Ο Κόλσον Γουάιτχεντ πέρασε στην ιστορία με τον «Υπόγειο σιδηρόδρομο»

Ο Ομπάμα το είχε συμπεριλάβει πέρυσι στα καλοκαιρινά αναγνώσματά του. Η Οπρα Γουίνφρι το πρότεινε μέσω του book club της στα εκατομμύρια των τηλεθεατών της κι αυτό ανέβηκε σχεδόν αμέσως στην 4η θέση της λίστας των μπεστ-σέλερ των «Νιου Γιόρκ Τάιμς». Μετά άρχισαν να έρχονται τα βραβεία, το ένα μετά το άλλο, με κορυφαίο το περσινό National Book Award.

Ο πιο χοτ μαύρος σκηνοθέτης των ημερών, ο Μπάρι Τζένκινς του «Moonlight», το μεταφέρει ήδη στη μικρή οθόνη για λογαριασμό του «Amazon». Ολοι, όμως, έλεγαν στον Αφροαμερικανό Κόλσον Γουάιτχεντ ότι πρέπει να πάρει και το Πούλιτζερ λογοτεχνίας.

Και όντως το πήρε το βράδυ της Δευτέρας το περιζήτητο βραβείο, που βάζει αμέσως κάθε συγγραφέα στην Ιστορία, με το μυθιστόρημά του «Τhe Underground Railroad» («Ο υπόγειος σιδηρόδρομος»). Ενα βιβλίο αλληγορικό, που παίζει με τα είδη (από επιστημονική φαντασία μέχρι θρίλερ και περιπέτεια) και με πρότυπα τον Κιούμπρικ, τον Μάρκες, τον Κάφκα και τα «Ταξίδια του Γκιούλιβερ» του Τζόναθαν Σουίφτ μιλά για το δράμα της δουλείας.

Η ηρωίδα του, η νεαρή σκλάβα Κόρα, δραπετεύει από απάνθρωπη φυτεία της Γεωργίας, ανοίγει μια καταπακτή και επιβιβάζεται σε τρένο, που μέσα από ένα σύστημα τούνελ περνάει υπόγεια κάτω από τις πολιτείες του Νότου. Είμαστε στα 1850, τέτοια τρένα δεν υπήρχαν.

Ο Γουάιτχεντ, όμως, κάνει μια ιδιοφυή λογοτεχνική μεταφορά του παράνομου δικτύου των πολέμιων της δουλείας, που βοηθούσαν τους μαύρους να το σκάσουν και τους μετέφεραν στον Βορρά.

Η Κόρα μέχρι να φτάσει στην ελευθερία, ενώ συνεχώς βρίσκεται στο κατόπι της ο κυνηγός σκλάβων Ριτζγουέι, περνάει από πλήθος περιπέτειες.

Σε κάθε νέα πολιτεία αντιμετωπίζει ακόμα μια πιο φρικιαστική εκδοχή της δουλείας. Κλείνεται για καιρό σε σοφίτα – άμεση αναφορά στην Αννα Φρανκ. Βρίσκει και χάνει την αγάπη. Και καταφέρνει να μιλήσει -με την καρτερικότητά της μπροστά στη φρίκη- και για τη σημερινή Αμερική. Που ακόμα δεν έχει δώσει στους δικούς της ανθρώπους τη θέση που δικαιούνται.

■ Πούλιτζερ θεατρικού έργου πήρε η Αφροαμερικανή Λιν Νότιτζ για το «Sweat»· ποίησης, o Τιεχίμπα Τζες για το «Olio»· βιογραφίας, o λιβυκής καταγωγής Χισάμ Ματάρ για το «Return»· μουσικής, η κινεζικής καταγωγής Ντου Γιουν για το «Angel’s Bone»· και Ιστορίας η Χίδερ Αν Τόμπσον για το «Blood in the Water: The Attica Prison Uprising of 1971 and its Legacy».