Σχεδόν χίλιοι άνθρωποι, και από τις δυο πλευρές, στέκονται ο ένας δίπλα στον άλλον σε στάση αναμονής. Εχουν μόνο τρία λεπτά. Ανάμεσά τους, το μεγάλο άνυδρο ποτάμι του Ρίο Γκράντε. Με το σύνθημα, θα πρέπει να τρέξουν, να ψάξουν να βρουν τις οικογένειές τους και για μόνο τρία λεπτά (!) να τους κρατήσουν σφιχτά στην αγκαλιά τους.
Τα σύνορα Ηνωμένων Πολιτειών και Μεξικού άνοιξαν πριν από λίγες μέρες, μεταξύ Τέξας και Ελ Πάσο, μόνο για λίγα λεπτά, έπειτα από πρωτοβουλία του Δικτύου των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων: «Αγκαλιές, Οχι Σύνορα».
Η Νόρα Ροντρίγκες είχε να δει τους συγγενείς της 15 χρόνια. Τους αγκάλιασε συγκινημένη, φορώντας το μπλε μπλουζάκι που δηλώνει ότι είναι Αμερικανή πολίτης.
Ολη η οικογένειά της φορά τα άσπρα μπλουζάκια των Μεξικανών πολιτών. Κανείς άλλος από τους δικούς της δεν κατάφερε να περάσει τον μεγάλο ποταμό, που τους χωρίζει από τη Νόρα και το αμερικάνικο όνειρο, που υπόσχεται καλή δουλειά, χρήματα, φήμη, ένα γρήγορο αυτοκίνητο και ένα μεγάλο σπίτι.
Βέβαια, το όνειρο, που έφερε εκατομμύρια ανθρώπους από όλο τον κόσμο στις Πολιτείες της Αμερικής, μένει ανεκπλήρωτο γι’ αυτούς, αλλά και για πολλούς Αμερικανούς πολίτες. Η φτώχεια, η εξαθλίωση και η βία θολώνουν τις μεγάλες αστραφτερές εικόνες του Χόλιγουντ, που έθρεψαν τα όνειρα και τις προσδοκίες πολλών γενιών.
Η μεγάλη αντιμεταναστευτική καμπάνια που έχει εξαπολύσει ο Ντόναλντ Τραμπ, έχει προκαλέσει φόβο και αγωνία σε όλους τους μετανάστες που ζουν στην Αμερική, ειδικά στους Μεξικανούς. Φοβούνται πως στα σύνορα, στο ποτάμι, που τώρα περνούν για να αγγίξουν έστω για τρία λεπτά αυτούς που αγαπούν, θα υψωθεί ένας μεγάλος πέτρινος τοίχος. Ο τοίχος του διαχωρισμού, της εγκατάλειψης, της απομόνωσης, της μοναξιάς, της λύπης και της οργής.
Η μοναξιά του Μεξικανού είναι το αίσθημα απομόνωσης κάθε ανθρώπου που είναι διαφορετικός, όπως πολύ ανάγλυφα έγραψε στον «Λαβύρινθο της Μοναξιάς» ο μεγάλος νομπελίστας Μεξικανός λογοτέχνης Οκτάβιο Πας:
«Η μοναξιά, το να νιώθει κανείς και να ξέρει ότι είναι μόνος, απόμακρος από τον κόσμο και ξένος προς τον εαυτό του, δεν αποτελεί αποκλειστικό χαρακτηριστικό του Μεξικανού. Ολοι μας, κάποια στιγμή της ζωής μας, νιώθουμε μόνοι.
Κι ακόμη χειρότερα: είμαστε μόνοι. Η ζωή είναι αποκοπή απ’ αυτό που ήμασταν και βάπτισμα σε αυτό που θα γίνουμε, σε ένα πάντα παράδοξο μέλλον. Η μοναξιά είναι ο έσχατος κύκλος της ανθρώπινης μοίρας. Ο άνθρωπος είναι το μοναδικό ον που νιώθει μόνο και το μοναδικό που αποζητά τους άλλους».
Τα λόγια του Πας είναι μια παραδειγματική μελέτη της μεξικανικής ταυτότητας και ταυτόχρονα μια ξενάγηση στον ζοφερό λαβύρινθο της Ιστορίας και της ψυχής, εκεί όπου περιπλανιέται μοναχικά ο σύγχρονος άνθρωπος, αναζητώντας την έξοδο προς την κοινωνία.
Την ίδια έξοδο προς τη Γη της Επαγγελίας που αναζητούσε και ο Σταύρος Τοπούζογλου, ο ήρωας του Ηλία Καζάν στην ταινία «America America». Ενας Ελληνας που ξεκίνησε από τα βάθη της Ανατολής για να ανακαλύψει έναν καινούργιο κόσμο, που θα θρέψει αυτόν και την οικογένειά του. Ενα πλοίο, ένα εισιτήριο για την ελευθερία.
Αυτήν την ελευθερία που χιλιάδες άνθρωποι αναμένουν πίσω από ορθωμένα τείχη και συρματοπλέγματα στην Ευρώπη, την Αφρική, την Αμερική και σε άλλα μέρη του κόσμου. Πρόσφυγες και μετανάστες που κοιτούν τον ουρανό και ελπίζουν πως θα πετάξουν «για της ζωής το πανηγύρι». Οπως έφευγαν κι οι δικοί μας, με τους στίχους του Νίκου Γκάτσου στα χείλη:
μα πριν φανεί μέσα από το πέλαγο πανί/θα γίνω κύμα και φωτιά/να σ’ αγκαλιάσω ξενιτιά
Κι εσύ χαμένη μου πατρίδα μακρινή/θα γίνεις χάδι και πληγή/σαν ξημερώσει σ’ άλλη γη.
