Περισσότερη αυτονομία στα ΑΕΙ, αλλά και ευθύνη σε καίριους τομείς

Μετά την «έμπρακτη υποστήριξη» στα Πανεπιστήμια, όπως δεν παραλείπει να τονίζει ο υπουργός Παιδείας αναφερόμενος στην αύξηση –για πρώτη φορά ύστερα από έξι χρόνια– της χρηματοδότησης και την εξασφάλιση παράλληλων κονδυλίων, άρχισε η διαπραγμάτευση.

Διακύβευμα, το νέο πλαίσιο λειτουργίας των ΑΕΙ της χώρας το οποίο, σύμφωνα και με τις ανακοινώσεις του κ. Γαβρόγλου στη σύνοδο των πρυτάνεων, το περασμένο Σάββατο, φέρει δύο βασικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα: μεγαλύτερη αυτονομία στα ιδρύματα αλλά και περισσότερη ευθύνη σε όλους τους καίριους τομείς, από τη χρηματοδότηση έως τα αμιγώς λειτουργικά ζητήματα.

Είναι χαρακτηριστικό πως όσο σαφείς είναι οι προτάσεις για την αυτονόμηση, τον εκδημοκρατισμό και την υποστήριξη της λειτουργίας των ιδρυμάτων, άλλο τόσο απαιτητικές είναι οι ρυθμίσεις για τις υποχρεώσεις και την ανταπόκρισή τους σε δεσμευτικά πλαίσια ελέγχου και οργάνωσης με τα οποία συνδέεται ακόμα και η τύχη της χρηματοδότησής τους.

Ενδεικτικά αναφέρουμε:

Τα οικονομικά

1. Αυξάνονται κατά 5,41% οι πιστώσεις του τακτικού προϋπολογισμού του υπουργείου για το έτος 2017 έναντι των πιστώσεων του έτους 2016.

Ο συνολικός τακτικός προϋπολογισμός του 2017 ανέρχεται σε 4,518 δισ. €.

2. Συνολικά 270 εκατ. € θα διατεθούν σε δράσεις για την Ανώτατη Εκπαίδευση.

3. 111 εκατ. € θα διατεθούν μέχρι και το 2020 για τη χρηματοδότηση των κτιριακών υποδομών και του εξοπλισμού των ΑΕΙ μέσω των Περιφερειακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων.

4. Προβλέπεται πρόγραμμα 184 εκατ. € για τη βελτίωση των υποδομών των ΑΕΙ.

5. Με πρωτοβουλία του υπουργείου έχει ξεκινήσει η αποτύπωση των ανελαστικών δαπανών κάθε ιδρύματος.

Αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του α΄ τριμήνου του 2017. Το υπουργείο δεσμεύεται να καλύψει τις ανάγκες αυτές σε βάθος τριετίας.

6. Με πρωτοβουλία του υπουργείου ήδη εξασφαλίστηκαν έκπτωση 25% στις τιμές του ρεύματος από τη ΔΕΗ και διακανονισμός των ληξιπρόθεσμων οφειλών σε 36 δόσεις.

Γίνονται συζητήσεις για αντίστοιχη μείωση του κόστους των τηλεπικοινωνιών

Την ίδια στιγμή όμως:

■ Τα ΑΕΙ καλούνται εντός του α’ τριμήνου του 2017 να καταθέσουν σχέδιο για την ανάπτυξη των ίδιων εσόδων-πόρων και για την αξιοποίηση της περιουσίας τους (ακίνητη περιουσία, κληροδοτήματα, έσοδα από παροχή υπηρεσιών κ.λπ.).

«Η χρηματοδότηση τελικά συνδέεται και με την υποβολή/εφαρμογή του σχεδίου αξιοποίησης ή και ανάπτυξης των πόρων του κάθε ιδρύματος», αναφέρεται επί λέξει στο κείμενο που κατατέθηκε.

■ Σε ό,τι αφορά τους ΕΛΚΕ, θα τροποποιηθεί το σημερινό πλαίσιο «στην κατεύθυνση της πιο ευέλικτης διαχείρισης».

Πρόθεση να υπάρξει «ενιαίος οικονομικός προϋπολογισμός και απολογισμός του ιδρύματος από όλους τους πόρους». Κάτι που δημιουργεί ανασφάλεια αν στην πράξη οδηγήσει σε επιβάρυνση του ΕΛΚΕ έναντι του τακτικού προϋπολογισμού.

■ Τα νέα όργανα, τα Περιφερειακά Συμβούλια, θα έχουν αναπτυξιακό ρόλο, αλλά θα ασκούν και απολογιστικό έλεγχο στα οικονομικά των ΑΕΙ και ερευνητικών κέντρων.

Για τη διοικητική αναδιάρθρωση των Πανεπιστημίων:

Α. Μεταφέρονται στην αποκλειστική ευθύνη των ανώτατων ιδρυμάτων αρμοδιότητες μεταξύ των οποίων: διαδικασία προκήρυξης και διορισμού μελών ΔΕΠ, μετατάξεων εντός του ίδιου φορέα, από ειδικότητα σε ειδικότητα, σύστασης τομέων-εργαστηρίων, απονομής επιδόματος στέγασης, απόφαση απονομής δικαιώματος σίτισης κ.ά.

Β. Προτείνεται: επαναφορά τετραετούς θητείας πρυτάνεων, εκλογή αντιπρυτάνεων από ξεχωριστή λίστα με μονοσταυρία (ήδη έχουν αντιδράσει οι διοικήσεις), επανασύσταση του πρυτανικού συμβουλίου, αναβάθμιση της αντιπροσωπευτικότητας της Συγκλήτου, στην οποία θα συμμετέχουν όλοι οι πρόεδροι των τμημάτων κ.ά.

Γ. Κατάργηση των Συμβουλίων Ιδρύματος και αντικατάστασή τους από τα Περιφερειακά Συμβούλια Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΠΣΑΕ), ένα σε κάθε περιφέρεια. «Θα έχουν ως στόχο την εξωστρέφεια, την αποκέντρωση και την αναπτυξιακή πορεία του Ενιαίου Χώρου Ερευνας και Εκπαίδευσης».

Ακόμα, «θα διεκδικούν χρηματοδοτήσεις και από πηγές διαφορετικές του κρατικού προϋπολογισμού (ΠΕΠ), αλλά και διεθνές φορείς, όπως για παράδειγμα η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων».

Δηλαδή αποχωρούν από τα εσωτερικά του ιδρύματος για να αναλάβουν υπεραρμοδιότητες μέσα από τη συμμετοχή τους στο εγχείρημα του ενιαίου χώρου. Παίρνουν προίκα έκαστο 1 εκατ. ευρώ.

Ομως: Τα Περιφερειακά Συμβούλια παραμένουν συνδεδεμένα με τα ιδρύματα, θα ασκούν απολογιστικό έλεγχο στα οικονομικά των ΑΕΙ και των ερευνητικών κέντρων, ενώ θα γνωμοδοτούν επί των εσωτερικών κανονισμών πριν υπογραφούν από τον υπουργό.

Τα εκπαιδευτικά

● Θα συγκροτηθεί επιτροπή για τη διαμόρφωση του κατάλληλου θεσμικού πλαισίου για τα ανέλεγκτα μέχρι τώρα προγράμματα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.

Θα ληφθούν υπόψη η ακαδημαϊκότητα και η μεθοδολογία των προγραμμάτων.

Την ίδια στιγμή όμως, θα ενταχθούν στο Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων.

● Θα διαμορφωθεί νέο νομοθετικό πλαίσιο για την παιδαγωγική επάρκεια.

Δεν αίρεται ο στόχος να αποτελεί προϋπόθεση για διορισμό στην εκπαίδευση.

● Ετοιμάστηκε σχέδιο νόμου για τα μεταπτυχιακά: Τα ιδρύματα έχουν την αποκλειστική ευθύνη, λειτουργία και οικονομική διαχείριση, αλλά πρέπει λεπτομερώς να ενημερώνουν για το κόστος των ΠΜΣ ώστε να αιτιολογούν το τέλος εγγραφής.

Επίσης, προϋπόθεση είναι να διασφαλίζεται η ελεύθερη πρόσβαση φοιτητών ανεξαρτήτως οικονομικής κατάστασης.

Οταν παρέχονται δωρεάν προγράμματα, αυτό θα λαμβάνεται υπόψη θετικά στην κατανομή της χρηματοδότησης.

Ακόμα, προβλέπονται περιοριστικοί όροι για τους διδάσκοντες. Αν θέλουν δεύτερο ΠΜΣ, τότε πρέπει να διδάσκουν δωρεάν στο ΠΜΣ του τμήματός τους.

● Για τη φοιτητική μέριμνα:

Η ευθύνη για τη σίτιση των φοιτητών θα μεταφερθεί στα ιδρύματα, με αντίστοιχη μεταφορά κονδυλίων από το υπουργείο σε αυτά.

Πλέον, η παροχή της υπηρεσίας θα αποτελεί μέρος του οργανογράμματος κι αν δεν φτάνουν τα κονδύλια, τα ιδρύματα έχουν την ευθύνη να εξασφαλίσουν άλλα.

Οι ρυθμίσεις που παρουσίασε ο υπουργός Παιδείας αποτελούν τη βάση της συζήτησης για τη νέα φυσιογνωμία των Πανεπιστημίων.

Δεν είναι τόσο εύκολη όσο φαίνεται. Είναι εμφανής η διάθεση ενίσχυσης των Πανεπιστημίων, ταυτόχρονα όμως και η πρόθεση να αυτοοργανωθούν γρήγορα και αρκούντως αυστηρά.

Καλές προθέσεις

Καμία πλευρά δεν βιάζεται να μιλήσει για συμφωνία. Πιστοποιούν, ωστόσο, τις καλές προθέσεις.

Ο κ. Γαβρόγλου, εξερχόμενος της συνόδου, μίλησε για «αισιόδοξη αρχή της συνεργασίας» του με τα ΑΕΙ, ενώ οι πρυτάνεις για το «ιδιαίτερα θετικό κλίμα συνεργασίας και κατανόησης».

Το βέβαιο, πάντως, είναι ότι θα ακολουθήσουν πυρετώδεις ζυμώσεις μέχρι την ακόμα κρισιμότερη προγραμματισμένη σύνοδο, στις 28 Ιανουαρίου, στην Αλεξανδρούπολη, οπότε και αναμένεται να παρουσιαστούν τα συμπεράσματα «για να προχωρήσουμε άμεσα στις νομοθετικές πρωτοβουλίες», όπως αναφέρεται και στην ανακοίνωση του υπουργείου Παιδείας.