Το καλοκαίρι του 2015, άνθρωποι νέοι και μεγαλύτεροι ξεκίνησαν ν’ αναζητούν μαζικά πληροφορίες για την Ελλάδα. Αλλά δεν ήταν τουρίστες που είχαν επιλέξει την Ελλάδα για τις καλοκαιρινές τους διακοπές.
Η έννοια της «επιλογής» εκφράζει μια πολυτέλεια που δεν μπορούσαν να έχουν. Δεν αναζητούσαν ούτε το ωραιότερο νησί ούτε το νοστιμότερο πιάτο της ελληνικής κουζίνας. Αναζητούσαν μια σωτηρία από τον πόλεμο που τους «έκλεψε» το σπίτι, τον τόπο και τους δικούς τους.
«Χάρτης Ελλάδας», «άσυλο», «μετανάστευση στη Γερμανία»: μ’ αυτές τις λέξεις-κλειδιά στο μυαλό τους ξεκινούσαν οι Σύροι και Ιρακινοί πρόσφυγες το 2015 το ταξίδι τους προς την Ευρώπη.
Αυτό καταγράφει το αμερικανικό ερευνητικό κέντρο PEW, το οποίο επέλεξε να μελετήσει τις πρόσφατες προσφυγικές ροές μ’ έναν αμεσότερο τρόπο απ’ τους συνηθισμένους.
Οχι βάσει επίσημων δηλώσεων, αλλά βάσει των αναζητήσεων των ίδιων των προσφύγων στη διαδικτυακή μηχανή αναζήτησης Google καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού τους, επιθυμώντας -όπως λέει- να συνθέσει το «ψηφιακό αποτύπωμα» των προσφυγικών ροών.
Με ποιον τρόπο; Συγκρίνοντας τις ηλεκτρονικές αναζητήσεις, βάσει της γλώσσας και της τοποθεσίας από την οποία έγιναν, με τα επίσημα δεδομένα που παρέχουν η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και η Eurostat, η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία που κατέγραψε τις αιτήσεις ασύλου οι οποίες κατατέθηκαν στις ευρωπαϊκές αρχές την περίοδο 2015-2016.
«Ελλάδα και διακινητές»
Οι ηλεκτρονικές αναζητήσεις των προσφύγων φαίνεται να διαμορφώνονται ανάλογα με τους διαφορετικούς σταθμούς και τα εμπόδια του ταξιδιού τους.
Για τους πρόσφυγες που κατάφεραν να φτάσουν μέχρι τα τουρκικά παράλια το πρώτο εμπόδιο απλωνόταν μπροστά τους: μια θάλασσα που δεν μπορούσαν να διαβούν, κάτι που αποτυπώνεται και στις αναζητήσεις τους.
Τον Αύγουστο του 2015 οι αναζητήσεις σε αραβική γλώσσα από τα τουρκικά παράλια σχετικά με την Ελλάδα κορυφώθηκαν, με κυρίαρχη αναζήτηση τη φράση «Ελλάδα και διακινητές».
Η πρόθεση των προσφύγων να φτάσουν στην Ευρώπη πάση θυσία, διασχίζοντας το Αιγαίο, επιβεβαιώνεται και από το ότι η σχετική αναζήτηση ήταν συχνότερη στη μέση της νύχτας, τις συνήθεις δηλαδή ώρες της διακίνησης.
Και πώς εξηγείται το μεγάλο χρονικό διάστημα που παρατηρείται απ’ αυτές τις αναζητήσεις μέχρι την καταγραφή τους ως αιτούντων άσυλο, κατά βάση στη Γερμανία; Αρκεί κανείς να φέρει στο μυαλό το ταξίδι των προσφύγων διά θαλάσσης, μέσα από συρματοπλέγματα και διασχίζοντας τη μισή ευρωπαϊκή ήπειρο.
Και όσοι έφτασαν τελικά στη γερμανική «γη της Επαγγελίας», βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια νέα γλώσσα, αναζητώντας αυτή τη φορά στο Google κυρίως τα «γερμανικά».
Ακόμη όμως και μετά τη συμφωνία Ε.Ε.- Τουρκίας, παρ’ ότι οι αιτήσεις για άσυλο άρχισαν ν’ απορρίπτονται και να μειώνονται δραματικά, οι αναζητήσεις των προσφύγων, είτε ευρισκομένων στη Γερμανία είτε παγιδευμένων στην Τουρκία, παρέμειναν οι ίδιες.
Συνέχισαν ν’ αναζητούν με αγωνία πώς μπορούν να επικοινωνήσουν στα γερμανικά και ποιες χώρες υπήρχε μεγαλύτερη πιθανότητα να τους παράσχουν άσυλο.
Επιβεβαιώνοντας με τον πιο άμεσο τρόπο το αυτονόητο, πως από τη στιγμή που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, το μόνο που αναζητούν είναι ένα ασφαλές μέρος για να συνεχίσουν τη ζωή τους. Κι αυτή η ανάγκη για επιβίωση δεν αλλοιώνεται από κλειστά σύνορα και διεθνείς συμφωνίες.
