Ανταπόκριση από την Ελβετία
Τις προτάσεις τους για το ζήτημα των εγγυήσεων, βάσει των τριών ερωτημάτων που έθεσε ο βοηθός γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Τζέφρι Φέλτμαν, κατέθεσαν οι συμμετέχοντες στην πενταμερή συνάντηση το πρωί της Πέμπτης στο Κραν Μοντανά της Ελβετίας. Ωστόσο, η Τουρκία, με δηλώσεις Τσαβούσογλου αποδεικνύει την αδιαλλαξία της. «Για την Άγκυρα δεν είναι σημείο έναρξης της διαπραγμάτευσης οι μηδενικές εγγυήσεις και η αποχώρηση όλων των στρατευμάτων», είπε.
Όπως είχε πει προσερχόμενος στις συνομιλίες ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς, στόχος της ελληνικής και της ελληνοκυπριακής πλευράς είναι «να ανοίξουμε τη συζήτηση και να δείξουν όλοι τις πραγματικές τους προθέσεις και αυτές να είναι όσο το δυνατόν καλύτερες».
Τα ερωτήματα του Τζέφρι Φέλτμαν ήταν τα εξής:
• Τι μορφή θα μπορούσε να έχει μια θεμελιώδης αλλαγή των εγγυήσεων;
• Ποιος θα μπορούσε να είναι ο τρόπος εφαρμογής της λύσης;
• Πώς θα λαμβάνονται υπόψη οι ανησυχίες των Τουρκοκυπρίων και των Ελληνοκυπρίων.
Οι ελληνικές θέσεις
Ο Νίκος Κοτζιάς κατέθεσε τις θέσεις της Ελλάδας.
Σύμφωνα με αυτές (πρώτο ερώτημα), το καθεστώς εγγυήσεων πρέπει να τερματιστεί γιατί είναι αναχρονιστικό.
Όσον αφορά το δεύτερο και τον μηχανισμό επιτήρησης της εφαρμογής της λύσης, εξήγησε ότι χρειάζεται ένα «monitoring mechanism» (μηχανισμός παρακολούθησης εφαρμογής των συμφωνηθέντων) που θα αναφέρεται στον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ και θα συντάσσει τακτικές εκθέσεις.
Τέλος, αναφερόμενος στις ανησυχίες Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων, τις οποίες πρέπει να αντιμετωπίζει η λύση του Κυπριακού, ανέφερε ότι πρέπει να υπάρχει, μεταξύ άλλων, μία εσωτερική αστυνομική δύναμη και μια ομοσπονδιακή δύναμη, καθώς και ένα τριμερές σύμφωνο φιλίας.
Αυτά τα εργαλεία, εξήγησε, μπορούν να καθησυχάσουν επαρκώς τις ανησυχίες των δύο πλευρών.
Στην τοποθέτησή του, ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας αποδόμησε τις δύο Συνθήκες Εγγυήσεων και Συμμαχίας εξηγώντας ότι ουδέποτε ουσιαστικά εφαρμόστηκαν, διότι η «Τουρκία τις παραβίασε από όλες τις πλευρές, και, κατά συνέπεια, δεν υπάρχει λόγος να ζητά τη διατήρηση Συνθηκών που παραβίασε και έμειναν εκτός οποιασδήποτε πρακτικής».
Η Κυπριακή Δημοκρατία
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Αναστασιάδης, κατέθεσε συνολική πρόταση, εξηγώντας γιατί δεν χρειάζονται εγγυήσεις και ξένα στρατεύματα στην Κύπρο.
Αναφέρθηκε επίσης στον κομβικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Ε.Ε. στα θέματα ασφάλειας διότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι κράτος-μέλος της Ένωσης.
Επίσης συμφώνησε απολύτως με την πρόταση της Ελλάδας για τον μηχανισμό παρακολούθησης.
Η Τουρκία
Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, επανέλαβε τις θέσεις σχετικά με την προσαρμογή του καθεστώτος των εγγυήσεων και της ασφαλείας, υπογραμμίζοντας ότι τα όποια βήματα προόδου από πλευράς Τουρκίας σε αυτό το κεφάλαιο εξαρτώνται από την πρόοδο που θα σημειωθεί στις παράλληλες δικοινοτικές διαπραγματεύσεις.
Επανέλαβε ότι η Τουρκία είναι κατηγορηματικά αρνητική σε οποιοδήποτε ρόλο της Ε.Ε. στις διαπραγματεύσεις πέραν των θεμάτων που άπτονται της εφαρμογής του κοινοτικού κεκτημένου στο νησί, ενώ επισήμανε ότι μόνο με την Τουρκία οι Τουρκοκύπριοι αισθάνονται ασφαλείς.
Σε σύντομη δήλωσή του εξερχόμενος του Συνεδριακού Κέντρου ο Τούρκος ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσαβούσογλου ανέφερε: «Ήταν καλή συνάντηση, συνεχίζουμε».
Κοτζιάς: «Οι ίδιες θέσεις»
Θέσεις της τελευταίας δεκαετίας παρουσιάζει η Τουρκία, σύμφωνα με τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών, ο οποίος, αναχωρώντας από το συνεδριακό κέντρο όπου διεξάγονται οι διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό, ρωτήθηκε από δημοσιογράφους αν έχει ακούσει κάτι καινούργιο σήμερα από τους Τούρκους.
«Όλοι λένε ότι μπορεί αύριο ίσως να μας πει κάτι καινούργιο. Οι Τούρκοι επαναλαμβάνουν θέσεις που είχαν πει την τελευταία δεκαετία και νομίζουν ότι είναι καινούργιες. Αλλά, όπως ξέρετε, είμαστε μελετηροί άνθρωποι και έχουμε εντοπίσει ακριβώς ποια πράγματα και από πότε επαναλαμβάνονται», απάντησε.
Η Βρετανία και η Ε.Ε.
Από την πλευρά της η βρετανική αντιπροσωπεία παρουσίασε προτάσεις με τις οποίες προσπάθησε να συγκεράσει τις μέχρι στιγμής απόψεις, ενώ κατέθεσε και προτάσεις που αφορούσαν πτυχές του Κυπριακού όπως ο καταμερισμός εργασιών στο πλαίσιο εφαρμογής της λύσης.
Μεταξύ αυτών, ποιος θα κάνει και τι σε τομείς όπως η επαλήθευση της αποχώρησης και ο ρόλος του ΟΑΣΕ, εδαφικά ζητήματα και ο ρόλος του ΟΗΕ και εφαρμογή λύσης στον τομέα διακυβέρνησης.
Η Ε.Ε. παρέθεσε συγκεκριμένα άρθρα συνθηκών που αφορούν θέματα εσωτερικής και εξωτερικής ασφάλειας.
Αδιαλλαξία Τσαβούσογλου
Στο περιθώριο των απογευματινών διαβουλεύσεων, πάντως, έγινε για μια ακόμη φορά η τουρκική αδιαλλαξία, με τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας να μιλά για «τελευταία διάσκεψη» και να τονίζει ότι η Άγκυρα δεν θα δεχθεί ποτέ την πλήρη αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από την Κύπρο, ούτε την άρση των εγγυήσεων.
Μιλώντας σε τουρκικά ΜΜΕ, κάλεσε Αθήνα και Λευκωσία να φέρουν «αποδεκτές» προτάσεις στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων δηλώνοντας ότι αυτή η Διάσκεψη είναι η τελευταία και η τελική.
Όπως είπε, «η προσδοκία της ελληνοκυπριακής πλευράς και της Ελλάδας είναι να αρθούν οι εγγυήσεις και να μην μείνει ο τουρκικός στρατός στην Κύπρο», αλλά «οι απόψεις Κοτζιά δεν δεσμεύουν» την Τουρκία και «για την Άγκυρα δεν είναι σημείο έναρξης της διαπραγμάτευσης οι μηδενικές εγγυήσεις και η αποχώρηση όλων των στρατευμάτων».
«Αυτό δεν το δεχόμαστε», είπε υπογραμμίζοντας ότι «η Άγκυρα έδειξε την ελαστικότητα που μπορούσε να δείξει, αλλά δεν μπορεί να εγκαταλείψει τις βασικές αρχές της».
Ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου τόνισε ότι για την τουρκική πλευρά «αυτή είναι η τελική Διάσκεψη», διότι «η παράταση είναι τακτική των Ελληνοκυπρίων. Μπροστά τους έχουν εκλογές. Θέλουν να κάνουν “μονομερείς” γεωτρήσεις στα ανοιχτά της Κύπρου. Εμείς βλέπουμε αυτές τις στρατηγικές».
Όπως είπε, στην περίπτωση που αυτή είναι η τελική σύνοδος θα πρέπει να υπάρξει συμφωνία σε όλα τα θέματα.
«Δεν θα συζητούμε το Κυπριακό για μια ζωή, το θέμα στο οποίο πρέπει να επικεντρωθούμε είναι να καταλήξουν θετικά οι διαπραγματεύσεις», είπε και σημείωσε:
«Υπάρχουν σημαντικά θέματα όπως το περιουσιακό, η εκ περιτροπής προεδρία, οι τέσσερις ελευθερίες των πολιτών της Τουρκικής Δημοκρατίας. Πρέπει τόνισε να επιτευχθεί συμφωνία σε αυτά τα θέματα».
