Nα επιμείνουμε στην ισότητα

Την Τετάρτη 10 Μαΐου είχε προγραμματιστεί στη Φιλοσοφική Σχολή του Α.Π.Θ. εκδήλωση με θέμα «Αστική Εγκατάσταση Προσφύγων». Η εκδήλωση συνδιοργανώθηκε από ένα ερευνητικό πρόγραμμα του Α.Π.Θ., από το Δήμο Θεσσαλονίκης και την εθελοντική οργάνωση OMNES του Κιλκίς. Στόχος ήταν να συζητηθούν οι πρωτοβουλίες εγκατάστασης προσφύγων σε διαμερίσματα στη Θεσσαλονίκη και στο Κιλκίς, να τονιστεί η αξία αυτού το μοντέλου έναντι της πολιτικής των καταυλισμών και να διαπιστωθούν οι νέες προκλήσεις που δημιουργεί. Η εκδήλωση αναβλήθηκε κατόπιν παρέμβασης φοιτητών των Ε.Α.Α.Κ.

Οι φοιτητές επικαλέστηκαν το γεγονός ότι χορηγοί της εκδήλωσης ήταν η ΕΕ (της οποίας «η πολιτική γεννά το προσφυγικό»), το Α.Π.Θ. (η Πρυτανεία του οποίου «εναντιώθηκε στο No Borders») και οι ΜΚΟ (από άγνοια ως προς το τι είναι η OMNES). Στην αφίσα της εκδήλωσης υπήρχαν τα λογότυπα των συνδιοργανωτών, της ΕΕ και της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες που χρηματοδοτούν τα προγράμματα αστικής εγκατάστασης προσφύγων. Μετά από μια ώρα άκαρπης προσπάθειας συζήτησης, και αφού είχε δημόσια δηλωθεί η αναβολή της εκδήλωσης, δύο καθηγητές και ένας εκπρόσωπος της OMNES καλέσαμε τους φοιτητές των Ε.Α.Α.Κ. σε αίθουσα σπουδαστηρίου για να συζητήσουμε. Αρνήθηκαν λέγοντας ότι αυτό ήταν μια «συνδικαλιστική πρακτική» και τόνισαν ότι «δεν υπάρχει κάτι προσωπικό στη διακοπή της εκδήλωσης, το πρόβλημα είναι πολιτικό».

Τίποτα δεν είναι πιο αναληθές και το γνωρίζουν καλά και οι ίδιοι: το πολιτικό είναι προσωπικό και τανάπαλιν. Η αναβολή της εκδήλωσης δεν συνιστά εμπόδιο: θα προσελκύσει περισσότερο κοινό στην επανάληψη και θα εμπλουτίσει με επιπλέον προβληματισμούς τη συζήτηση. Το πολιτικό – προσωπικό πρόβλημα εντοπίζεται στο φόβο των μελλοντικών μας συναδέλφων να έρθουν σε μια κατ’ ιδίαν συζήτηση με τους καθηγητές τους. 

Οι ομιλητές και ομιλήτριες της εκδήλωσης είναι πολίτες που έχουν επανειλημμένα προσκληθεί σε εκδηλώσεις της Αντι-ρατσιστικής Πρωτοβουλίας Θεσσαλονίκης και της Κίνησης Ενάντια στο Ρατσισμό και τη Φασιστική Απειλή, που πρωτοστάτησαν στη δημιουργία του Κοινωνικού Εργαστηρίου Θεσσαλονίκης και εργάστηκαν καθημερινά και εθελοντικά για την εμπέδωση της εκπαίδευσης των προσφύγων, που δεν αρκέστηκαν σε μελέτες αλλά συμμετείχαν επί τόπου από την πρώτη μέρα φοίτησης των προσφυγόπουλων στο Ωραιόκαστρο, στον Προφήτη, στη Θεσσαλονίκη και αλλού.

Οι πρωτοβουλίες αστικής εγκατάστασης προσφύγων που θα παρουσιάζονταν στην εκδήλωση στελεχώνονται από πολίτες που επί μήνες έδωσαν τον εαυτό τους νυχθημερόν στην Ειδομένη, που συνέχισαν τον αγώνα τους ενάντια στην πολιτική των καταυλισμών και πρωτοστάτησαν στην κοινωνική ένταξη των προσφύγων. Με αυτά τα δεδομένα οφείλουμε να αναστοχαστούμε πολιτικά τους λόγους που δημιουργούν το φόβο ορισμένων μελλοντικών μας συναδέλφων να συνομιλήσουν με τους καθηγητές τους, το φόβο της «μόλυνσης», το φόβο των επιχειρημάτων.

Κομμάτι αυτού του φόβου οφείλεται στις ματαιώσεις και τα αδιέξοδα που μια ολόκληρη κοινωνία βιώνει επί δεκαετίες και πιο ειδικά από το 2010 και μετά. Δεν τρέφω αυταπάτες για τις δυνατότητες παρέμβασης των πανεπιστημιακών δασκάλων στις κατακλυσμικές αλλαγές που συντελούνται στις σύγχρονες κοινωνίες. Αυτή η παραδοχή όμως δεν πρέπει να λειτουργεί ανασταλτικά στις προσπάθειες μας ενάντια στις ματαιώσεις και τα αδιέξοδα των νέων ανθρώπων που αισθάνονται τις συνέπειες της κοινωνικής ανισότητας.

Το χειρότερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να επιτείνουμε τον αποκλεισμό τους με διοικητικές ή άλλες κατασταλτικές ρυθμίσεις. Να φερθούμε αμυντικά και να καταλήξουμε να καλούμε τα ΜΑΤ στις εισόδους των πανεπιστημίων. Οι «δυναμικές λύσεις ενάντια στην ανομία των φοιτητών» δεν προστατεύουν το πανεπιστήμιο. Δεν αναδεικνύουν τον πολιτικό αυτισμό παρεμβάσεων που περιορίζουν την ελευθερία της έκφρασης και του λόγου. Απλά επιτείνουν την έκπτωση του ορθού λόγου που ως θεσμός το πανεπιστήμιο καλείται να υπηρετήσει.

Το βέλτιστο που μπορούμε να κάνουμε είναι η ενίσχυση νέων πολιτικών λειτουργιών μέσα στα ΑΕΙ με ουσιαστική και αυξημένη συμμετοχή των φοιτητών στα όργανα διοίκησής του. Όχι γιατί οι φοιτητές γνωρίζουν το πανεπιστήμιο όπως οι διδάσκοντες, οι ερευνητές και οι διοικητικοί που εργάζονται σε αυτό. Όχι γιατί θα είναι μια εύκολη συμβίωση. Όχι για να προσποιηθούμε ότι είμαστε ίσοι. Κάθε εκπαιδευτικός θεσμός συγκροτεί άνισους ρόλους. Επιδίωξή μας ας είναι η δημιουργία ευκαιριών διαλόγου και συμμετοχής, η ενίσχυση της αξίας της πειθούς και της λογικής. Μόνο έτσι μπορούμε να συμβάλλουμε, από τις άνισες θέσεις στις οποίες είμαστε εγκλωβισμένοι, στη συγκρότηση επιστημόνων και καλλιτεχνών που θα πραγματώνουν και θα σέβονται την ισότητα.

Η ισότητα δεν επιβάλλεται με διοικητικά μέτρα που επιτείνουν το φόβο, η ισότητα διδάσκεται.

*O Γ. Αγγελόπουλος είναι επίκ. καθηγητής στο ΑΠΘ.