Τα μεγάλα γεγονότα και οι εξεγέρσεις που συντελέστηκαν στη Ρωσία κατά τη διάρκεια του 1917 οδήγησαν σε ένα από τα μεγαλύτερα ιστορικά γεγονότα της ανθρωπότητας, τη Ρωσική Επανάσταση.
Οι σαρωτικές αλλαγές στην κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία δεν μπορούσαν να μην επηρεάσουν τους καλλιτέχνες.
Ζωγράφοι, ποιητές, κινηματογραφιστές αναζήτησαν νέες φόρμες, ταυτίστηκαν με ό,τι καινούργιο και επαναστατικό, δημιούργησαν τα μοντέρνα κινήματα της περίφημης Ρωσικής Πρωτοπορίας.
Τη στιγμή που ο Μαγιακόφσκι γράφει τους παθιασμένους στίχους του στο πνεύμα του κομμουνιστικού φουτουρισμού, οι κινηματογραφιστές της Επανάστασης γυρίζουν τις πρώτες ταινίες και διαμορφώνουν την κινηματογραφική αισθητική του σοβιετικού κινηματογράφου που βρίθει από ιδιοφυείς καλλιτέχνες.
Μιλάμε για την αρχή της Επανάστασης και για καλλιτέχνες πειραματιστές, ριζοσπάστες, πρωτοπόρους, που στράφηκαν προς τον κινηματογράφο αναγνωρίζοντας την αυθεντική δύναμη της τέχνης.
Καθοριστικό ρόλο ωστόσο έπαιξε η στάση του Λένιν. Αντιλαμβανόμενος τη δύναμη της εικόνας, ενίσχυσε τη νέα τέχνη δίνοντας ώθηση σε καλλιτέχνες με άλλες αφετηρίες. Διανοούμενοι απ’ όλους τους χώρους ασχολήθηκαν παθιασμένα με το σινεμά.
Για την εποχή αυτή ο ιστορικός κινηματογράφου Κιθ Ρίντερ έχει γράψει «πουθενά η έκρηξη της κινηματογραφικής τέχνης δεν ήταν τόσο αισθητή όσο στη μετεπαναστατική Ρωσία» («Ιστορία του παγκόσμιου Κινηματογράφου» – εκδόσεις Αιγόκερως).
Ωστόσο, όταν ξέσπασε η Οκτωβριανή Επανάσταση, ο κινηματογράφος βρισκόταν μακριά από αναζητήσεις και έτσι θεωρείται η τέχνη που ωρίμασε και αναπτύχθηκε όχι πριν, αλλά με την εδραίωση της Επανάστασης και δημιουργήθηκε από ανθρώπους που ανήκαν στην αβάν γκαρντ.
Από τις Καλές Τέχνες εξάλλου ξεκίνησε ο Σεργκέι Αϊζενστάιν (σπούδασε στη Ρίγα, συν αρχιτεκτονική και γλωσσολογία). Στρατιώτης του Κόκκινου Στρατού ζωγράφιζε αφίσες, το 1919, πριν περάσει ως θεωρητικός στον κινηματογράφο και δημιουργήσει ως σκηνοθέτης, εφαρμόζοντας τις καινούργιες μεθόδους του στο μοντάζ, μερικές από τις πιο πρωτοποριακές ταινίες του παγκόσμιου σινεμά. Καταργεί τον πρωταγωνιστή και αναδεικνύει στη θέση του τις πλατιές μάζες, αποθεώνει με τις λήψεις του την κίνηση των μαζών, των λαών δηλαδή, που κυριαρχούν στην Ιστορία.
Με αφορμή την επέτειο των 100 χρόνων, η «New Star» διοργανώνει το αφιέρωμα «100 χρόνια Οκτωβριανή Επανάσταση και Κινηματογράφος, Επιστροφή στο μέλλον», με προβολές σε «Αλκυονίς» & «Studio» και πλήθος εκδηλώσεων για 347 ημέρες (ολοκληρώνονται τον Δεκέμβριο 2017).
Στο αφιέρωμα πρωτοστατούν οι 100 σημαντικότερες σοβιετικές ταινίες, εκ των οποίων οι 50 προβάλλονται για πρώτη φορά. Οι καθημερινές προβολές ξεκινούν στις 17/1 με το masterpiece «Ο άνθρωπος με την κινηματογραφική μηχανή» του Τζίγκα Βερτόφ.
Αλλος ένας θεωρητικός και μοντέρ, Ρώσος σκηνοθέτης εβραϊκής καταγωγής με σπουδές στην ψυχιατρική, που τα χρόνια της Επανάστασης έγινε οπερατέρ Επικαίρων στο τρένο του Λένιν.
Εχει μείνει στην ιστορία το τρένο που διέσχιζε την αχανή χώρα και ήταν ταυτόχρονα αίθουσα κινηματογράφου και εργαστήριο παραγωγής.
Ο Βερτόφ θεωρείται ο «πάπας του μοντάζ» και σημαντικός σκηνοθέτης. Παρουσίασε το ιστορικό μανιφέστο του «Κινογκλάζ», δηλαδή «Κινηματογράφος-Μάτι», το οποίο εφάρμοσε στις ταινίες του. «Ο άνθρωπος με την κινηματογραφική μηχανή» του 1929, με ασύλληπτο μοντάζ, θεωρείται από τις πιο όμορφες και πρωτοπόρες ταινίες του βωβού κινηματογράφου. Τη βραδιά της πρεμιέρας θα προβληθεί με τη συνοδεία ζωντανής μουσικής από τους «Opera Chaotique».
Η «New Star» έχει συνηθίσει τους θεατές σε αντίστοιχα αφιερώματα, αλλά ποτέ σε ένα τόσο μεγάλο με προβολές, ρετροσπεκτίβες, σεμινάρια, βιβλιοπαρουσιάσεις, ακόμα και ταξίδια. Διοργανώνονται κάθε μήνα (Φεβρουάριο-Νοέμβριο) με προορισμό την Πετρούπολη και τη Μόσχα.
«Είναι τόσο μεγάλη και σημαντική η επέτειος που δεν μπορεί να τιμηθεί σε λίγες ημέρες. Οι δημιουργοί είναι πολλοί και τα επιτεύγματα της Επανάστασης κορυφαία. Τοποθετούμε την έναρξη στη συμβολική ημερομηνία 17/1/’17, που δεν θα επαναληφθεί ποτέ» λέει στην «Εφ.Συν.» ο Βελισσάριος Κοσσυβάκης, καλλιτεχνικός διευθυντής και «ψυχή» της «New Star». Δούλεψε δύο χρόνια για τη διοργάνωση χωρίς οποιαδήποτε επιχορήγηση, όπως λέει, αλλά με μοναδικά έσοδα τα εισιτήρια των θεατών.
«Θεωρώ ότι το σοβιετικό σινεμά έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ιστορία του σύγχρονου πολιτισμού. Οι περισσότεροι δυτικοί σκηνοθέτες εμπνεύστηκαν από τους μεγάλους κλασικούς Σοβιετικούς. Αν δεν υπήρχαν ο Αϊζενστάιν και ο Βερτόφ με το μοντάζ τους, το σινεμά δεν θα ήταν όπως το ξέρουμε.
Ηταν σημαντική η φράση του Λένιν «αναγνωρίζουμε τον κινηματογράφο ως τη σπουδαιότερη απ’ όλες τις τέχνες». Γι’ αυτό υπήρξε τόσο ευρεία διάδοση του κινηματογράφου. Συνέβη τότε αυτό που κάναμε όλοι μεταγενέστερα. Μετά τη νίκη της Επανάστασης, οι περισσότεροι σκηνοθέτες έφυγαν από τη Ρωσία. Οπότε το σινεμά ξαναφτιάχτηκε από την αρχή», καταλήγει.
ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
■ Αφιερώματα στους 17 σημαντικότερους Σοβιετικούς σκηνοθέτες και επιλεκτική προβολή των καλύτερων ταινιών τους:
Σεργκέι Αϊζενστάιν, Αδελφοί Βασίλιεφ, Τζίγκα Βερτόφ, Σεργκέι Γιουτκέβιτς, Νικολάι ΕΚΚ, Γιούλι Καρασίκ, Γκριγκόρι Κόζιντσεφ, Λεβ Κουλεσόφ, Αλεξάντρ Μεντβέκιν, Μπορίς Μπερνέτ, Αλεξάντρ Νοβτζένκο, Μαρκ Ντονσκόι, Βσεβολόντ Πουντόβκιν, Γιούλε Ραϊζμάν, Μιχαήλ Ρομ, Εσφρίρ Σουμπ, Λεονίντ Τράουμπεργκ.
■ Προβολές ταινιών μικρού μήκους με ζωντανή μουσική.
■ Διεθνείς ταινίες για την Οκτωβριανή Επανάσταση και τον Λένιν.
■ Αnimation, ταινίες για παιδιά.
■ Σεμινάρια, συναυλίες, βιβλιοπαρουσιάσεις, εκθέσεις, βραδιές ποίησης, κ.ά.
■ Επίσης θα κυκλοφορήσουν στα ελληνικά τεύχη του ΛΕΦ, του πρώτου περιοδικού που εξέδιδε ο Μαγιακόφσκι με τον Σεργκέι Τρετιακόφ και τον Οσιπ Μπρικ.
(Πληροφορίες: Τηλ. 210 8220008, http://newstarartcinema.gr/ & [email protected])
