Τάκης Ζενέτος

Φευγαλέα φέρνω στον νου μου το θέατρο του Λυκαβηττού και τις μαγικές βραδιές που τόσοι και τόσοι γευτήκαμε στις κερκίδες του. Εγκαινιάστηκε τέτοια εποχή στα 1965, ελάχιστες μέρες προτού ξεσπάσουν τα Ιουλιανά. Αμέτι μουχαμέτι το ’χε βάλει η Αννα Συνοδινού να μεταλαμπαδεύσει την τραγωδία από την Επίδαυρο στο κέντρο της Αθήνας. Κάτι ψυχανεμιζόταν, δεν μπορεί. Νοίκιασε το παλιό νταμάρι από τη Μονή Πετράκη, ιδιοκτήτρια σύμφωνα με οθωμανικά χρυσόβουλα, με στόχο να επουλώσει το τραύμα στο μέτωπο του λόφου, θεραπεύοντάς το σε υγιές κύτταρο πολιτισμού, χορηγό κορυφαίων συγκινήσεων. Συνέδραμε στο όραμά της η νεόκοπη κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου και προσωπικά ο Γέρος, όστις παρέστη στην πρεμιέρα, κατά την οποία η εξαίρετη δραματουργός δίδαξε την «Αντιγόνη» του Σοφοκλή.

Ιδιοφυής η κατασκευή. Λιτή, μεταλλική σύνθεση με επένδυση ξύλου και εμφανή άπαντα τα δομικά υλικά, τοποθετείται αρμονικά στο περιβάλλον, προκαλώντας την αίσθηση ότι μπορεί να αφαιρεθεί ανά πάσα στιγμή, αφήνοντας αλώβητη την ακρώρεια. Ξακουστή υπήρξε και η ακουστική της. Κατά τις μετέπειτα δεκαετίες φιλοξένησε τρανταχτά ονόματα του ελληνικού και διεθνούς πενταγράμμου, με τη νεολαία να δίνει ηχηρό διαχρονικό «παρών». Πόση μελωδία, αλήθεια, και πόση ποίηση εντάχθηκαν εσχάτως στο ΤΑΙΠΕΔ προς εκποίηση; Σημεία δυσωδών καιρών. Συνοφρυωμένος επιβιβάζομαι στο τελεφερίκ και κατηφορίζω, μέσω Κολωνακίου και πλατείας Συντάγματος, τη Συγγρού. Δεύτερο διατηρητέο, έστω και μισό πια, διηγείται με μεθυστικούς αφρούς την ιστορία της πόλης. Πρόσοψη με λεπτή πλινθοδομή και υαλοστάσια που επιτρέπουν στον διαβάτη να παρακολουθεί, σαν σε παράσταση, την αλυσίδα παραγωγής της μπίρας Φιξ, πρωτόγνωρες τροπές στην τυποποιημένη βιομηχανική δόμηση. Τι κοινό έχουν, άραγε, τα δύο εμβληματικά τοπόσημα της πρωτεύουσας; Αποτελούν αμφότερα πνευματική σύλληψη του ίδιου αρχιτέκτονα.

Ξελογιάζουν οι οικοδομές του και προβληματίζουν. Οπως το «Στρογγυλό Σχολείο» στο Μπραχάμι, χτισμένο στις αρχές του ’70, υπενθυμίζει εσαεί το όραμα ενός εκπαιδευτικού συστήματος από το μέλλον. Γόνος εύπορης οικογένειας ο Τάκης Ζενέτος, γεννιέται στην Αθήνα στα 1926. Καταρτίζεται στη Γαλλία, αποκτά ευρύτατες τεχνολογικές γνώσεις, μελετά τις εξελίξεις του αστικού τοπίου και σχεδιάζει κτίρια ενσωματωμένα στον περίγυρο. Καταργεί τους συμβατικούς όγκους, δίνει έμφαση στις σύγχρονες ανάγκες και διατυπώνει πρωτοπόρα άποψη για τις μορφές και τη λειτουργία τους. Ακολουθεί τη μοίρα των σκαπανέων. Απομονώνεται, καθώς οι σύγχρονοί του δεν τον πολυκαταλαβαίνουν. Το ρίχνει στο ποτό, ίσως επειδή ουδέποτε ξεπέρασε τον άδικο χαμό του λατρεμένου δεκαεπτάχρονου ανιψιού –γιου της αδελφής του– Διομήδη Κομνηνού από τις δολοφονικές σφαίρες της χούντας κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Ακριβώς πριν από σαράντα χρόνια, σαν σήμερα, τολμά το απονενοημένο διάβημα, πέφτοντας απ’ το παράθυρο του γραφείου του στην οδό Σόλωνος. Κληροδοτεί φωτεινές ψηφίδες στη συναρμολόγηση του νεοελληνικού παζλ.