Το κατάλευκο άγαλμα του Πόθου -αντίγραφο έργου του Σκόπα από το Καπιτώλιο-, με υψωμένα τα χέρια σαν να αναζητεί κάτι, «συνομιλεί» με τον μικρό Ερωτα -αντίγραφο έργου του Λυσίππου από το Λούβρο- τη στιγμή που λυγίζει με ευκολία το βαρύ τόξο του Ηρακλή.
Αυτά τα δύο έργα, υποβλητικά φωτισμένα, μέσα σε μια σπείρα από κατακόρυφες κόκκινες λωρίδες βινυλίου δεσπόζουν στην έκθεση «Εmotions, ένας κόσμος συναισθημάτων» στο Μουσείο της Ακρόπολης. Η περίφημη έκθεση του Ωνάσειου Πολιτιστικού Κέντρου Νέας Υόρκης, που συγκίνησε και γοήτευσε κοινό και κριτικούς, βρίσκεται από σήμερα στην Αθήνα και θα παραμείνει έως τις 19 Νοεμβρίου.
Συνολικά 129 αριστουργήματα από τα σπουδαιότερα μουσεία του κόσμου φωτίζουν την αθέατη πλευρά των συναισθημάτων στην προσωπική, κοινωνική και πολιτική ζωή του αρχαίου κόσμου.
Αγάπη, έρωτας, πόθος, μίσος, θλίψη, οργή. Συναισθήματα που βιώνονται, εκφράζονται και διεγείρονται, ελέγχονται ή ελέγχουν, χειραγωγούνται ή αξιολογούνται… Σε μια τοιχογραφία (62-79 μ.Χ., Αρχαιολογικό Μουσείο Νάπολης) η Ιφιγένεια οδηγείται στον βωμό της θυσίας ενώ ο πατέρας της καλύπτει το πρόσωπό του γεμάτος απελπισία και ενοχή.
Σε έναν αμφορέα απεικονίζεται ο Αχιλλέας και ο Αίαντας να παίζουν πεσσούς. Ο πρώτος, σκυφτός και επικεντρωμένος στο παιχνίδι, κάνει την αποφασιστική νικηφόρα κίνηση, ενώ ο δεύτερος, με υψωμένο το δόρυ, χειρονομεί απειλητικά προς τον αντίπαλό του (γύρω στο 540 π.Χ., Βασιλεία, Antikenmuseum Basel und Sammlung Ludwig).
Σε έναν άλλο αμφορέα από το ίδιο μουσείο αιχμαλωτίζεται η στιγμή που ο βασιλιάς Μενέλαος της Σπάρτης, ενώ έχει αποφασίσει να σκοτώσει τη γυναίκα του Ελένη τιμωρώντας την για την προδοσία της, μόλις αντικρίζει ξανά την ομορφιά της, πετάει το σπαθί του και τρέχει να την αγκαλιάσει. Σε έναν κρατήρα πάλι, (310-300 π.Χ., Μόναχο Staatliche Antikensammlungen und Glyptothek Muenchen) ξετυλίγεται ο μύθος της Μήδειας. Η παραφροσύνη του προδομένου έρωτα που οπλίζει το χέρι της τραγικής βασίλισσας και το στρέφει ενάντια στα παιδιά της, θέλοντας να τιμωρήσει τον σύζυγό της.
Πριν από την ξενάγηση, ο πρόεδρος του Μουσείου της Ακρόπολης Δημήτρης Παντερμαλής μίλησε για τα προσωπικά του συναισθήματα που τον «παρέσυραν να πει ναι» στην πρόταση να συνδιοργανωθεί η έκθεση στην Αθήνα, αλλά και το χρόνο-ρεκόρ, μόλις μέσα σε δυόμισι μήνες, που στήθηκε:
«Πριν από μία εβδομάδα βγήκε το τελευταίο έκθεμα από το κιβώτιο». Περιέγραψε πώς δημιουργήθηκε εδώ «ένα διαφορετικό σκηνικό, όπου την πορεία του επισκέπτη υποδεικνύει μια τεράστια σπείρα με κατακόρυφα “λάβαρα” από βινύλιο σε πολλές αποχρώσεις του κόκκινου -από το ρόδινο ανοιχτό έως το βαθύ και σκοτεινό κόκκινο- που αντιστοιχούν συμβολικά στην ποικιλία και την ένταση των συναισθημάτων».
Οι κύριες εκθεσιακές ενότητες είναι πέντε. Η πρώτη έχει τίτλο «Η τέχνη των συναισθημάτων-Τα συναισθήματα στην τέχνη», η δεύτερη μας μεταφέρει στα συναισθήματα στον ιδιωτικό και τον δημόσιο χώρο, στο πεδίο της μάχης, στους ιερούς χώρους και το νεκροταφείο.
Οι υπόλοιπες τρεις ενότητες αναφέρονται στα «Αλληλοσυγκρουόμενα» και στα «Ανεξέλεγκτα συναισθήματα» και στη Μήδεια. Επίσης η έκθεση εμπλουτίστηκε με 11 βίντεο, τα οποία στήθηκαν δίπλα σε πρωτότυπα έργα και αφηγούνται, με εικόνα και σύντομο κείμενο, τους δραματικούς μύθους στις πολυπρόσωπες παραστάσεις των αγγείων, βοηθώντας έτσι τον επισκέπτη στην περιήγηση.
«Με τρόπο κατανοητό για το ευρύ κοινό, η έκθεση αυτή εξηγεί τη σημασία των συναισθημάτων για την πληρέστερη κατανόηση της Ιστορίας, της τέχνης, της λογοτεχνίας και της θρησκείας στην αρχαία Ελλάδα», είπε ο εκ των επιμελητών της έκθεσης, Αγγελος Χανιώτης, καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας και Κλασικών Σπουδών στο Πρίνστον.
«Τα εκθέματα μας δείχνουν θεούς, ήρωες και θνητούς, άνδρες και γυναίκες, ενήλικες και παιδιά, με ένα πρόσωπο άλλοτε χαρούμενο και άλλοτε οργισμένο, άλλοτε φθονερό και άλλοτε λυπημένο, πάντοτε όμως βαθύτατα ανθρώπινο και γι’ αυτό με διαχρονική σημασία».
Από τη μεριά του, ο πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση Αντώνης Παπαδημητρίου τόνισε τη σημασία της έκθεσης που συνδέεται με την εξωστρέφεια και την προβολή του ελληνικού πολιτισμού. Το «παρών» έδωσαν οι συνεπιμελητές Νικόλαος Καλτσάς, επίτιμος διευθυντής στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, και Ιωάννης Μυλωνόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Τέχνης και Αρχαιολογίας (Κολούμπια), και η γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη, καθώς το υπουργείο συμμετέχει με έργα από 20 ελληνικά μουσεία.
