Η λέξη chayote στη διάλεκτο Nahuatl υποδηλώνει ένα λαχανικό σαν κολοκύθι.
Στο Μεξικό όμως έτσι αποκαλείται και η δωροδοκία πολιτικών προς δημοσιογράφους όταν θέλουν να «αγοράσουν» άρθρα θετικά γι αυτούς.
Chapulín σημαίνει «ακρίδα», αλλά χρησιμοποιείται επίσης όταν ένας πολιτικός αλλάζει κόμμα για ίδιον οικονομικό όφελος.
Και gallo σημαίνει «πετεινός» αλλά στον κόσμο της πολιτικής είναι ο «μεσάζοντας», ο fixer.
Τόσο συνυφασμένη με την πολιτική ζωή του Μεξικού είναι η διαφθορά που έχει αφιερωθεί σε αυτήν ένα ολόκληρο λεξικό, το Corrupcionario Mexicano (Λεξικό Μεξικάνικης Διαφθοράς), που εκδόθηκε με πρωτοβουλία της ΜΚΟ Opciona.
Το επιχείρημα ήταν ότι η καταπολέμηση της διαφθοράς μπορεί να αρχίσει με την αλλαγή του τρόπου που περιγράφεται η εγκληματική συμπεριφορά.
«Ενας από τους τρόπους που μπορεί να αναδειχθεί στη συνείδηση όλων ότι αυτές οι πράξεις δεν είναι το φυσιολογικό είναι να τις πούμε με το όνομα τους και να τις γράψουμε στο χαρτί», είπε ο Alejandro Legorreta, πρόεδρος της ΜΚΟ.
Το νέο λεξικό- γράφει ο Guardian– περιλαμβάνει δεκάδες όρους για παράνομες πράξεις, αλλά και άλλες ερμηνείες, που θυμίζουν τι δεν τηρείται από τους θεσμούς.
Οπως η λέξη «δικαιοσύνη» που ορίζεται στο λεξικό ως «ανύπαρκτη κοινωνική δομή στο Μεξικό- τελεία και παύλα».
Το «chayote» περιγράφεται ως: «η βασική πηγή διατροφής για τους “δημοσιογράφους” που βρίσκονται κοντά στην εξουσία. Πλούσια σε βιταμίνες για τους δημοσιογράφους, αλλά σκουπιδοφαγία για τους αναγνώστες».
Επίσης ο «αεροπόρος», εκτός από ιπτάμενος μεταφράζεται στο λεξικό της διαφθοράς και ως «ο δημόσιος υπάλληλος που διατηρεί το αξίωμα του χάρη στη φιλία ή την οικογενειακή σχέση που έχει με πολιτικούς… Η δουλειά τους να εμφανίζονται στη δουλειά τους χωρίς να δουλεύουν».
Αλλη ενδεικτική ερμηνεία είναι αυτή που δίνεται στα πολιτικά κόμματα, που στο Μεξικό διεκδικούν ετησίως επιδοτήσεις ύψους 200 εκατομμυρίων δολαρίων. Στο Λεξικό, στο αντίστοιχο λήμμα περιγράφονται ως : «η πλέον επικερδής επιχείρηση στο Μεξικό από το 1996, με καλύτερα έσοδα απ’ότι η Apple και χωρίς την υποχρέωση καταβολής ιδίων κεφαλαίων».
Η έκδοση του λεξικού είναι ενδεικτική και της αυξανόμενης δυσανεξίας που άρχισε να δείχνει η κοινωνία στο Μεξικό στην διαφθορά των πολιτικών- μια τάση που φάνηκε και στις εκλογές το καλοκαίρι με τους ψηφοφόρους να καταψηφίζουν τα συστημικά κόμματα σε8 από τις 12 πολιτείες, εκλέγοντας κυβερνήτες και υποψήφιους που υποσχέθηκαν πειστικά ότι θα ρίξουν τους διεφθαρμένους προκατόχους τους στη φυλακή.
Ενας από αυτούς τους… αμαρτωλούς «προκατόχους» ήταν και ο κυβερνήτης της Βερακρούζ, Χαβιέ Ντουάρτε που εξαφανίστηκε νύχτα και ακόμα καταζητείται κατηγορούμενος ότι καταχράστηκε εκατομμύρια δολάρια από κρατικά κονδύλια και τα διοχέτευσε σε εταιρείες-βιτρίνες.
Η διαφθορά όμως είναι και μέρος της καθημερινότητας των Μεξικανών.
Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο τα νοικοκυριά δίνουν το 14% του εισοδήματος τους, σε κάθε είδους «φακελάκια», μεταξύ άλλων για παράδειγμα: τα λεγόμενα «mordidas» (έτσι αποκαλείται το κάτι τις που παίρνουν οι αστυνομικοί για να σβήνουν κλήσεις) ή τα χρήματα που παίρνουν τα coyotes (αυτοί που αναλαμβάνουν… με το αζημίωτο να προωθήσουν τα καθημερινά προβλήματα που έχουν οι πολίτες με την γραφειοκρατία), τα… υποχρεωτικά φιλοδωρήματα προς τους υπαλλήλους καθαριότητας (που ονομάζονται κατ’ευφημισμό εισφορές «αλληλεγγύης»), αλλά και τα αντίστοιχα «φιλοδωρήματα» προς τους ταχυδρόμους και τους παρκαδόρους.
Το καλοκαίρι, ο πρόεδρος της χώρας Ενρίκο Νιέτα δημιούργησε το νέο Εθνικό Σύστημα κατά της Διαφθοράς, αλλά οι ακτιβιστές τον κατηγορούν ότι ο ίδιος υπονόμευσε το σύστημα διορίζοντας έναν κομματικό «φίλο» και ξάδελφο του βασικού νομικού συμβούλου στο γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα.
Ο νεοδιορισθείς μπορεί να παραμείνει στη θέση αυτή επί εννέα χρόνια, δηλαδή πιθανώς για μεγάλο διάστημα μετά την αποχώρηση από την εξουσία του ίδιου του Νιέτο.
