίνει ο σχολιαστής Ατίλιο Μπορόν, εκτός κι αν η πίεση από τους δρόμους κλιμακωθεί.
Τότε, μπροστά στον φόβο μιας εξέγερσης δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα πολλά μέλη του Κογκρέσου τελικά να συμβιβαστούν με την ιδέα των πρόωρων εκλογών. Η σχετική συνταγματική αναθεώρηση θα απαιτούσε τουλάχιστον 6-8 μήνες.
Και σε αυτό το διάστημα το δικαστικό σύστημα -πιστός σύμμαχος των κύκλων της εξουσίας- θα μπορούσε να επισπεύσει τη δικαστική διαδικασία κατά του Λούλα, επιχειρώντας να τον αποκλείσει από την πολιτική ζωή πριν από την προσφυγή στις κάλπες.
