Ερωτευμένοι… συνθέτες

Πώς τέσσερις Ελληνες συνθέτες παίρνουν τα ποιήματα του Χάινριχ Χάινε και στήνουν μια… ερωτεύσιμη συναυλία; Το ερώτημα θα απαντηθεί απόψε στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση.

Εκεί οι Δημήτρης Παπαδημητρίου, Νίκος Ξυδάκης, Τάσος Ρωσόπουλος και Κώστας Μάκρας θα μελοποιήσουν, στο πλαίσιο του έργου «Μετασχηματισμοί ΙΙΙ» του Ελληνικού Σχεδίου, από έξι ποιήματα του Χάινε ο καθένας τους. Τέσσερις κύκλοι τραγουδιών με τον τίτλο «Ο έρωτας του ποιητή», από την ποιητική συλλογή «Λυρικά Ιντερμέδια» σε μετάφραση Διονύση Καψάλη.

Ο Τάσος Ρωσόπουλος, με μινιμαλιστική γραφή και ενορχήστρωση με βάση την κιθάρα και τη φωνή της Θεοδώρας Μπάκα, ονομάζει τον κύκλο του «Το Αγνό και το Ενα». «Δεν είναι τυπικό δείγμα μινιμαλιστικής γραφής, απλώς υπάρχουν κάποια μινιμαλιστικά στοιχεία οικονομίας και διαχείρισης του χρόνου», λέει στην «Εφ.Συν.».

«Το κλειδί της ιστορίας είναι η λησμονημένη λέξη που η αγαπημένη εμπιστεύτηκε στον ποιητή, αλλά εκείνος ξέχασε. Η λησμονημένη λέξη είναι όλα όσα έχει ανάγκη ο άλλος από εμάς, αλλά, πολλές φορές, ξεχνάμε και χάνεται η επαφή. Ο έρωτας, δηλαδή, που δεν περιέχει τον άλλον με τις ανάγκες του».

Ο Νίκος Ξυδάκης ονομάζει τον κύκλο του «Του τραγουδιού της μια φράση» και μελοποιεί έξι ποιήματα για πιάνο, τσέλο και κλαρινέτο, τα οποία θα ερμηνεύσει η Νανά Μπινοπούλου. Μιλώντας με τον συνθέτη, του επισημαίνουμε πως υπάρχουν ποιήματα που έχουν μελοποιηθεί και δύο και τρεις φορές. «Και ακούγονται πολύ διαφορετικά μεταξύ τους.

»Και με παράδοξα αποτελέσματα. Συμβαίνει δηλαδή ν’ ακούς ένα ποίημα με θέμα του την ερωτική δυστυχία σε αλέγκρο τόνο. Το περίεργο είναι πως όσοι τρόποι και να βρεθούν και όσες μελοποιήσεις και να γίνουν, πάντα σχεδόν μία είναι η ιδανική». Είναι πιο εύκολο ή πιο δύσκολο να μελοποιήσετε ένα ερωτικό ποίημα; «Ενα ποίημα, ερωτικό ή όχι, είναι ήδη από μόνο του κάτι.

»Δίχως τη μουσική. Εχει δηλαδή μια αυτάρκεια. Ενα καλό ποίημα εννοείται. Εάν ξεπεράσεις αυτό το αίσθημα πληρότητας που μεταδίδει, δεν ξέρω εάν είναι εύκολο, αλλά δημιουργείς χώρο για τη μουσική. Μοιράζεσαι τη συγκίνησή του. Και πάντα ανησυχείς μήπως του φορτώσεις συναισθήματα που δεν περιέχει».

Ο κύκλος τραγουδιών του Κώστα Μάκρα, με ερμηνευτή τον Μπάμπη Βελισσάριο κι ένα σύνολο με πιάνο, βιολί, τσέλο και κλαρινέτο, έχει τίτλο «Του έρωτα η παιδωμή». Αλήθεια, ποια είναι του έρωτα η παιδωμή;

Ο έρωτας, η γιατρειά και η αρρώστια, η παράδοση στον κατακτημένο, η απώλεια ταυτόχρονα με την κτήση και η ζωή τόσο κοντά στον θάνατο όσο τίποτε άλλο», λέει ο Κώστας Μάκρας, εξηγώντας μας επιπλέον πως ορίζονται οι μετασχηματισμοί στη μουσική, με «παραλλαγές, μετατροπίες, αντιστροφή, ανάλυση ενός μουσικού θέματος ή ακόμα ενός απλού ρυθμικού μοτίβου

Πώς βλέπει άραγε ένας συνθέτης ένα ερωτικό ποίημα; «Δεν υπάρχει φοβάμαι φόρμουλα, ούτε για τα ερωτικά ποιήματα, ούτε για τα όποια ποιήματα γενικώς», απαντά ο Δημήτρης Παπαδημητρίου, που θα παρουσιάσει έξι τραγούδια για πιάνο, βιολί, τσέλο, κοντραμπάσο, άρπα, μαντολίνο, κλαρινέτο και ακορντεόν, με τίτλο «Του έρωτα η μαύρη δόξα» και ερμηνευτή τον Γιώργο Φλωράκη.

«Τα ερωτικά ποιήματα μερικές φορές με κάνουν να νιώθω αμήχανα, γιατί βροντοφωνάζουν κάτι που έπρεπε να είναι μυστικό, να ανήκουν σε δύο και μόνο». Ερωτικές μουσικές υπάρχουν; «Σαν συνθέτης ταινιών του σινεμά έχω πάρα πολλές φορές γράψει μουσική για ερωτικές σκηνές.

»Το μυστικό είναι να πιάσεις το αίσθημα που συνδέει τους δύο ήρωες. Αλλιώς απλά υπογραμμίζεις την ίδια την ερωτική πράξη ρηχά και στο πρώτο επίπεδο. Ετσι, λοιπόν, έκανα μια παρατήρηση: Ερωτικές είναι όλες οι εμπνευσμένες μουσικές και μη ερωτικές οι ατάλαντες.

»Είναι πολύ απλό. Ομως να ξεχωρίζουμε τις μουσικές ανάμεσα στις αισθηματικές και τις μουσικές της κρεβατοκάμαρας. Αυτές που ο απαίδευτος ονομάζει ερωτικές με ευκολία θα μπορούσαν να είναι υπόκρουση σε πορνοταινίες».

 Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, λεωφόρος Συγγρού 107.

 Απόψε στις 21.00, «Μετασχηματισμοί ΙΙΙ», εισιτήρια από 7 έως 12 ευρώ.