Η πρόταση της Περιφέρειας Αττικής για την καθιέρωση μητροπολιτικών χαρακτηριστικών στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και συγκεκριμένα για τη διαμόρφωση ενός μοντέλου μητροπολιτικής περιφέρειας αναδείχθηκε στην έναρξη των εργασιών της διημερίδας που διοργανώνει η περιφερειακή αρχή (υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου) ενόψει της συνταγματικής αναθεώρησης.
Το αίτημα για καθιέρωση μητροπολιτικού βαθμού αυτοδιοίκησης φαίνεται να ενισχύεται σε αυτοδιοικητικούς κόλπους και συμβαδίζει με το αίτημα της Ενωσης Περιφερειών Ελλάδος (ΕΝΠΕ) για «μετάβαση από την περιφερειακή διοίκηση στην περιφερειακή διακυβέρνηση».
Η μητροπολιτικότητα φέρνει έναν «τρίτο βαθμό αυτοδιοίκησης» (πρώτος βαθμός οι δήμοι, δεύτερος οι περιφέρειες). Σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη, στην Ελλάδα μπορούν να καθιερωθούν μητροπολιτικοί αυτοδιοικητικοί βαθμοί αποκλειστικά και μόνο στα μεγάλα πολεοδομικά συγκροτήματα της Αττικής και της Θεσσαλονίκης.
Παρότι η ευρωπαϊκή εμπειρία είναι πλούσια σε σχετικά παραδείγματα, στη χώρα μας η μητροπολιτικότητα προβλέφθηκε μεν στον «Καλλικράτη», αλλά έμεινε κενό γράμμα.
Μια τέτοια ριζική αλλαγή διοικητικής οργάνωσης απαιτεί μεταβίβαση αρμοδιοτήτων στις μητροπολιτικές αρχές. Γιατί δεν υπήρχε αντίστοιχη πρόνοια στον «Καλλικράτη»;
Οπως χαρακτηριστικά είπε χθες μιλώντας στην ημερίδα ο αναπλ. καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, Ν. Χλέπας, και να προέβλεπε κάτι τέτοιο ο νομοθέτης, το Συμβούλιο της Επικρατείας θα ματαίωνε κάθε σχετική προσπάθεια λόγω αντισυνταγματικότητας.
Το Σύνταγμα προβλέπει μόνο δύο βαθμούς αυτοδιοίκησης και άρα αποκλείει έναν τρίτο βαθμό, με ταυτόχρονη διατήρηση των κατώτερων βαθμίδων, όπως αναφέρουν οι προτάσεις που έχει καταθέσει η Περιφέρεια Αττικής ενόψει αναθεώρησης του «Καλλικράτη» και του Συντάγματος.
Είναι σαφές, λοιπόν, ότι η πρόταση για μητροπολιτική αυτοδιοίκηση μοιάζει να περνάει μόνο μέσα από την αναθεώρηση του Συντάγματος και συγκεκριμένα του άρθρου 102.
Να σημειωθεί ότι για μητροπολιτική διοίκηση κάνει λόγο και το πόρισμα της επιτροπής του υπουργείου Εσωτερικών για την αλλαγή του «Καλλικράτη». Η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων προϋποθέτει σαφώς και μεταφορά πόρων.
Αν και τις χθεσινές εργασίες της διημερίδας δεν απασχόλησαν τα οικονομικά των ΟΤΑ (ενότητα για αυτοτέλεια και φορολογική αποκέντρωση περιλαμβάνεται στο σημερινό πρόγραμμα), αποτυπώθηκε με σαφήνεια το σχετικό αίτημα: «Αυτοδιοίκηση χωρίς φορολογική αρμοδιότητα δεν έχει εξουσία», σημείωσε ο καθηγητής κ. Χλέπας, ένα από τα μέλη της ομάδας εργασίας που συνέταξε τις προαναφερθείσες προτάσεις της Περιφέρειας Αττικής, ο οποίος μίλησε νωρίτερα για δήμους και περιφέρεια χωρίς αρμοδιότητες στην Αττική -περιοχή που κατά τον ίδιο «διοικείται μόνο από υπουργεία»- αλλά και για «φορολογικό και ρυθμιστικό μονοπώλιο» από Βουλή και κεντρικό κράτος, για να επισημάνει την ανάγκη αποκέντρωσης.
Ολα, μέχρι στιγμής, τα αυτοδιοικητικά στελέχη έχουν αποσαφηνίσει ότι το αίτημα για φορολογική αποκέντρωση δεν πρέπει να συνεπάγεται πρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις για τους πολίτες.
