Κυριακή, 29 Ιανουαρίου 2017. Κινηματογράφος «Δαναός». Η ταινία-ντοκιμαντέρ του Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου «Σιωπηλός μάρτυρας».
Σε μια δοκιμαστική εναλλακτική διανομή, με δύο μόνο προβολές, μία το Σάββατο και μία την Κυριακή, ακολουθούμενες από συζήτηση μεταξύ συντελεστών και θεατών.
Η ταινία πραγματεύεται κάτι που δεν γνώριζα. Τις Φυλακές Τρικάλων, που από το 1896 μέχρι το 2006 λειτουργούσαν σ’ ένα κτίριο εντελώς μέσα στον κεντρικό ιστό της πόλης, δίπλα στην εκκλησία και το τζαμί, ενταγμένες με έναν ιδιότυπο τρόπο στην καθημερινότητα των κατοίκων.
Η κάμερα μας ξεναγεί στο εγκαταλειμμένο πλέον κτίριο των φυλακών το 2011, λίγο πριν γκρεμιστεί κατά μέρη και ανασκευαστεί για να μετατραπεί σε πολιτιστικό κέντρο-μουσείο αφιερωμένο στον Βασίλη Τσιτσάνη.
Μέσα από τις μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν από διαφορετικές θέσεις τη συμβίωσή τους σε αυτό το κτίριο και τον μικρόκοσμό του.
Εναν ποινικό κρατούμενο, δύο πολιτικούς κρατούμενους διαφορετικών ιστορικών εποχών, τον πρώην διευθυντή, έναν πρώην σωφρονιστικό υπάλληλο, μία εκπαιδευτικό που παρείχε παντοιοτρόπως παιδεία σε όλους τους έγκλειστους, μία συγγραφέα-ερευνήτρια που πάσχισε να διασώσει όλα τα ανθρώπινα ίχνη μέσα στη σκόνη και την καταστροφή αυτών των ιχνών που έφεραν οι μπουλντόζες της ανασκευής του χώρου.
Ο Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος είναι συνάδελφός μου, είναι και φίλος μου.
Το κείμενο αυτό θα το έγραφα κι αν δεν ήταν φίλος μου. Δεν το γράφω ως σκηνοθέτις, αλλά ως πολίτις.
Και το καταθέτω γιατί η συγκεκριμένη ταινία, πέρα από το γεγονός ότι είναι η μοναδική σωσμένη μαρτυρία για τον χώρο, είναι βαθιά πολιτική, κινηματογραφημένη με ποίηση, όχι με καταγγελία.
Πάντα πίστευα και θα το πιστεύω ότι η ποίηση της ανθρώπινης πραγματικότητας είναι πολύ πιο ουσιαστική πολιτική πράξη από την καταγγελία.
Η ταινία «Σιωπηλός μάρτυρας» καταγράφει τη μνήμη ενός χώρου και των ανθρώπων που με διαφορετικούς τρόπους τον βίωσαν καταλήγοντας στην πληροφορία ότι η σημερινή ανασκευή του σε πολιτιστικό κέντρο απεμπόλησε όλη την ιστορία του ως φυλακής επί εκατόν δέκα χρόνια.
Σαν να μην υπήρξε ποτέ ο χώρος αυτός έτσι, σαν να μη βιώθηκαν ποτέ όσα βιώθηκαν, από όσους τα βίωσαν, μέσα του.
Ρίχνοντας στις μπουλντόζες όλα τα ίχνη των ανθρώπων που πέρασαν από εκεί.
Σε μια εποχή όπου όλα, πολιτική, παιδεία, τρόποι κοινωνικότητας, τρόποι πληροφόρησης, μας ωθούν σε καταστάσεις αμνησίας και λοβοτομικής ευχαρίας, αυτή η ταινία, για μένα τουλάχιστον, μιλάει για την αναγκαιότητα της μνήμης.
Της ιστορικής μνήμης που δεν μπορεί να είναι ξέχωρη από την ανθρώπινη, βιωμένη μνήμη.
Που δεν μπορεί να είναι ξέχωρη από την πολιτική μνήμη, αν θέλουμε να είμαστε πολίτες και όχι οπαδοί.
Ευχαριστώ ειλικρινά όλους τους συντελεστές της ταινίας. Γι’ αυτό που διέσωσαν και γι’ αυτό που μου χάρισαν παρακολουθώντας την.
Εύχομαι ο τρόπος της εναλλακτικής διανομής που επέλεξαν να λειτουργήσει σε βάθος και να τη δουν πολλοί θεατές.
* Σκηνοθέτις των ταινιών «Για πάντα» και «Χρυσόσκονη»
